Artêşa Iraqê di 2ê Tebaxa 1990î de dewleta Kuwêtê dagir kir, ev dagirkerî bû sedem ku hêzên hevpeyman destwerdanê bikin. Van hêzan artêşa Iraqê ji Kuwêtê derxistin û şikesteke mezin pê anîn. Ev şikest zemîn ji bo opozisyona Iraqê amade kir da ku çalakiyên xwe berfireh bike. Di vê heyamê de, serkirdayetiya Bereya Kurdistanê dest bi tevgerên xwe yên siyasî û serbazî bi partiyên din ên Iraqî re li nav Iraqê kir.
Di vê çarçoveyê de, serkirdayetiya Partiya Dêmokrata Kurdistanê civînên berfireh kirin, ji wan civîna ku di destpêka Sibata 1991ê de hat lidarxistin, ku endamên komîteyên navendî yên kevin û nû tê de amade bûn, ku nêzîkî pêncî endam bûn. Di civînê de amadekarî ji bo vegera bo axa Kurdistanê û piştre pêkanîna raperîneke giştî hat kirin. Herwiha erk li gorî serkirdayetiya Serok Mesûd Barzanî hatin dabeşkirin û hêz li ser sê bereyan hatin dabeşkirin, ew jî: Hewlêr, Dihok û Mûsil, Silêmanî û Kerkûk. Piştî hemû amadekariyan, raperîna Başûrê Kurdistanê di 5ê Adara 1991ê de dest pê kir û hemû navçeyên Kurdistanê heta 21ê Adarê ji destê rejîmê hatin rizgarkirin.
Piştî raperîna Başûrê Kurdistanê di sala 1991ê de li dijî rejîma Iraqê û koçberiya milyonî ya gelê Kurdistanê û avakirina Encûmena Niştimanî ya Kurdistanê û Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Komîteya Navendî di civîna xwe ya meha Adarê de biryar da ku Kongreya Yanzdehêm a partiyê li dar bixe, û ji bo vê armancê komîteyeke amadekar hat avakirin ku pêk dihat ji: Mihemed Mela Qadir, Franso Herîrî, Remzî Şaban, Xurşîd Şêre, Necmedîn Yûsifî, Şêx Ellah Îbrahîm, Barzan Mela Xalid, Kemal Hesen, Necat Hesen, Hebîb Kelêş û Îcrayê Seîd. Piraniya amadekariyan heta Hezîrana 1993an temam bûn û endam bi dengdana rasterast bo kongreyê hatin hilbijartin, û endamên tê de hatin hilbijartin, û sê partiyan biryar da ku bi Partiya Dêmokrata Kurdistanê re bibin yek, ew jî: Partiya Yekîtiya Kurdistanê (Hizbî Yekîtî - Basok - Partiya Gel), Yekîtiya Dêmokrata Kurdistanê û Partiya Kurdî ya Feylî ya Îslamî, û bi lihevkirina sê partiyan bi Partiya Dêmokrata Kurdistanê re, peyva (Yekbûyî) cara duyemîn bi Partiya Dêmokrata Kurdistanê re hat zêdekirin bi hin guhertinan, û navê wê bû Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Yekbûyî.
Kongre hat lidarxistinKongreya Yanzdehêm li (Hola Zer) li Hewlêrê, paytexta Herêma Kurdistanê, di 16-26ê Tebaxa 1993an de hat lidarxistin, bi beşdariya 2167 mendûban, û cara yekem hejmareke mezin ji jinan beşdarî kongreyê bûn, ku hejmara wan gihîşt 124 mendûban. Nûçeyên kongreyê rojane di dezgehên ragihandinê de dihatin belavkirin.
Kongre di bin dirûşma (Aştî, Azadî û Dêmokrasî) de hat lidarxistin, û Serok Mesûd Barzanî raporta siyasî xwend, herwiha guhertinên berfireh di bername û rêziknameya navxweyî de hatin kirin da ku li gel barûdoxa nû guncaw bin. Herwiha kongreyê hejmarek biryar girtin ku ya herî girîng vegerandina termên Barzanî yê Nemir û Îdrîs Barzanî bû ji bo spartina axê li Barzan. Herwiha biryar hat dayîn ku zemîn ji bo vegerandina hejmara herî mezin a gengaz ji koçberan ji Îranê were amadekirin.
Kongreya Yanzdehêm federaliya Herêma Kurdistanê pejirand û piştgiriya Kongreya Niştimanî ya Iraqê ya Yekbûyî kir, ya ku hewl dida rejîma Sedam Huseyn hilweşîne. Li ser asta ragihandina derve, rojnamevan Amîna Sola û rojnamevan Fatma Ezûz ji Komara Tûnisê hatin vexwendin da ku wek mêvan beşdarî kongreyê bibin. Ji wan mêvanên ku beşdarî kongreyê bûn: George Pickard endamê Kongresa Amerîkî, David Phillips serokê Komeleya Amerîkî ya Mafên Mirovan, Lîwa Hesen Neqîb û Dr. Ehmed Çelebî serokê Kongreya Niştimanî ya Iraqê - Yekbûyî, Tehsîn Mualla, Ednan Mihemed Nûrî, Ezîz Elyan, Mihemed Ebdulcebar, Hanî Fekîkî, Mihemed Mihemed Elî, Adil Ebdulmehdî ji Encûmena Bilind a Şoreşa Îslamî li Iraqê, Munzir Lûîs sekreterê Partiya Sosyalîst a Iraqê.
Avahiya Partiya Dêmokrata Kurdistanê li gorî rêziknameya navxweyî ya Kongreya Yanzdehêm wiha bû:
Xane, Xaneya sereke, Komîteya rêxistinî, Lîjneya Navçeyê, Komîteya şax, Komîteya Navendî, Ofîsa Siyasî, Cîgirê Serok û Serok. Herwiha desteya navendî ya çavdêrî û kontrolê rasterast ji aliyê kongreyê ve hat hilbijartin, û ev cara dawî ye ku Komîteya Navendî ya çavdêrî û kontrolê rasterast ji aliyê mendûbên kongreyê ve tê hilbijartin, û wan wek endamên serkirdayetiyê dihesibînin, ji ber ku wan baweriya kongreyê bi dest xistine.
Saziyên Partiyê di sala 1993an de Ofîsa Rêxistina Navendî, Ofîsa Navendî ya Rewşenbîrî û Ragihandinê, Ofîsa Serbazî ya Navendî, Ofîsa Rêveberiya Navendî, Ofîsa Navendî ya Darayî, Ofîsa Navendî ya Rêxistinên Cemawerî û Pîşeyî, Ofîsa Navendî ya Peywendiyên Niştimanî, Ofîsa Navendî ya Peywendiyên Derve û Ofîsa Navendî ya Lêkolîn û Pêzanînan dihewand.
Endamên Komîteya Navendî ya Kongreya Yanzdehêm:
3- Cewher Namiq Salim
5- Fazil Mîranî
6- Yûnis Rozbeyanî
8- Roz Nûrî Şawês
9- Qadir Qadir
10- Mamoste Seid Ebdullah
11- Ezzedîn Berwarî
12- Mihemedê Hacî Mehmûd
13- Kerîm Sincarî
14- Cercîs Hesen
16- Elî Sincarî
17- Qadir Cebarî
18- Lîwa Şiwan
19- Seyîd Kake
20- Emer Bôtanî
21- Azad Berwarî
2- Celîl Feylî
23- Şewket Şêx Yezdîn Mihemed
24- Emer Osman Emer
25- Selaheddîn Îbrahîm Qadir, Selahedîn Delo
26- Brûsk Nûrî Şawês
27- Remzî Şaban
28- Lîwa Kerîm
29- Derwêş Axa
30- Zeîm Elî
31- Ebdullezîz Teyib
32- Nizameddîn Kilî
33- Arif Teyfûr
34- Mesûd Saleyî
36- Ebdullah Akrên
37- Şêrîn Amêdî
Endamên yedek ên Komîteya Navendî:
1- Mehmûd Mihemed Mehmûd
2- Zêrvan Nêrweyî
3- Emîn Qadir
4- Dr. Nasih Xefûr
5- Ekber Heyder
7- Barzan Mela Xalid
8- Kemal Hesen Cawmar
9- Nûrî Heme Elî
Endamên Komîteya Navendî ya çavdêrî û kontrolê bi dengdana rasterast a mendûban hatin hilbijartin û ew in: Felekedîn Kakeyî, Hebîb Mihemed Kerîm, Reşîd Sindî, Îsmaîl Mela Ezîz, Elî Caf, Dr. Mihemed Salih Cuma, Mihemed Me'rûf, Mihemed Qazî û Elî Qasim Sincarî.
Endamên kongreyê cara sêyemîn bi yekdengî Mesûd Barzanî wek serokê Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Yekbûyî û Elî Ebdullah wek cîgirê serok hilbijartin. Piştre di civîna Komîteya Navendî de di heyama 29 heta 31ê Tebaxa 1993an de desteyeke nû ya Ofîsa Siyasî hat hilbijartin ku pêk dihat ji: Nêçîrvan Barzanî, Cewher Namiq Salim, Samî Ebdulrehman, Hoşyar Zêbarî, Fazil Mîranî, Dr. Roz Nûrî Şawês, Dr. Cercîs Hesen, Azad Berwarî, Zeîm Elî, Heme Hacî Mehmûd, Lîwa Seyîd Kerîm.
Di dema kongreyê de û cara duyemîn di dîroka Partiyê de, Serok Mesûd Barzanî Nîşana Barzanî da neh ji serkirde û hevalên Barzanî.
Çavkanî* Dîroka Partiya Dêmokrata Kurdistanê, Kongre û Konferans, (Bername û Rêziknameya Navxweyî), Desteya Ensîklopediya Partiya Dêmokrata Kurdistanê, Bergê duyem, (Hewlêr – Çapxaneya Roksana – 2021).
* Mihemed Mela Qadir, Tomara Têkoşînê, Dîrokeke kurt a Partiyê û Barzanî yê Nemir, Çapa sêyem, (Hewlêr, Çapxaneya Aras, 2012).
* Elî Sincarî, em vegeriyan partiya dayik, rojnameya Şûle, zimanê fermî yê Yekîtiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraq, hejmar 29, destpêka tîrmeha 1993an.
* Hebîb Mihemed Kerîm, dîroka Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraq (di qonaxên sereke de) 1946 - 1993, (Duhok - çapxaneya Xebat - 1998an).
* Yekîtiya Dêmokrata Kurdistanê konfransekî yekbûnê yê girîng li dar dixe û biryarê dide xwe hilweşîne û vegere Partiya Dêmokrata Kurdistanê, rojnameya Şûle, zimanê fermî yê Yekîtiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraq, hejmar 29, destpêka tîrmeha 1993an.
* Daxuyaniya yekîtiya di navbera Partiya Dêmokrata Kurdistanê û Partiya Yekîtiya Kurdistanî de, rojnameya Xebat, zimanê fermî yê Partiya Dêmokrata Kurdistanê, hejmar 685, roja çarşemê, 28ê tîrmeha 1993an.
* Şeban Elî Şeban, hin zanîyari Siyasî û dîrokî, çapa sêyem, (Hewlêr - çapxaneya Rojhilat - 2013an).
* Selah Bedredîn, tevgera neteweyî ya Kurdî ya Sûriyê, beşa duyem, (Hewlêr - Komeleya Kawa ya Çanda Kurdî - çapxaneya Rojhilat - 2018an).
* Partiya Dêmokrata Kurdistanê Kongreya xwe ya yazdehemîn li dar dixe, rojnameya Kongre, ofîsa ragihandinê ya Kongreya Neteweyî ya Îraqî ya yekbûyî, hejmar 15, 19ê tebaxa 1993an.
* Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Yekbûyî, bername û rêziknameya navxweyî ya Kongreya yazdehemîn, (bê cih - bê sal).
* Kongre encamên hilbijartinên Komîteya Navendî ya partiya me radigihîne, rojnameya Birayetî, zimanê fermî yê Partiya Dêmokrata Kurdistanê, hejmar 1729, Hewlêr, roja înê, 27ê tebaxa 1993an.
• Di dema Kongreya yazdehemîn a partiyê de ku di 16-26ê tebaxa 1993an de hat lidarxistin, bername û rêziknameya navxweyî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê hat pesendkirin (çapxaneya Xebat - Duhok).