Paşvekişandin û dûrketina hikûmeta Îraqê ji cîbicîkirina xalên rêkeftina 11ê adara 1970yî, guhertineke girîng di rewşa siyasî ya herêmê de çêkir. Di dirêjahiya çar salên danûstandinan de, hikûmeta Îraqê xwe ji aliyê leşkerî ve ji nû ve saz kiribû, bi rêya têkiliyên xwe yên bihêz ên bi Yekîtiya Sovyetê re artêşa xwe çekdar û rêxistin kiribû. Ev hevkariyê îmzekirina Rêkeftina Dostanî û Hevkariyê jî di nav xwe de digirt ku armanca wê bihêzkirina artêşa Îraqê bû ji bo tepeserkirina şoreşa Kurdî. Yekîtiya Sovyetê jî, di berdêla wê de, dixwest veberhênana xwe ya li Îraqê bikar bîne da ku bandora xwe li Rojhilata Navîn bihêz bike.
Di destpêka nîsana 1974an de, artêşa Îraqê berî destpêkirina şerên nû, hêzên xwe bi awayekî stratejîk veguhestin Spilkê, ev yek piştî dorpêçkirina baregeha leşkerî ya Hamiya ya li Rewandizê ji aliyê Pêşmerge ve hat. Herwiha hêzên Îraqî fermandariya lîwayekê li gundê Ballakê, ku dikeve bakurê Geliyê Elî Beg, bicih kirin, ku piştre ew jî bo heman deverê hat veguhestin. Di 16ê nîsana 1974an de, Mistefa Barzanî, serokê Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) û Şoreşa Îlonê, fermana êrîşeke nişka ve bo ser baregeha leşkerî ya Spilkê ya li rojavayê bajarokê Xelîfanê da. Armanc ew bû ku ev cihê stratejîk were girtin. Lê belê, tevî biryardariya wan, hêzên Pêşmerge ji ber berevaniya bihêz, hejmara zêde û çekên pêşketî yên artêşa Îraqê nekarîn bi ser bikevin. Berevajî vê, raporeke din diyar dike ku hikûmeta Îraqê êrîşek li devera dijwar a Spilkê dabû destpêkirin, ku tê de lîwayeke Îraqî xwe di dorpêça Pêşmerge de dît. Piştî şerê dijwar, artêşa Îraqê karî dorpêça Pêşmerge bişkîne, ev yek hişt ku her du hêzên wan ji bo amadekarîya êrîşeke mezin bo ser Rewandizê bigihîjin hev.
Wekî bersivek bo metirsiya ku zêde dibû, fujek ji hêzên Pêşmerge di bin fermandariya Mîrxan Mihemed Emîn de bo Sarçiya hat şandin, ev yek piştî zanyariyên derbarê tevgerên artêşa Îraqê yên li wê deverê bû. Paşê di nîsanê de, Fuja 2yê ya Zozikê, ku bi fermandariya Efser Yûnis Rojbeyanî bû, ew jî bo Sarçiya hat rêkirin da ku xetên berevaniyê bihêz bike. Hêzên Pêşmerge erkdar bûn ku rêya sereke ya Spilk-Xelîfanê biparêzin, ji ber ku artêşa Îraqê dixwest ber bi cihên şoreşgeran ên li Rewandiz, Diyana û Balekayetiyê ve pêşve biçe.
Berê wê rojê ku Fuja 2yê gihîşt, artêşa Îraqê li ser rêya Spilk-Xelîfanê pêşve çû û bi yekîneyeke Pêşmerge ya bicihkirî re ket şer. Tevî ku pênc şervan şehîd bûn û çend kes birîndar bûn, Pêşmerge ziyaneke mezin gihand hêzên Îraqê û neçarî paşvekişandinê kirin. Lê belê, dema fuja Efser Yûnis piştî rêwîtiyeke westandî gihîştin deverê, ji wan re hat gotin ku ti pêşhatên nû derbarê tevgerên leşkerên Îraqê de nînin. Bi dîtina wan a sibehê, ew matmayî man ku artêşa Îraqê berê Sarçiya girtibû. Lewma, yekîneya Pêşmerge ya ku rêya Spilk-Xelîfanê diparast, ferman jê re hat kirin ku xwe veguhezîne Panasarê, li dawiya rêzeçiyayê Sarçiya ku li ser Xelîfanê dinêre. Zû piştî wê, fermana serkirdayetiya şoreşê hat derxistin ku êrîşeke berevajî bikin û Sarçiya ji artêşa Îraqê bistînin.
Pêşmerge dest bi amadekariyên êrîşa berevajî kirin, lê tevgerên wan ên ji Xalan-Bia bo Panasarê di dirêjahiya rojê de tim ji aliyê balafirên Îraqê ve dihatin armanckirin. Gava hêzên Pêşmerge gihîştin Panasarê û xwe amade kirin ku Sarçiya ji nû ve bistînin, ji nişka ve rastî êrîşa hêzên Îraqê hatin. Pêşmerge, lê belê, bi berxwedaneke mezin bersiv da, leşkerên Îraqê têk birin û tenê sê-çar leşkerên birîndar dîl girtin. Tevî ku wan jî qurbaniyan dan û birîndar bûn, hêzên Pêşmerge xwe rêxistin kirin û êrîşa xwe ya berevajî destpê kirin.
Lê belê, operasyonê ji ber xiyaneta berpirsekî Pêşmerge rastî astengiyeke mezin hat, yê ku zanyariyên girîng dabû artêşa Îraqê. Artêşa Îraqê bi zanîna planên sifir-saetê yên Pêşmerge, êrîş têk bir, ev yek bû sedema têkçûna Pêşmerge. Piştî têkçûnê, fermandarên eniyê daxwaz ji serkirdayetiya şoreşê kirin ku baregeha leşkerî ya Spilkê topbaran bikin, ku li wir leşkerên Îraqê ji bo êrîşeke nêzîk kom dibûn. Bi naskirina girîngiya stratejîk a vê çalakiyê, serkirdayetiya şoreşê bi lez ferman da fermandarê topavêjiyê, Halî Dolamerî, ku planê cîbicî bike.
Di şevekê de, du top bi çavdêriya fermandarê topavêjiyê û fermandarê Fuja 2yê ya Zozikê, Rasadî, bo Xalan û Biawê hatin veguhastin. Yekîneyên topavêjiyê yên li ser Çiyayê Bradostê hatibûn bicihkirin, ferman jê re hat kirin ku di dema derketina rojê de dest bi topbaranê bikin. Topbarana giran bû sedema teqînên wêranker li nav baregeha leşkerî ya Spilkê, cebilxane û tankên sotemeniyê têk birin û derbeyeke mezin li hêzên Îraqê dan.
Çavkanî:1- ئیبراهیم جلال، باشووری كوردستان و شۆڕشی ئه‌یلوول، بنیاتنان و هه‌ڵته‌كاندن، 1961-1975، چاپی چواره‌م، 2021.
2- كورد و كوردستان له به‌ڵگه‌نامه نهێنیه‌كانی ئه‌مریكادا، ئاماده كردنی لۆكمان میهۆ، وه‌رگیڕانی له ئینگلیزیه‌وه وریا ڕه‌حمانی، (چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات- هه‌ولێر- 2009).
3- سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو، ڕوداوه سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول1970-1975، چاپى يه‌كه‌م، (هه‌ولێر- 2022).
4- دیمانه له‌گه‌ڵ قادر حه‌سه‌ن سیتكانی پێشمه‌رگه‌ی شۆرشی ئه‌یلوول 31 کانوونی یەکەم- 2022.
5- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی سێیه‌م، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر- 2004).