Dema ku hikûmeta Iraqê di sala 1974an de şerê xwe li dijî şoreşa Kurdî ragihand, dest bi êrîşeke mezin û berfireh li ser Kurdistanê kir. Ji bo vê êrîşê artêşeke mezin ava kir ku hejmara wan ji zêdetirî çaryek milyon leşkerî pêk dihat û bi hemû cureyên çekên pêşketî û giran hatibûn çekdarkirin, di nav de bi sedan tankên nûjen û çekên hewayî ligel balafiran, armanca wan jinavbirina Şoreşa Eylûlê bû. Di bin siya peymana dostanî û hevkariyê ya di navbera Iraq û Yekîtiya Sovyetê de.
Herêma Germiyanê jî wekî hemû deverên din ên Kurdistanê rastî kampanyayên dagirkeriya leşkerî hat, ku artêşê ji sê aliyan ve, ji bakur, başûr û rojava êrîşî wê kir. Artêşê hêzên xwe ji Silêmanî, Helebce û Kerkûkê şandin da ku kontrola tevahiya axa Germiyanê bi dest bixin. Her yek ji Fariqê Rukin Ebdulcebar Şinşel û Fariq Seîd Hemo fermandeyê herêma bakur, sedema dagirkirina Germiyanê bi çend sedeman ve girêdan, ji wan: ew herêmeke berfireh e ku bajarên mezin dihewîne (Xurmal, Helebce, Şarezûr, Erebet, Seyîdsadiq, Derbendîxan, Sengaw, Qeredax), û çiyayên bilind di hemû serdem û deman de pişta şoreşê bûn û ew yek ji bo hikûmetê xeteriyek bû. Herwiha tengkirina herêmên şoreşê ji bo girtina rê li ber daketina Pêşmerge bo nav bajaran û lêdana Artêşa Iraqê.
Artêşa Iraqê hejmarek ji yekîneyên leşkerî ji bo destpêkirina vê êrîşê destnîşan kirin, ji wan: Lîwaya Çardehem a Firqeya Yekem bi fermandariya Eqîdê Rukin Ebdulcebar Es-Safî, tabûra tankan bi fermandariya Melaزمê Yekem Raad El-Hemdanî, Hêza Hewayî û çekdarên kirêgirtî (Cehş). Yekîneyên destnîşankirî yên Artêşa Iraqê di 1ê hezîrana 1974an de amadekariyên xwe yên êrîşê li herêma Qelyasan a başûrê Silêmaniyê dest pê kirin û sê rojan berdewam kirin. Piştî wê, artêşê di sibehê hezîrana 1974an de dest bi tevgerê kir. Hêzên Pêşmerge li gundê Ferjawê li hemberî vê êrîşê sekinîn û rê li ber artêşê girtin ku pêşve biçe. Pêşmerge karîn ziyanên giran li refên hêzên Artêşa Iraqê bixin. Şer heta nîvroya heman rojê berdewam kir û di encamê de hejmareke mezin ji leşker û kirêgirtiyan hatin kuştin. Hêzên Pêşmerge karîn nêzîkî (20) leşker û kirêgirtiyan dîl bigirin. Ji aliyê Pêşmerge ve sê kes Şehîd bûne û hejmareke din birîndar bûn. Piştî ku artêş rastî têkçûnê hat, dest bi topbarankirina gund, gundewar, senger û cihên Pêşmerge li herêmê kir.
Artêşê roja din bi piştevaniya balafirên şer û bi alîkariya kirêgirtiyan (Cehş) êrîşa xwe berdewam kir, ku karîn kontrola Erebetê bi dest bixin û pêşveçûna xwe ber bi Derbendîxanê ve bidomînin. Berî ku bigihîjin armancên xwe, hêzên Pêşmerge careke din li pira Tanjero li Zirayînê bi wan re şer kirin. Şerekî dijwar di navbera her du aliyan de qewimî. Tevî ku hêzên Pêşmerge karîn ziyanê bigihînin artêşê di dema pêşveçûna wê ya li herêmê de, lê hejmara Pêşmerge li gorî vê hejmara mezin a leşkeran kêm bû, ji ber ku hêzên artêşê (16) zirxpoş bi fermandariya Eqîdê Rukin Mehmûd Wehîb ku ji Celûlayê hatibû, dihewand. Lewma Pêşmerge nekarîn li ber xwe bidin û paşve vekişiyan, bi vî awayî artêşê karî bikeve Derbendîxanê.
Piştî çend rojan û bi taybetî di 9ê hezîrana 1974an de, hêzeke Pêşmerge li herêma Qeredaxê êrîşî Artêşa Iraqê kir, bi armanca lêdana derbeyekê û gihandina ziyanê bi yekîneyên artêşê. Di 11ê hezîranê de hêzên Pêşmerge êrîşek kirin ser Lîwaya Yedek (90) a ku erkê parastina Zirayînê li ser milê wê bû. Ev çalakî di çarçoveya şerê çeteyî de bû û armanca vê êrîşê ew bû ku peyamekê bide artêşê ku hêzên Pêşmerge li benda wan in û li her cihî li hemberî wan disekinin, û eger karibin herêmekê dagir bikin, bila nefikirin ku hêzên Pêşmerge destê xwe li ser destê xwe danîne.
Çavkanî:-
Şewket Mela Îsmaîl Hesen: Rojane le mêjûy şorşî Eylûl, 1961-1975, Çapxaney Wezarety Perwerde, Hewlêr – 2007.
-
Karwan Cewher Mihemed: Îdrîs Barzanî 1944- 1987 jiyan û rołî siyasîy û serbazî le bizûtnewey rizgarîxwazî Kurd da, Çapxaney Hêvî, Hewlêr, 2019.
-
- Mesûd Barzanî: Barzanî û bizûtnewey rizgarîxwazî Kurd, bergî sêyem, beşî duwem, şorşî Eylûl 1961-1975, çapî yekem – Hewlêr, 2004.
-
Senger Îbrahîm Xoşnaw: Rûdawew serbaziyekani şorşî Eylûl 1970-1975, Çapxaney Danîşfer, çapî yekem, Hewlêr, 2022.