Efser û siyasetmedar, Mîrhac Ehmed Tahir, bi navê Mîrhac Akreyî tê naskirin, di sala 1939an de endamê Komeleya Darker bûye û di 7ê gulana 1939an de peywendî bi rêzên Partiya Hîwaya Kurd ve kiriye, di sala 1944an de ji beşdarên Şoreşa Duyemîn a Barzan (1943-1945) bûye, di sala 1946an de ji endamên desteya damezrîner û komîteya cîbicîkar a navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê (kongreya damezrandinê) bûye, di sala 1948an de wek endamê serkirdatiya Başûr-Rojhilatê Kurdistanê (konferansa Bakû) hatiye destnîşankirin, di sala 1953an de di kongreya sêyem de wek endamê komîteya navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraq hatiye hilbijartin.

Jînenîgarî

   Mîrhac Ehmed Tahir di sala 1911an de li bajarê Akrê yê ser bi parêzgeha Mûsilê ji dayik bûye, di sala 1923an de qonaxa seretayî temam kiriye, di sala 1923an de ji bo xwendina qonaxa navendî berê xwe daye bajarê Bexda, di sala 1929an de qonaxa amadeyî li bajarê Bexda temam kiriye, di sala 1929an de xwestiye biçe Koleja Serbazî ya Bexda lê ji ber Kurdbûna xwe nehatiye wergirtin, di sala 1931ê de li Xaneya Mamostayan a Bexda derçûye, di sala 1931ê de wek mamostayê qonaxa seretayî li bajarê Bexda hatiye damezrandin, di sala 1935an de li Koleja Serbazî ya Bexda wek xwendekar hatiye wergirtin, di 15ê îlona 1936an de di xula panzdehem a Koleja Serbazî ya Bexda de bi pileya Mûlazimê Duyem derçûye, di 4ê tîrmeha 1937an de bi pileya Mûlazimê Duyem ê topavêj û bakaloreoya serbazî ji Koleja Serbazî derçûye, di sala 1939an de bûye Mûlazimê Yekem, di sala 1943an de pileya wî di rêzên artêşa Îraqê de bilind bûye û bûye Neqîb (Reîs),‌ Di çarçoveya erka serbazî de xula topavêjî û firokevanî dîtiye. Şareza yê zimanên Kurdî, Erebî, Tirkî, Îngilîzî, Rûsî û Farsî bûye.

Xebatname

Di sala 1939an de endamê Komeleya Darker bûye û di 7ê gulana 1939an de peywendî bi rêzên Partiya Hîwaya Kurd ve kiriye, di 16ê tebaxa 1942an de bi hevaltiya Mistefa Mistefa Mistefa bi navê Mistefa Xoşnav (1912-1947) amadeyê civîna damezrandina Komeleya Jiyanewey Kurd (J.K) li‌ Baxçeyê Sîseyê yê bajarê Mehabadê yê Rojhilatê Kurdistanê bûye, di meha tebaxa sala 1943an de bi hevaltiya Mistefa Mistefa Mistefa (1912-1947) bi navê Mistefa Xoşnav endamê şanda Partiya Hîwaya Kurd ji bo hevdîtin li gel karbidestên Yekîtiya Sovyetê û kesayetiyên Kurd serdana Rojhilatê Kurdistanê kiriye, di meha hezîrana 1944an de bi mebesta peywendîkirin bi desthilatdarên Yekîtiya Sovyetê û şoreşgerên Kurd li Rojhilatê Kurdistanê serdana bajarê Urmiyê kiriye, di meha kanûna yekem a 1944an de bi hevaltiya Mistefa Xoşnav li bajarê Urmiyê çav bi Neqîb Vîlçîvskî nûnerê taybet ê Stalîn ji bo karûbarên Îran û Kurd ketine bi mebesta hemahengî û piştgiriya doza Kurd û li bajarê Tebrîzê hevdîtin li gel Jeneral Lûbov serokê desteya erkanên şerê Sovyetê û Jeneral Etekşîov ji bo heman mebestê kirine, di 25ê kanûna duyem a 1944an de efserê peywendiya desthilatdarên Îraqê li gel şoreşgerên Şoreşa Duyemîn a Barzan (1943-1945) li bereya Akrê ya ser bi parêzgeha Mûsilê bûye û hewl daye hemû serkirdeyên Kurd piştgiriya Mistefa Barzanî li daxwaziya mafê Kurd bikin.

Di sala 1944an de bi hevaltiya Mistefa Xoşnav û  Ezîz Şemzînî bi nûneratiya Partiya Hîwaya Kurd hevdîtin li gel Mistefa Barzanî kirin û derbarê hemahengî û hevkariya wan de axivîn‌‌, di sala 1944an de bi Tometa hevkariya Şoreşa Duyemîn a Barzan ji aliyê artêşa Îraqê ve li girtîgeha Emare hatiye girtin, di 28ê nîsana 1945an de bi rêya Mihemed Emîn Axa yê Akreyî li bajarê Bexda derbas bûye û di 29ê nîsana 1945an de li bajarê Mûsilê ber bi bajarokê Akrê reviyaye û piştre derbasî devera Barzan a navenda Şoreşa Duyemîn a Barzan bûye, di 1ê gulana 1945an de gihîştiye navçeyên azadkirî yên Şoreşa Duyemîn a Barzan û peywendî bi rêzên Şoreşa Duyemîn a Barzan ve kiriye, di sala 1945an de ji damezrînerên Lijneya Azadî bûye di serdema Şoreşa Duyemîn a Barzan de, di 19ê tebaxa 1945an de ji ber beşdariya di Şoreşa Duyemîn a Barzan (1943-1945) de fermana zeftkirina hemû darayiya veguhêzbar û neveguhêzbar ji aliyê dadgeha urfî ya Îraqê ve jê re hatiye derxistin, di 11ê çiriya pêşîn a 1945an de piştî neskoya Şoreşa Duyemîn a Barzan awareyî Rojhilatê Kurdistanê bûye, di 21ê adara 1946an de li bajarê Mehabadê bi hevaltiya Jeneral Mistefa Barzanî li gel Pêşewa Qazî Mihemed serokkomar hevdîtin kirine derbarê pêkanîna hêza Barzan, di sala 1946an de fermandeyê batalyona sêyem a hêza Barzan li bereya Seqizê li sînorê Komara Dêmokrata Kurdistanê (Rojhilatê Kurdistanê) bûye, di sala 1946an de bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî li bajarê Mehabadê hevdîtin li gel dîplomatkarê Amerîkî Archî Rozvelt kiriye.

Sala 1946 hevdîtineke taybet ji bo parêzer Reşîd Îsmaîl Ezîz (1920-2001) yê bi navê Reşîd Bacelan tê naskirin, ligel Qazî Mihemed serokkomarê Komara Dêmokrata Kurdistanê saz dike û bi xwe amadeyê vê hevdîtinê dibe, sala 1946 di nav desteya damezrînerên Partiya Dêmokrata Kurdistanê de bûye, sala 1946 beşdarî şerê Mamşayê li dijî artêşa Îranê kiriye, sala 1946 li bajarê Bexda ji aliyê nûnerên kongreya yekem (kongreya damezrandinê) ve wek endamê komîteya cîbicîkar a navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê hatiye hilbijartin, sala 1946 bi pileya eqîd fermandariya batalyona sêyem a Hêzên Pêşmerge yên Barzanî di artêşa Komara Dêmokrata Kurdistanê de wergirtiye, sala 1946 berpirsê wergirtina kelûpel û çek û teqemeniyan bûye ji Komara Mîllî ya Azerbaycanê ji bo Hêzên Barzanî li Teqî Awa li sînorê di navbera her du komaran de, di dawiya sala 1946an de di serdema nesko ya Komara Dêmokrata Kurdistanê de bi fermana general Mistefa Barzanî Sayinqela girtiye bi mebesta hêsankirina paşekişeya Hêzên Barzanî û hêza piştgiriya Komara Mîllî ya Azerbaycanê li bereya Seqiz ber bi bajarê Mehabadê, di 21ê kanûna pêşîn a 1946an de endamê şanda danûstandinê ya Başûrê Kurdistanê bi serokatiya general Mistefa Barzanî (1903-1979) bûye ji bo bajarê Taranê paytexta Îranê ligel desthilatdarên Îranî û Amerîkî û Îngilîz re bi mebesta vegera başûriyan bo warên xwe, sala 1946 piştî nesko ya Komara Dêmokrata Kurdistanê serdana pêşewa Qazî Mihemed kiriye û hewl daye ligel ku xwe radest neke.

Sala 1946 piştî nesko ya Komara Dêmokrata Kurdistanê li bajarokê Neẍede endamê şanda kurdî bûye ji bo danûstandinê ligel sereheng Xefarî nûnerê artêşa Îranê, di 8ê nîsana 1947an de ligel Hêzên Pêşmerge gihîştiye Gaderê û biryar daye ligel general Mistefa Barzanî bergiriyê bike û xwe radestî desthilatdarên Îraqê neke, di 28ê gulana 1947an de di bin çavdêriya serok Mistefa Barzanî beşdarî civîna berfireh a Cirmî li gundê Cirmî yê Rojhilatê Kurdistanê bûye bi mebesta xwe-rêkxistina Hêzên Pêşmerge û plankirina ji bo bi rê ketin ber bi Yekîtiya Sovyetê, sala 1948 wek endamê serkirdatiya Başûr-Rojhilatê Kurdistanê (Konferansa Bakû) hatiye destnîşankirin, sala 1953 bêyî amadebûna xwe ji aliyê nûnerên kongreya sêyem ve wek endamê komîteya navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê-Îraq hatiye hilbijartin, di pênciyên sedsala borî de li peymangeha siyasî ya Partiya Komunîst a Ozbekistanê bo dema sê salan xwendiye û bakaloryos di zanistên siyasî de bi dest xistiye, di 17ê îlona 1958an de bi firoke gihîştiye firokexaneya Pragê, di 19ê îlona 1958an de bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî gihîştiye firokexaneya Qahîreyê û li Koşka Qubbe ji aliyê Cemal Ebdulnasir (1918-1970) ve pêşwazî lê hatiye kirin, di dawiya meha îlona 1958an de bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî tacegûlîne li ser gora leşkerê wenda yê Misrî li bajarê Qahîreyê daniye.

Sala 1958 ligel general Mistefa Barzanî dema ku vegeriyaye Bexda ji aliyê Encûmena Serweriya Îraqê ve hukmê sêdaredanê li ser hatiye rakirin, di 7ê çiriya pêşîn a 1958an de rojnameya erebîziman (El-Hurriye) ya çapa bajarê Bexda nûçeya vegera wî ji Yekîtiya Sovyetê belav kiriye, her di sala 1958an de peywendiya xwe ligel piraniya efserên kurd ên artêşa Îraqê xurt dike û ligel serok Mistefa Barzanî wan dide naskirin, sala 1959 ligel Esed Xoşewî ji aliyê serok Mistefa Barzanî ve hatiye raspardin da ku ligel hevjîna hevalên Barzanî biaxive bi mebesta behskirina jiyana li Başûrê Kurdistanê da ku bi dilxwazî vegerin, di roja 18ê nîsana 1958an de bi du şemendefêran ligel hevalên Barzanî gihîştiye bajarê Hewlêrê û ji aliyê Şêx Ehmed Barzan (1896-1969) û cemawerê bajêr ve pêşwazî lê hatiye kirin û bi vê boneyê gotarek ji bo cemawerê xwendiye, di 23ê adara 1959an de bi fermana komarî û bi îmzeya Encûmena Serweriya Îraqê bi pileya muqedem di rêzên artêşa Îraqê de hatiye wergirtin.

Di roja şemiyê 18ê nîsana 1959an de li bendera Besrayê li Başûrê Îraqê di pêşwaziya şemendefêra hilgirê hevalên Mistefa Barzanî de bûye ku ji Yekîtiya Sovyetê vedigeriyan û gotarek pêşkêş kiriye, di 8ê sibata 1963an de piştî kûdêtaya Partiya Be'sa Erebî ya Sosyalîst li ser desthilatdariya ferîq rukn Ebdulkerîm Qasim (1914-1963) di artêşa Îraqê de hatiye xanenişînkirin, sala 1977 ji aliyê Ehmed Hesen Bekir (1914-1982) ve hatiye raspardin ku postekî wezaretê werbigire lê bi vê qail nebûye, sala 1979 bi awayekî nihênî li bajarê Bexda û li mala xwe pirse ji bo serok Mistefa Barzanî (1903-1979) daniye, di 13ê çiriya paşîn a 1988an de li bajarê Bexda koça dawî kiriye û li goristana Pîrbanê li bajarokê Akrê yê ser bi parêzgeha Dihokê ve hatiye veşartin.

Çavkanî:

1. Arşîva Desteya Ensîklopediya Partiya Dêmokrata Kurdistanê.