کوه کورک از کوه‌های استراتژیک منطقه است و کنترل هر نیروی نظامی بر کل این کوه، خطری برای شهر رواندز، دشت دیانا و حومه آن که حوضه سوران نامیده می‌شود، ایجاد می‌کرد و پایداری در منطقه برای نیروهای دیگر دشوار می‌شد. اگرچه ارتش عراق پیش از این نیروهای خود را از پادگان رواندز و روستای بالکیان به منطقه سبیلک در غرب شهرک خلیفان عقب کشیده بود، اما از قله کوه کورک عقب‌نشینی نکرده بود.

با از سرگیری جنگ در سال ١٩٧٤، نیروهای پیشمرگه چندین بار به آن حمله کردند، اما نتوانستند بر آن غلبه کنند زیرا ارتش عراق به دلیل تسلیحات پیشرفته خود قادر به دفاع از منطقه بود.

موقعیت جغرافیایی کوه کورک بین (گلی علی بگ) و کوه کورز فاصله می‌اندازد. در حمله به کورز در آوریل ١٩٧٤، نیروهای پیشمرگه مواضع ارتش عراق را تصرف کردند. با وجود اینکه ارتش عراق چندین بار تلاش کرد تا کنترل آن را بازپس گیرد و پیشروی خود را به دشت دیانان و منطقه بالکایتی گسترش دهد، اما ناکام ماند.

در (گلی علی بگ)، ارتش عراق می‌خواست حمله کرده و پیشروی خود را از طریق جاده همیلتون ادامه دهد. اما نیروهای پیشمرگه برای محافظت از این موضع و خنثی کردن نقشه حمله ارتش عراق، جاده‌ها را مین‌گذاری کرده و برای انفجار پل‌ها آماده شدند تا تانک‌ها و زره‌پوش‌های ارتش عراق نتوانند عبور کنند.

با شروع حمله، نیروهای پیشمرگه چندین پل را در طول مسیر منفجر کردند و در حالی که سربازان مشغول تعمیر پل‌ها و دایره مهندسی مشغول خنثی‌سازی مین‌ها برای باز کردن راه بودند، توپخانه انقلاب مستقر در ارتفاعات کوه‌های بالکیان و بابشتیان بمباران شدیدی را علیه آنان آغاز کرد و اجازه انجام وظایفشان را به آنان نداد و حمله آنها شکست خورد، بنابراین فرماندهان نظامی ارتش با کمک مستشاران روسی به راه دیگری برای حمله اندیشیدند.

در کنار حملات به کورز و (گلی علی بگ)، در ماه آوریل، ارتش عراق به مواضع پیشمرگه در دامنه کوه تپه‌های کورک بالای آبشار بیخال و سرچیا حمله کرد. ارتش عراق با حمایت هواپیماهای جنگی، سلاح‌های سنگین و شمار زیادی از سربازان، در ابتدا توانست برخی از نقاط مانند (دارقسب - درخت خرما) و کورنوک را تصرف کند که منجر به تلفاتی از هر دو طرف شد. با این حال، نیروهای پیشمرگه در ١٩ آوریل ١٩٧٤ پاتک زدند تا مواضع خود را دوباره کنترل کنند و ارتش عراق را بیرون برانند، و توانستند پیروز شده و به مواضع خود بازگردند.

 

در ٨ اوت ١٩٧٤، ارتش عراق به فرماندهی سپهبد اسماعیل تای نعیمی حمله گسترده دیگری را به کوه‌های کورک و کورز آغاز کرد تا از مواضع پیشمرگه عبور کرده و رواندز و دشت دیانا را تصرف کند، اما به دلیل صعب‌العبور بودن منطقه نتوانست به تانک‌ها و خودروهای زرهی متکی شود و نیروهای پیشمرگه به شدت در برابر حمله مقاومت کردند که منجر به شکست ارتش عراق و عقب‌نشینی آن شد، به طوری که آنها حتی ٤٠٠ جسد را در میدان نبرد رها کردند. در این نبرد شش تن از پیشمرگه‌ها به شهادت رسیدند و شایان ذکر است که توپخانه انقلاب به فرماندهی عالی دولمری نقش مهمی در دفع حمله ارتش عراق ایفا کرد.

ارتش عراق در برابر این شکست تسلیم نشد، بلکه استراتژی خود را تغییر داد و به نقشه‌ای فکر کرد که فراتر از تصور پیشمرگه‌ها بود. به فرماندهی سرهنگ دوم ستاد عبدالوهاب، جاده‌ای را از بالای کوه کورک به پایین آن، بین کورک و بیخال در تاریکی شب، با استفاده از بولدوزرهای سنگین برای از بین بردن صخره‌ها و باز کردن راه برای تانک‌ها و زره‌پوش‌های نظامی احداث کرد.

در صبح روز ١٨ اوت ١٩٧٤، ارتش عراق متشکل از پیاده‌نظام کوهستان پنجم از تیپ چهارم و گردان دوم تانک از نیروی زرهی هشتم با تانک‌های شوروی T٥٥ و زره‌پوش‌های آمریکایی M١١٣ حمله کرد و از بالای کوه سرازیر شدند تا به جاده بیخال رسیدند.

اوضاع به نفع ارتش عراق چرخید و پیشمرگه‌ها مواضع خود را تخلیه کرده و عقب‌نشینی کردند. تانک‌های ارتش عراق وارد شهر رواندز شدند و از کوه بابشتیان در سمت پشت به سمت توپی که در پایین کوه مشرف به (گلی علی بگ) قرار داده شده بود بالا رفتند تا از نیروهای پیشمرگه در کوه کورز و (گلی علی بگ) و دامنه کورک پشتیبانی کنند. به ویژه در (گلی علی بگ) که سربازان ارتش عراق به دلیل این توپ نتوانسته بودند در (کانی ماران) پیشروی کنند. آنها از رسیدن تانک‌های ارتش عراق به مواضع نیروهای پیشمرگه که سه تن از پیشمرگه‌ها در آن بودند و همگی اسیر شدند، بی‌خبر بودند.

ارتش عراق در این حمله به پیروزی بزرگی دست یافت؛ زیرا با تمام قوا و به مدت پنج ماه تلاش می‌کرد تا به رواندز و دیانا برسد. پس از این حادثه، نیروهای پیشمرگه از کورز به دیانا از سمت پشت عقب‌نشینی کردند و بیخال را از سمت دامنه کوه کورک ترک کرده و به بنکاول و برزیوه عقب نشستند و خط دفاعی در دره اکویان، هندرین، زوزک و تنگه عمرآغا ایجاد کردند.

منابع:

١- دیمانه‌ له‌گه‌ڵ قادر حه‌سه‌ن سیتكانی پێشمه‌رگه‌ی شۆرشی ئه‌یلوول  ٣١/١٢/٢٠٢٢.

٢- غازی عادل گه‌ردی، پێشمه‌رگه‌یه‌ك له‌ خزمه‌ت بارزانیدا ... حه‌جی بێڕۆخی، به‌رگی یه‌كه‌م، چاپی دووه‌م، ٢٠٢٠، ل٤٤٦-٤٤٨.

٣- سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو،  ڕوداوه‌ سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول١٩٧٠-١٩٧٥، چاپى يه‌كه‌م، هه‌ولێر، ٢٠٢٢، ل٢٠١-٢٠٢.

٤- ئه‌رشیفی دەستەی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

٥- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی سێیه‌م، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، هه‌ولێر ٢٠٠٤،  ل١٥٧.

٦- دیمانه‌ لەگەڵ محمد عزیز عمر، پێشمه‌رگه‌ی شۆڕشی ئه‌یلوول، ١٨/١/٢٠٢٣