Ali Şaban 1925 yılında Musul Vilayeti'ne bağlı Mêrgesor ilçesinin, günümüzde Erbil iline bağlı Hesenka köyünde doğmuştur. Barzani'nin isteği üzerine eğitime gider. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra, 1959 yılının Nisan ayının 16'ünde yoldaşlarıyla birlikte Gürcistan gemisiyle Irak'ın güneyindeki Basra şehrine döner. 1975 yılında, Eylül Devrimi sonrası İran'a göç etmiş, İran'ın başkenti Tahran yakınlarındaki Kerec şehrine yerleşmiştir. 1995 yılında, Erbil şehrinin Kesnezan bölgesindeki iç savaşta, Hemze adındaki oğluyla birlikte şehit düşmüştür.
Mücadele Geçmişi1943 yılında ikinci Barzan devriminde (1943- 1945) silah kuşanmış ve savaşların çoğuna katılmıştır. 1945 yılı Ekim ayının 11'inde, ikinci Barzan devriminin yenilgisinden sonra, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Rojhilat Kürdistan'ına geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokrat Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 1946 yılı Mart ayının 31'sinde Barzan gücü bünyesinde cumhuriyeti savunmuştur.
Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılışı ve Barzani'nin Rojhilat Kürdistan'ından Başûr Kürdistan'ına dönüşünden sonra, 1947 yılı Nisan ayının 19'üne kadar Rojhilat Kürdistan'ındaki savunma savaşlarına katılmış, İran-Irak sınırında teslim olmamış ve General Mustafa Barzani ile birlikte olmuştur. General Mustafa Barzani, 1947 yılı Mayıs ayının 6'sında Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak, kalmak veya Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda onları serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları yola devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 1947 yılı Mayıs ayının 22'inde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Qutur (Kotol) halkı savaşına ve Mako köprüsü savaşına katılmış; büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 18'unda İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras nehrini geçerek Sovyetler'e varmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 19'sinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili üstü açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından korunmuşlar; yemek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılı Aralık ayının 10'ünde, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23'sında askeri kıyafet verilerek, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, günlük dört saat boyunca okuryazarlığı olan bazı yoldaşlarından Kürtçe öğrenme dersleri almışlardır.
Cafer Bağırov'un Barzani'nin yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinin ardından, Barzani'nin yoldaşlarının askeri kampının 1948 yılı Ağustos ayının 29'sinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden, Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçuk topluluğuna taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılı Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte bölük ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin ortak köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz çiftliklerinde (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri araziler) çalışmışlardır.
Büyük bir çabadan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı zorlukları anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaşır. O da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu incelemek için bir komite kurulması talimatını verir. Komitenin kararıyla hepsinin Vriviski şehrinde toplanması kararlaştırılır. Bu nedenle, adı geçen kişi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Ali Şaban, 1959 yılı Nisan ayının 16'sinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a geri döner.
Eylül Devrimi'nin başlangıcında, 1961 yılında Ali Şaban, başkan Mustafa Barzani liderliğindeki büyük Eylül Devrimi'nin peşmerge saflarına geri döner. Ali Şaban, düşmanın ağır saldırılar düzenlediği tüm Barzan bölgesi savaşlarında kahramanca yer almıştır. Cesareti ve kahramanlığı nedeniyle başkan Mustafa Barzani tarafından Barzani Karargahı birinci sorumlusu yapılmış; Barzan, Rêkan, Berûra, Mızuri, Doski, Sindi, Dınari Te ve Sîdekan ile Balek bölgelerinde peşmerge karargahlarının kurulmasında önemli rol oynamıştır.
1963 yılında başkan Mustafa Barzani 'nin emriyle Bıtwên bölgesine giderek Bıtwên taburunun komutanı olur. Büyük Eylül Devrimi'nde başkan Mustafa Barzani 'nin emriyle Hoşnaveti ve Bıtwên sınırında Bıtwên güç komutanı yapılmış, düşmana karşı birçok savaş ve çatışmada kahramanca yer almıştır. İdari, askeri ve sosyal açıdan devrimde büyük bir rol oynamıştır. O sınırda Büyük Eylül Devrimi boyunca tabur komutanı olmasının yanı sıra başkan Mustafa Barzani 'nin temsilcisi olmuş, Hoşnaveti ve Bıtwên sınırında yol, köprü ve Derdeşir yolu ile günümüzde hala Ali Şaban yolu olarak adlandırılan Sawsiokan yolu gibi kamusal alanların inşasıyla kalkınmaya büyük önem vermiştir.
1970 yılı Mart ayındaki 11 anlaşmasından ve 1970 yılında Balisan sınırında Heres Hudud (sınır koruma) güçlerinin kurulmasından sonra tabur komutanı olmuştur.
İran halklarının İran Şahı'na karşı zafer kazanmasından sonra, 1979 yılı Şubat ayının 11'unda Ali Şaban Rojhilat Kürdistan'ına geri dönmüş ve dokuzuncu kongreden sonra 1979 yılında 15 gücünün komutanı olmuştur. Bu güç, Özgürlük Bölge Komitesi'ne bağlı birkaç örgütten oluşuyordu. Gulan Devrimi'nde belirgin bir rol oynamıştır. 1991 yılındaki ayaklanmaya katılmıştır ve ayaklanma sonrasında birçok sorumluluk görevi üstlenmiştir, 14 Ocak 1995 tarihinde kendisi ve Hamza adındaki oğlu, Erbil şehrine bağlı Kesnezan'da yaşanan iç savaşta şehit düşmüşlerdir.
Kaynaklar:1- Xebat gazetesi, Çarşamba günü, 19 Eylül 2007, birinci bölüm sayfa 5, Şehit Komutan Ali Şaban'ın Büyük Eylül Devrimi'ndeki rolü, Sefer Yusuf Mirhan Jajuki.
2- Xebat gazetesi, Perşembe günü, 20 Eylül 2007, ikinci bölüm, sayfa 5, Şehit Komutan Ali Şaban'ın Büyük Eylül Devrimi'ndeki rolü, Sefer Yusuf Mirhan Jajuki.
3- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Heyeti arşivi.