حیدر محمد امین در سال 1927 در شهر اربیل متولد شد. در سال 1946 آزمون سال آخر دبیرستان را در زندان گذراند. در سال 1948 در رشته زبان انگلیسی دانشکده علوم تربیتی دانشگاه بغداد پذیرفته شد و در سال 1953 مدرک کارشناسی خود را در رشته زبان انگلیسی از دانشکده علوم تربیتی دانشگاه بغداد دریافت کرد. در سال 1953 به دلیل مبارزات کُردایتی، حق استخدام به او داده نشد و برای تأمین معاش در یک شرکت خصوصی در بغداد کار کرد. در سال 1957 به عنوان معلم در مدرسه راهنمایی حله استخدام شد. در سال 1958 پس از سرنگونی رژیم پادشاهی عراق، به اداره آموزش و پرورش اربیل بازگشت و به عنوان معلم مشغول به کار شد. در سال 1958 معلم زبان انگلیسی در انستیتوی تربیت معلم اربیل شد.
در 16 ژانویه 1960 به دلیل ایست قلبی در شهر اربیل درگذشت. در 22 ژانویه 1960 روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان، خبر درگذشت او را منتشر کرد. دبیر حزب دموکرات کردستان و شاخه اربیل اتحادیه معلمان کردستان به خانواده او تسلیت گفتند. او به زبان‌های کُردی، عربی و انگلیسی تسلط داشت.
کارنامهدر سال 1942 برای آزادی وکیل عونی یوسف احمد (1988 - 1908)، دکتر جعفر محمد کریم (1910 - 2000) که به دکتر جعفر فیلی معروف بود، و حسن طه عبدالعزیز (1915 - 1999) که به حسن کتانی معروف بود، در تظاهرات مقابل استانداری اربیل شرکت کرد. این افراد به دلیل مبارزات کُردایتی توسط استاندار اربیل زندانی شده بودند. در سال 1946 به صفوف حزب پیوست. در سال 1948 دستگیر شد و آزمون سال آخر دبیرستان را در زندان گذراند و موفق شد. در سال 1948 نماینده کنگره اتحادیه عمومی دانشجویان عراق (کنگره شیرها) بود.
در سال 1948 عضو رهبری اتحادیه عمومی دانشجویان عراق (کنگره شیرها) بود. در سال 1949 به دلیل فعالیت‌های سیاسی دستگیر شد. در سال 1953 در میان بنیان‌گذاران اتحادیه دانشجویان کردستان بود. در سال 1953 عضو کمیته تدارکات اولین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان بود. در سال 1953 در اولین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان به عنوان عضو هیئت اجرایی انتخاب شد و پس از مدت کوتاهی به عنوان دبیر اتحادیه دانشجویان کردستان منصوب شد. در سال 1953 در میان بنیان‌گذاران و اعضای رهبری اتحادیه جوانان دموکرات کردستان بود. در سال 1959 به عنوان مسئول کمیته منطقه اربیل وابسته به کمیته شاخه دوم حزب دموکرات متحد کردستان منصوب شد.
در سال 1959 عضو هیئت تدارکات کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان - عراق بود. در سال 1959 نماینده کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان - عراق در شهر بغداد بود. در 10 ژانویه 1959 به عنوان نماینده حزب دموکرات کردستان - عراق در مقر روزنامه خبات در شهر اربیل، به مناسبت بهبودی و ترخیص زعیم رکن عبدالکریم قاسم (1914 - 1963) از بیمارستان که در یک تلاش تروریستی توسط حزب بعث سوسیالیست عرب مجروح شده بود، سخنرانی برای مردم ایراد کرد. در روزهای 15 - 17 اوت 1960 نماینده استان اربیل در دومین کنگره اتحادیه معلمان کرد (کنگره دوم شقلاوه) بود. در سال 1960 توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو علیالبدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (کنگره پنجم) انتخاب شد. در سال 1960 دبیر شاخه اربیل اتحادیه معلمان کردستان بود.
منابع :1 - صالح رشید (گردآورنده)، مام جلال: دیدار عمر، از جوانی تا کاخ جمهوری، جلد اول، (سلیمانیه – چاپخانه کارو – 2017)، ص 40، 65.
2 - سعدی یوسف، یادبود مبارز حیدر محمد امین، کاندیدای کمیته مرکزی حزب، روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره 937، اربیل، جمعه، 13 اوت 1999، ص 7.
3 - شوان محمد امین طه خوشناو، اربیل بین سال‌های (1958 – 1963): پژوهشی در وضعیت سیاسی، (اربیل – چاپخانه روژهه لات – 2012)، ص 186.
4 - جمال نبز، یادداشت‌های آن روزهایی که دیگر بازنمی‌گردند، (سلیمانیه – چاپخانه شوان – 2017)، ص 41، 417 - 418، 513.
5 - مام جلال، خبات از کجا آمد و چگونه ارگان حزب شد؟ و چگونه اداره می‌شد؟، مجله خاک، شماره 55، سال 5، سلیمانیه، چاپخانه آفست دلیر، 10 ژانویه 2002، ص 5.
6 - مام جلال، سال‌های کنگره دانشجویان، بخش پنجم، مجله خاک، شماره 14، سال 2، سلیمانیه، چاپخانه آفست دلیر، 10 اوت 1998، ص 6، 8.
7 - استاد حیدر محمد امین در رحمت خداوند است، روزنامه خبات (تلاش)، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره 413، سال 2، بغداد، دوشنبه، 23 ژانویه 1961، ص 2.
8 - یادبود مبارز حیدر محمد امین، کاندیدای کمیته مرکزی حزب، روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان – متحد، شماره 937، اربیل، جمعه، 13 اوت 1999، ص 7.
9 - سامان کریم محمود، اتحادیه دانشجویان کردستان 1953 – 1975، (کرکوک – انجمن روشنفکری و اجتماعی کرکوک – 2010)، ص 34، 58.
10 - سیروان عثمان، تاریخی درخشان و کاروانی بی‌پایان، (اربیل – چاپخانه روشنبیر – 2014)، ص 41.
11 - صدیق جلی‌زاده، چند کلمه امانت و وفاداری برای روح پاک خدا بیامرز حیدر محمد امین، روزنامه برایتی، ارگان حزب دموکرات کردستان – متحد، شماره 1922، اربیل، شنبه، 16 آوریل 1994، ص 4.
12 - عبدالستار طاهر شریف، تاریخ حزب انقلابی کردستان، چاپ دوم، (بغداد – انتشارات شورهشگر – 1979)، ص 142.
13 - عرفان عزیز عزیز، کنگره‌ها و کنفرانس‌های اتحادیه دانشجویان کردستان، (هولیر – پروژه تاریخ‌نگاری اتحادیه دانشجویان کردستان – چاپخانه روژهلات – 2012)، ص. 18.
14 - کوچ ابدی استاد حیدر محمد امین، روژی نو، شماره 11، سال 1، سلیمانیه، چاپخانه کامران، فوریه 1960، ص. 100.
15 - پنجمین کنگره حزب دموکرات کردستان، مجله روژی نو، شماره 3، سال 1، سلیمانیه، چاپخانه کامران، ژوئن 1960، ص. 56.
16 - دومین کنگره داخلی معلمان کرد در شقلاوه، (سلیمانیه – اتحادیه معلمان شاخه سلیمانیه – چاپخانه ژین – 1960)، ص. 109.
17 - در گفتگویی ویژه، رئیس طالبانی جزئیات تأسیس (ی.ق.ک) را فاش می‌کند، مجله خه‌باتی قوتابیان (تلاش دانشجویان)، ارگان اتحادیه دانشجویان کردستان، شماره 109، هولیر، چاپخانه روکسانا، ژوئن 2012، ص. 9.
18 - مام جلال، مبارز دارای ویژگی‌های نیک و خصلت‌های انسانی و صفات ممتاز و اخلاق والا، روزنامه یکتی (اتحادیه)، روزنامه مرکزی اتحادیه میهنی کردستان، شماره 384، سال 8، سلیمانیه، جمعه، 5 اوت 2000، ص. 3.
19 - مام جلال، به مناسبت گذشت 46 سال از تأسیس اتحادیه دانشجویان کردستان، روزنامه یکتی (اتحادیه)، روزنامه مرکزی اتحادیه میهنی کردستان، شماره 306، سال 7، سلیمانیه، جمعه، 19 فوریه 1999، ص. 5.
20 - اسامی اعضای دومین کنگره داخلی معلمان کرد در شقلاوه، مجله هتاو، شماره 184، سال 7، هولیر، چاپخانه کردستان، چهارشنبه، 31 اوت 1960، ص. 19.
21 - اسامی آن دسته از معلمانی که در دومین کنگره معلمان کرد در شقلاوه در تاریخ 15 - 17 اوت 1960 شرکت کردند، روزنامه ده‌نگی کورد (صدای کرد)، شماره 19، سال 1، بغداد، چاپخانه مهاباد، دوشنبه، 22 اوت 1960، ص. 3.
22 - نوزاد فواد رشید، دسته‌ای گل در تاریخ اتحادیه جوانان دموکرات کردستان، جلد دوم، (هولیر – دفتر دبیرخانه – اتحادیه جوانان دموکرات کردستان – چاپخانه ولات – 2018)، ص. 14.