Jînenîgarî
Selîm Şêxomer Ehmed di sala 1888 de li gundê Bedodê, nahiyeya Pîran, qezaya Mêrgesor, parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Ew çû Yekîtiya Sovyetê, li wir zewicî û keçek bi navê Ludmila jê re çêbû. Ew bi zimanê Kurdî û Rûsî dizanibû. Di sala 1954 de li Ûzbêkistanê koça dawî kir û li wir hat veşartin.
Tomara Xizmetê
Ew di sala 1931 de beşdarî Şoreşa Yekem a Barzan bû. Di 3ê Nîsana 1932an de, beşdarî Şerê Dulavazhiyê bû. Di 21ê Hezîrana 1932an de, ew û malbata wî bo Tirkiyeyê hatin koçberkirin. Di sala 1943 de, ew tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û beşdarî şer bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, hemû milkên wî yên liv û neliv bi biryara Dadgeha Serbazî ya Îraqê hatin desteserkirin. Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew çû Rojhilatê Kurdistanê.
Di 31ê Adara 1946an de, ew tevlî hêzên Barzanî yên Artêşa Komara Kurdistanê bû. Ew beşdarî şerên Salih Awa, Serwe û Margawerî yên li Rojhilatê Kurdistanê bû. Di 3ê Gulan 1946an de, beşdarî Şerê Malqeranê bû. Piştî têkçûna Komara Kurdistanê di 25ê Adara 1947an de, ew her wiha beşdarî şerê Havrs û Halajiyê bû. Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xwarkurk û Barazgir a li Bakurê Kurdistanê vegeriyan Şêrwan û Mizûrî.
Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 15ê Gulana 1947an de li gundê Argoşê civîneke bi hevalên xwe re saz kir. Wî ji hevalên xwe re hilbijartineke azad hişt ku gelo dixwazin bimînin an biçin Yekîtiya Sovyetê. Hemû hevalên wî biryar dan ku berdewam bikin û ber bi Yekîtiya Sovyetê ve biçin. Di 23ê Gulan 1947an de, Selîm bi General Mistefa Barzanî re çû Yekîtiya Sovyetê û beşdarî Şerê Gelê Qotur û Şerê Pira Makoyê bû. Di 18ê Hezîrana 1947an de, piştî zehmetiyên zêde, wî Çemê Arasê yê li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê derbas kir.
Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Nexçivana Azerbaycanê bo heyama çil rojan di civakeke vekirî de ku bi têlên dirî dorpêçkirî bû û ji aliyê serbazan ve dihat parastin, hatin girtin. Di warê xwarin, cil û berg û veguhastinê de, wekî dîlên şer bi wan re hatibû kirin. Ew paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbecer ên Komara Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna 1947an de, ew bo baregeheke serbazî ya li ser Deryaya Qezwînê li Bakûyê, paytexta Komara Azerbaycanê, hatin veguhastin. Di 23yê heman mehê de, cilên serbazî li wan hatin kirin û di bin çavdêriya efserên Komara Azerbaycanê de rojane heşt saetan perwerdeya serbazî dîtin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwendewar ve rojane çar saetan zimanê Kurdî hîn bûn.
Piştî reftarên xerab ên Cefer Bakîrov li hember hevalên wî, Barzanî biryar da ku baregeha xwe ya serbazî di 29ê Tebaxa 1948an de ji Azerbaycanê veguhêze civaka Çîrçûkê ya nêzî Taşkentê, paytexta Ûzbêkistanê, li wir wan perwerdeya xwe ya serbazî berdewam kir.
Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên “Kolxozan” (erdê ku xelkê ji hikûmetê kirê dikir û piştre parek ji berhemê didan hikûmetê) xebitîn.
Piştî hewldanên zêde û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êş û azarên hevalên xwe dikir. Wî tavilê biryar da ku komîteyekê bo lêkolîna rewşa hevalên Barzanî ava bike. Komîteyê di dawiyê de biryar da ku hemûyan li Vrevsky kom bike, lewma di Mijdara 1951an de, General Barzanî û hevalên wî çûn Vrevsky ya Yekîtiya Sovyetê.
Çavkanî:
-
حیدر فاروق السامرائي، ضیاء جعفر ودوره السیاسي و الاقتصادي في العراق، (لندن – دارالحكمة - 2016م).
-
سه‌فه‌ر یوسف میرخان، مام خدر مه‌لا وه‌سمان: ئه‌گه‌ر بارزانی نه‌مر نه‌بووایه ئێستا هیچ كه‌سێك له ئێمه به زمانی كوردی قسه‌مان نه‌ده‌كرد، ئۆرگانی پارتی دیموكراتی كوردستان، رۆژنامه‌ی خه‌بات، ژماره 3456، هه‌ولێر، 27 نیسانی 2010ز.
-
سه‌بری چاوشین خانۆ، بێدۆد له مێژوودا، (هه‌ولێر – چاپخانه‌ی رۆژهه‌ڵات - 2018ز).
-
شه‌عبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات - 2013ز).
-
عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وزارت آموزش و پرورش - 2002ز).
-
عه‌بدولڕه‌حمان مه‌لا حه‌بیب ئه‌بوبه‌كر، عه‌شیره‌تی بارزان له نێوان 1931 - 1991، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری - 2001ز)،.
-
عه‌بدولڵا غه‌فور، فه‌رهه‌نگی جوگرافیای هه‌ولێر، (هه‌ولێر - بڵاوكراوه‌كانی ئه‌كادیمیای كوردی - چاپخانه‌ی حاجی هاشم - 2015ز).
-
كاروان محه‌مه‌د مه‌جید، بارزانییه‌كان له مه‌هاباده‌وه بۆ سۆڤێت، چاپی یه‌كه‌م، (سلێمانی - چاپخانه‌ی په‌یوه‌ند - 2011ز).
-
له یادداشتی فه‌رمانده‌ی شه‌هید حه‌سۆ میرخان ژاژۆكی، 62 رۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤێت، چاپی یه‌كه‌م (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی رۆشنبیری - 1997ز).
-
مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد 1931 - 1958، (دهۆك - چاپخانه‌ی خه‌بات - 1998ز).
-
نه‌جه‌ف قولی پسیان، له مهابادی خوێناوییه‌وه هه‌تا لێواره‌كانی ئاراس، و. شه‌وكه‌ت شێخ یه‌زدین، چاپی یه‌كه‌م، (پیرمام - یۆبیلی زێڕینی پارتی دیموكراتی كوردستان - 1996ز).
-
ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره AI-10، لیستی هه‌ڤاڵانی مسته‌فا بارزانی بۆ یه‌كێتی سۆڤێت، به‌ڵگه‌نامه له‌لایه‌ن سه‌گڤان هاڵۆ پێشكه‌ش كراوه، 2016ز.
-
ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره ZB-192، ده‌قی چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ سه‌بری چاوشین خانۆ له‌لایه‌ن سامی عه‌بدی، پیرمام، 19 شوباتی 2020ز.