Biyografi

Cemil Tevfik Hüseyin, namıdiğer Cemil Sur, 1912 yılında Duhok ilinin Amedi ilçesine bağlı Bamerne nahiyesinde dünyaya gelmiştir. 1939 yılında Hiva Partisi saflarına katılmıştır. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Meryem Mustafa Taha idi. 1936 doğumlu İzzet Cemil, 1940 doğumlu Behzad Cemil ve 1942 doğumlu Gülizar Cemil adlarında iki erkek bir kız çocukları vardı. Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra orada Zülfiye Agalib Sefer ile hayatını birleştirdi. Abdullah Cemil (1954 doğumlu), Esmer Cemil (1952 doğumlu) ve Züleyha Cemil (1956 doğumlu) adlarında bir erkek ve iki kız çocukları oldu. 4'yı 5'e bağlayan 1963 Ekim gecesi Metin Dağı Metin Dağı savaşında şehit düşmüştür.

Mücadele Geçmişi

1945 yılında İkinci Barzani Devrimi saflarına katıldı ve savaşlarda yer aldı. Bu nedenle 1945 yılının 19 Ağustos'unda askeri örfi mahkeme kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konuldu.

1945 Ekim 11 tarihinde, İkinci Barzani Devrimi'nin başarısızlığından sonra, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla beraber Doğu Kürdistan'a geçti. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, 1946 Mart 31 tarihinde Barzan gücü çerçevesinde cumhuriyeti savundu.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra, Doğu Kürdistan'daki Neğede ve Şino savaşlarına katıldı. Ayrıca 1947 Nisan 14 tarihinde (Hakkâri ve Berazgir Ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mezuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.

Döndükten sonra, General Mustafa Barzani 1947 Mayıs 6 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaptı ve onlara kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbestlik tanıdı. Orada tüm yoldaşları yollarına devam etmeye ve Sovyetler Birliği'ne gitmeye karar verdiler. 1947 Mayıs 23 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği yolunda eşlik etti. Kutur Vadisi savaşı ve Mako Köprüsü savaşına katıldı. Büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra, 1947 Haziran 18 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras Nehri üzerinden Sovyetler Birliği'ne geçti.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 Haziran 19 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutuldular. Bir grup asker tarafından korunuyorlardı ve yemek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 1947 Aralık 10 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler. 23 Aralık tarihinde onlara askeri üniformalar verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldırıldı. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından her gün dört saat Kürtçe dil eğitimi verildi.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 Ağustos 29 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (insanların hükümetten kiralayıp sonrasında bir kısmını hükümete verdikleri araziler) dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında çalıştılar.

General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaştı. Barzani bu mektupta yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatıyordu. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir heyet kurulması talimatını verdi. Heyetin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde oldu. Bu nedenle kendisi 1951 Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitti.

Irak'taki 1958 Temmuz 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 Şubat 25 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (a) fıkrası ve 11 numaralı maddenin uygulanması ve 1959 tarihli ve 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlandılar.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kuruldu. Kendisi 1959 Nisan 16 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü ve Serseng'e yerleşti. 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı, bölük komutanı oldu ve Spne-Bamerne (Duhok) bölgesi sorumluluğunu üstlendi. Eylül Devrimi'nde Gele Zawiye, Gele Kantara, Siyartika Savaşı, Serseng ve Beriker'in temizlenmesi operasyonlarına katıldı. 5'i 1963 Ekim'e bağlayan 4 gecesinde  Metin Dağı Savaşı şehit düştü.

Kaynakça:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi

  2. Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Planlama Bakanlığı, Kürdistan Bölgesi İdari Birimleri, Aile Sayısı ve Nüfus, Erbil, 2009.
  3. Hamid Gerdi, Tarihçe Özeti, Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  4. Haydar Faruk El-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Dar-ül Hikme - 2016).
  5. Dana Adams Schmidt, Kürdistan'ın Cesur İnsanlarına Yolculuk, Çeviri: Ebubekir Salih İsmail, (Duhok - Mukriyani Araştırma ve Yayın Kurumu - Hani Matbaası - 2008).
  6. Senger ve Peşmerge, Cemil Tevfik Hüseyin namıdiğer Cemil Sur, Senger ve Peşmerge Dergisi, Kürdistan Demokrat Partisi organı, Erbil, 15 Ekim 2018 .
  7. Ömer Faruki, Serdar Dana, Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadeleleri, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
  8. Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931- 1991 Arasında, Birinci Basım, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001M).
  9. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, Birinci Basım, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011M).
  10. Şehit Komutan Hasso Mirxan Şajoki'nin Anılarında, Barzani ile 62 Gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Geçişi, Birinci Basım (Erbil - Roşenbiri Matbaası - 1997M).
  11. Leys Abdulmuhsin Cevad El-Zubeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darur Reşid Yayınları - 1979M).
  12. Mustafa Hasan Şaban, Yiğit Bir Şehidin Yıl Dönümü, Birayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Organı, Sayı 2925, Erbil, Perşembe 16 Eylül 1999M, s.s. 4.
  13. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998M).
  14. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1961- 1975, Cilt Üç, Birinci Bölüm, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004M).
  15. Necef Kulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyıları'na, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Basım, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996M).