Ömer Ezîz Edo, Şêxomer Ezîz Edo olarak bilinir, Peşmerge ve Barzani'nin Sovyetler Birliği'ne giden yoldaşlarından olup, 1934 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Kaniyedêr köyünde doğmuştur. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra İran'a sürgün edilmiş, 1976 yılında geri dönmüştür; 1981 yılında tekrar İran'a sürgün edilmiş ve 1994 yılında Güney Kürdistan'a geri dönmüştür.
Mücadele Tarihi22 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği yolunda eşlik etmiş, Kotol (Kutur) savaşı ve Mako Köprüsü savaşına katılmış, büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçmiştir.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, askerler tarafından korunmuşlar ve yiyecek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'deki Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri kıyafetler verilmiş, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, günün dört saati boyunca okuryazar olan bazı yoldaşları tarafından kendilerine Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un Barzani'nin yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçik kampına taşınmasına karar verilmiş ve orada da askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği araziler) çalışmışlardır.
Büyük çabalardan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'e ulaşan bir mektupta Barzani, yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlatır ve o da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir heyet kurulması talimatını verir. Heyetin kararı sonucunda hepsi Vriviski şehrinde toplanmıştır, bu nedenle adı geçen kişi Kasım 1951 ayında Sovyetler'de bulunan Vriviski şehrine gitmiştir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulunca, adı geçen kişi 16 Nisan 1959 tarihinde Grozia gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a geri dönmüştür.
1970 yılında Eylül Devrimi'nin Peşmerge güçlerine katılmış ve savaşlarına katılmıştır, 1982 yılında tekrar Gulan Devrimi'nin Peşmerge güçlerine katılmış ve savaşlarına katılmıştır.
Kaynaklar:1- Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, Cilt 1, (Erbil- Hacı Haşim Matbaası- 2015).
2- Hamid Gerdi, Tarihçe Özeti, Birinci Baskı, (Erbil- Aras Basın ve Yayın Kurumu- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2004).
3- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil- Rojhelat Matbaası- 2013).
4- Ömer Faruki, Serdar Dana Hayatı ve Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Mücadeleleri, İkinci Baskı, (Erbil- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2002).
5- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931- 1991 Arasında, Birinci Baskı, (Erbil- Kültür Bakanlığı Matbaası- 2001).
6- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil- Kürd Akademisi Yayınları- Hacı Haşim Matbaası- 2015).
7- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye- Peywend Matbaası- 2011).
8- Şehit Komutan Heso Mirxan Jajoki'nin Hatıralarından, Barzani ile 62 Gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişi, Birinci Baskı, (Erbil- Kültür Matbaası- 1997).
9- Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zubeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat- Dar El-Reşid Matbaası- 1979 M).
10- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok- Xebat Matbaası- 1998).
11- Necef Kulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şêx Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam- Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi- 1996).
12- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.