حاجی حیدر سلیمان، در سال ١٩٢٢ در روستای ارگوش وابسته به ناحیه شیروان مزن در شهرستان ميرگه‌سور در استان اربیل به دنیا آمده است، در همان اتحاد جماهیر شوروی زندگی مشترک خود را با تامریا آغاز کرد، به هر دو زبان کردی و روسی آشنایی داشت، در ١ اوت ١٩٨٣ در شهرک حریر درگذشت و در همان‌جا به خاک سپرده شد.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٤٣ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست، در ١٠ نوامبر ١٩٤٣ در تصرف پایگاه پلیس مزنه شرکت کرد و مجروح شد، در ١٩ اوت ١٩٤٥ به حکم دادگاه عرفی نظامی تمامی اموال منقول و غیرمنقول او ضبط شد.
در ١١ اکتبر ١٩٤٥ و پس از شکست انقلاب دوم بارزان، همراه با مصطفی بارزانی و یارانش به شرق کردستان عبور کردند. پس از تأسیس جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد، در ٣١ مارس ١٩٤٦ در چارچوب نیروی بارزان به دفاع از جمهوری پرداخت.
پس از فروپاشی جمهوری کردستان در مهاباد و بازگشت بارزانی از شرق کردستان به جنوب کردستان، در نبردهای جبهه سقز در شرق کردستان شرکت کرد، همچنین از آن دسته پیشمرگه‌هایی بود که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از طریق (خواکورک و دشت برازگر) از خاک کردستان ترکیه به منطقه شیروان و مزوری بازگشت.
پس از بازگشتشان، ژنرال مصطفی بارزانی در ٦ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش نشستی با یارانش برگزار می‌کند و آن‌ها را در ماندن یا رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی مخیر می‌سازد، در آنجا تمامی یاران تصمیم به ادامه راه و رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی می‌گیرند، در ٢٣ مه ١٩٤٧ همراهی ژنرال مصطفی بارزانی را در مسیر اتحاد جماهیر شوروی بر عهده داشت و در نبرد گلی قطور و نبرد پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی و خستگی بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رود ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی واقع است، به سوی شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ همراه با تمام یارانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، قرار گرفتند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر خوراک و پوشاک و تردد همچون اسرای جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی بر مناطق اغدام، لاچین، آیولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان توزیع شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در ٢٣ همان ماه لباس نظامی به آن‌ها داده شد و به سرپرستی افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در همان حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از یارانشان که باسواد بودند، به آن‌ها درس‌های یادگیری زبان کردی داده می‌شد.
پس از برخورد بد جعفر باقروف با یاران، تصمیم گرفته می‌شود که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه می‌دهند.
در مارس ١٩٤٩ همراه با یارانش به صورت دسته و گروه با هواپیما به جزیره مونیاک در وسط دریاچه آرال منتقل شد، پس از تلاشی بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال مصطفی بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین می‌رسد که در آن بارزانی از رنج‌های یارانش سخن می‌گوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت یاران بارزانی می‌دهد و سرانجام تصمیم کمیته این می‌شود که همه آن‌ها در شهر ورِویسکی جمع شوند، به همین دلیل نامبرده در نوامبر ١٩٥١ به شهر ورویسکی در شوروی می‌رود.
پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و طبق هر دو ماده سوم و هفتم و بند (الف) از ماده دهم و اجرای ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح شده شماره ١٩ سال ١٩٥٩، او و یارانش مشمول عفو عمومی شدند.
سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس می‌شود، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ همراه با یارانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت. مشارکت در انقلاب ایلول کرده است، سال ١٩٧٤ فرمانده گردان در نیروی عیسی سوار بوده است.
منابع:- آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
- حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل - مؤسسه چاپ و نشر آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤م).
- حیدر فاروق السامرئی، ضیاء جعفر و دوره السیاسی و الاقتصادی فی العراق، (لندن – دارالحکمه - ٢٠١٦م).
- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ٢٠١٣م).
- شوکت ملای اسماعیل حسن، روزهایی در تاریخ انقلاب ایلول، چاپ اول، (اربیل - دفتر تفسیر برای نشر و رسانه - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٧م).
- صالح یوسف صوفی، کرونولوژی کردستان و جهان، چاپ اول، جلد دوم، (دهوک - چاپخانه استان دهوک - ٢٠١٣م).
- صالح یوسف صوفی، کرونولوژی کردستان و جهان، چاپ اول، جلد سوم، (دهوک - چاپخانه استان دهوک - ٢٠١٣م).
- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢م).
- عبدالرحمان ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان در میان ١٩٣١-١٩٩١، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١م).
- علی طاهر خورکی، گفتگو با پیشمرگه هر دو انقلاب (جدعان عمر حسن) و دیداری، مجله صدای پیشمرگه، ارگان دفتر عمومی فرهنگ و رسانه پیشمرگه، شماره ١٧١، پیرمام، ژوئن ٢٠١٢م.
- کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پەیوەند - ٢٠١١م).
- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثورة ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - ١٩٧٩م).
- م. احمد محمد چیچو، برای تاریخ در یادداشت‌های محمد چیچو پندروی، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه شهاب - ٢٠١٠م).
- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهایی‌بخش کرد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خه‌بات - ١٩٩٨م).