Barzanilerin İran'a gelişinden ve Mahabad şehrinde Kürdistan Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, bu yeni doğan cumhuriyet bir dizi sorun ve sıkıntıyla karşı karşıya kalmıştır; bunların en önemlileri, Kürdistan Cumhuriyeti peşmergeleri ile İran ordusu ve Kürdistan'daki muhalif aşiretler arasında yaşanan savaşlardır. Bu savaşlar gerçekleştiğinde, Peşmerge güçleri Mustafa Barzani çoğunluğu Barzani aşiretinden olan güçler, Kürdistan Cumhuriyeti kuvvetleri ile İran ordusu ve Kürt karşıtı aşiretler arasında yaşanan bu savaşlarda çok etkili bir rol oynamayı başardılar. Barzani peşmerge güçlerinin askeri önemi ve rolü, Karava Savaşı'nda İran ordusuna ölümcül bir darbe vurduklarında daha fazla kendini gösterdi. Karava Savaşı'nın sona ermesinden sonra, Mayıs 20'in 1946'sinde, Sakız şehrinin savunma hattının bir kilometre uzağında, İran ordu güçleri ile Barzani kuvvetlerinin bir kısmı ve Kürdistan Cumhuriyeti güçleri arasında bir kez daha çatışma ve çarpışma meydana geldi; bu savaşın sonucunda cumhuriyet güçleri Sakız savunma hattının 2 numaralı kalesine doğru ilerlediler.
O sırada, aslen Senendec şehrinden olan İran birliklerinin komutanı Yüzbaşı Hüsrevi, durumdan haberdar olmak için birkaç askerle birlikte bölgenin yüksek yerlerine gider ancak Kürdistan Cumhuriyeti peşmergelerinin saldırısına uğrar. Kendisi ve iki askeri öldürülür, üç çavuş ve bir asker yaralanır, ayrıca bir asker de yaralı olarak esir alınır. Bu yenilgiden sonra İran güçlerinin o bölgedeki morali tamamen çöker. Bu nedenle, Haziran 1946 başında İran Genelkurmay Başkanı General Rezzem Ara, top, tank ve uçaklarla desteklenen 500 kişiden oluşan üç ordu alayıyla birlikte Sakız bölgesine gelir ve oraya yerleşir. İran ordusunun bu tavrına karşı, Kürdistan Cumhuriyeti peşmerge güçleri, düşmanın olası her türlü saldırısını savunmak amacıyla Sakız ile Irak sınırı arasında 13000 kişilik bir güç toplamıştı. Bu güçten 1200 kişi savaş meydanındaydı ve komutanları Mustafa Barzani idi ve 900 Barzani de Şeyh Ahmed Barzani ile birlikteydi ancak bu güç savaş meydanında değildi.
İran ordusunun en güçlü askeri ve siyasi makamlarından biri olan İran Genelkurmay Başkanı'nın Sakız bölgesine gelişiyle, bu savaşın önemi bizim için daha da netleşmektedir. Çünkü İran'ın ordu komutanları, İran ordusunun sahip olduğu onca güç, silah ve mühimmatla, ellerinde sadece hafif silahlar bulunan birkaç yüz kişilik peşmerge gücü karşısında ikinci kez yenilgiye uğramayı hiçbir şekilde kabul edemiyorlardı. Bu yüzden, İran Genelkurmay Başkanı olan ve Kürt bölgeleri hakkında tam ve detaylı bilgiye sahip olan Orgeneral Hacı Ali Rezzem Ara'nın, geniş bir güçle Sakız bölgesine geldiğini görüyoruz. Amacı, Kürdistan Cumhuriyeti güçlerinin askeri durumunu değerlendirmek, bölgeyi gözlemlemek ve gelecekte bu yenilgilerin tekrarlanmaması için İran kuvvetlerine yönelik stratejik bir plan hazırlamaktı. Barzani peşmerge güçlerinin ikinci savaşlarında elde ettikleri bu zaferle, Kürdistan Cumhuriyeti yetkililerinin Barzanilere olan ilgisi ve bakışı daha da artar; öyle ki gelecekte bu güç Kürdistan Cumhuriyeti'nin bel kemiği haline gelir ve Barzani güçlerinin komutanlarına, özellikle de Mustafa Barzani danışmadan hiçbir şey yapmazlar.
Kaynaklar:1- Necef-Gulu Pesyan, Ölüm Vardı, Dönüş de Vardı (Azerbaycan Demokratik Fırkası ve Kürdistan Komela Partisi Tarihçesi), İkinci Baskı, Tahran, Şirket-i Sahami-ye Çap, 1328.
2- Mirza Muhammed Emin Menguri, Kürtlerin Siyasi Serüveni 1914'den 1958'e Kadar, Birinci Bölüm, İkinci Baskı Süleymaniye, Çapxaney Roon, 2000.
3- William Eagleton Jr., 1946 Kürdistan Cumhuriyeti, Seyyid Muhammed Samedi, Mahabad, 1361.