Jînenîgarî

Cebraîl Yehya Şelal di sala 1921ê de li gundê Çê yê parêzgeha Duhokê ji dayik bûye. Wî xwendina xwe li Yekîtiya Sovyetê qedandiye û ji Enstîtuya Çandiniyê mezûn bûye. Piştî wê, ew li Yekîtiya Sovyetê bi Xedîce Îsmaîl Lova re zewicî û du keçên wan bi navên Ruxefza û Leyla çêbûn. Ew di sala 1983an de li Tehranê, paytexta Komara Îslamî ya Îranê, koça dawî kir.

Tomara Xizmetê

Piştî têkçûna şoreşa duyem a Barzan di 11ê Çileya 1945an de, Mistefa Barzanî û hevalên xwe çûn rojhilatê Kurdistanê. Cebraîl Yehya di 31ê Adara 1946an de wekî beşek ji artêşa Barzanî berevanî li Komara Kurdistanê ya li Mehabadê kir. Piştî ku Komara Kurdistanê ya li Mehabadê hilweşiya, Barzanî ji rojhilatê Kurdistanê vegeriya başûrê Kurdistanê. Di wê demê de, ew beşdarî şerên Nexede û Şino bû. Di 19ê Nîsana 1947an de, ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku bi rêya herêma Xwakurk û Barazgirê ya bakurê Kurdistanê vegeriyan Şêrwan û herêma Mizûrî.

Piştî vegera wan di 15ê Gulana 1947an de, General Mistefa Barzanî bi hevalên xwe re li gundê Argûşê konferansekê li dar dixe û vebijêrka mayîna li Kurdistanê an çûna bo Yekîtiya Sovyetê dide wan. Di encamê de, di 23ê Nîsana 1947an de, ew ligel Mistefa Barzanî ber bi Yekîtiya Sovyetê ve çû. Piştî wê, ew di şerên Geliyê Qotur û Pirdê Mako de cih girt. Piştî demek dirêj û zehmetiyên mezin, di 18ê Hezîrana 1947an de, li ser sînorê Îran-Sovyetê, Mela Mistefa Barzanî û hêza xwe derbasî Çemê Arasê bûn. 

Piştî gihîştina wan a bo Naxçivanê, Azerbaycanê di 19ê Hezîrana 1947an de, Mistefa Barzanî û hemû hevalên wî bo heyama çil rojan hatin girtin. Bi rastî, ew di warê xwarin, kinc û veguhastinê de heman muameleya dîlên şer dîtin dema ku di kampê de dijiyan, kampê bi têlên dirî dorpêçkirî bû û ji aliyê leşkeran ve dihat parastin. Ne zêde piştî wê, bi biryara hikûmeta Yekîtiya Sovyetê, ew li komên cuda hatin dabeşkirin û bo herêmên Axdam, Laçîn, Eyulax û Kelbecerê yên Komara Azerbaycanê hatin veguhestin. Heta 10ê Kanûna 1947an, ew bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Qezwînê li Bakûyê, paytexta Komara Azerbaycanê, hatin veguhestin. Di 23ê heman mehê de li ser Deryaya Qezwînê li Bakûyê, paytexta Komara Azerbaycanê, şopînerên Barzanî di nav rejîmeke leşkerî de hatin rêxistinkirin û perwerdeya taktîkên leşkerî û siyasetê wergirtin û ji aliyê Pêşmergeyên xwe yên din ên xwendewar ve fêrî xwendin û nivîsandina Kurdî bûn.

Di encama reftarên xerab ên Cefer Bakirov de, di 29ê Tebaxa 1948an de, Mela Mistefa Barzanî biryar da ku kampa xwe ya leşkerî ji Azerbaycanê veguhezîne gundê Çirçûkê yê nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê, ku li wir perwerdeya xwe ya leşkerî berdewam kirin. 

Piştî wê, di Adara 1949an de, Mela Mistefa û hevalên xwe li komên cuda hatin dabeşkirin û bi trênê bo gundewarên Yekîtiya Sovyetê hatin şandin, li wir wan di zeviyên kolxozan de kar kirin. (Erdê ku xelkê ji hikûmetê kirê dikir û paşê vedigerand bo wê).

Di dawiyê de piştî hewldanên zêde û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êş û azarên hevalên xwe dikir. Stalîn tavilê biryar da ku komîteyekê bo lêkolîna rewşa hevalên Barzanî ava bike. Dema komîteyê rewşa hevalên Barzanî lêkolîn kir, wan biryar da ku hemûyan li Vrevsky kom bikin. Di encamê de di Mijdara 1951ê de, ew çû Vrevsky, Yekîtiya Sovyetê. 

Gava General Mistefa Barzanî piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an vedigere Îraqê, ew û hevalbendên wî di 25ê Sibata 1959an de li gorî xalên 3 û 7, Bendê (a) yê xala 10ê û karê bi xala (11) li ser bingeha Qanûna Guherandî ya hejmar 19, efûyeke giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Îraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hat damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de ligel hevalên xwe bi keştiya Grozya ve bi rêya bendera Besrayê ya li başûrê Komara Îraqê vegeriya. Ew di sala 1961ê de beşdarî Şoreşa Îlonê bû û piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê di sala 1975an de; ew wekî penaber reviya Îranê. Di sala 1976an de, ew beşdarî Şoreşa Gulanê bû.

Çavkanî:

  1. حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، وه‌زاره‌تی پلان دانان، یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كانی پارێزگاكانی هه‌رێمی كوردستان و ژماره‌ی خێزانه‌كان و دانیشتوان، هه‌ولێر، 2009ز).
  2. حه‌مید گه‌ردی، پوخته‌ی مێژوونامه‌، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ‌- 2004ز).
  3. شه‌عبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی رۆژهه‌لات - 2013ز).
  4. شه‌وكه‌ت شێخ یه‌زدین، یۆبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه‌، (پیرمام - چاپخانه‌ خه‌بات - 1996ز).
  5. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وزارت آموزش و پرورش - 2002ز).
  6. كاروان محه‌مه‌د مه‌جید، بارزانییه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤیەت، چاپی یه‌كه‌م، (سلێمانی - چاپخانه‌ی په‌یوه‌ند - 2011ز).
  7. له‌ یادداشتی فه‌رمانده‌ی شه‌هید حه‌سۆ میرخان ژاژۆكی، 62 رۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤیەت، چاپی یه‌كه‌م (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی رۆشنبیری - 1997ز).
  8. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدي، ثورة 14 تموز 1958 في العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - 1979م).
  9. مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد 1931-1958، (دهۆك - چاپخانه‌ی خه‌بات - 1998ز).
  10. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره‌ AI-10، لیستی هه‌ڤاڵانی مسته‌فا بارزانی بۆ یه‌كێتی سۆڤیەت، به‌ڵگه‌نامه‌ له‌لایه‌ن سه‌گڤان هاڵۆ پێشكه‌ش كراوه‌، 2016ز.
  11. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره‌ HB-43، پارتی دیموكراتی كوردستان، باره‌گای بارزانی، لێژنه‌ی باڵای ناوچه‌ی بارزان، فۆرمی جبرائیل یه‌حیا شه‌لال، پیرمام، 1 تشرینی دووه‌می 2018ز.
  12. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره ZB-142، ده‌قی چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ هه‌لگورد جبرائیل یه‌حیا له‌لایه‌ن سامی عبدی میرزا، پیرمام، 25 ئایاری 2019ز.