Bu savaş Peşmerge güçleri ile Irak hükümeti arasında Behdinan bölgesinde meydana geldi. Peşmerge Güçleri, 11-12 Ocak 1988 gecesi Kürdistan Demokrat Partisi'nin birinci şubesinin sınırları içerisinde, Dêrelok ve Şêladzê'deki Irak hükümetinin askeri ve silahlı kurumlarına karşı büyük bir saldırı gerçekleştirdi, kısa sürede tüm karakolları, askeri mevzileri ve çeteleri ele geçirmeyi başardılar, ardından tüm parti, hükümet ve askeri üslere el koydular ve hükümet güçlerine büyük insani ve maddi darbeler indirdiler, ayın 13ine kadar Dêrelok'ta kaldılar ve ardından askeri bir planla geri çekildiler.

Ocak 1988 yılının başında Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) Behdinan bölgesindeki birinci şubesinde, Şube Sorumlusu Remzi Şaban'ın gözetiminde; Amediye, Şeyhan, Zaho, Gulan, Duhok ve Akre ilçe komiteleri sorumlularının katılımıyla bir eylem düzenlenmesine ilişkin bir toplantı yapıldı. Bu sırada Başkan Mesûd Barzani devrim lideri olarak birinci şube sınırları içerisindeydi. Toplantıda eylem yerinin belirlenmesine ilişkin görüşler tartışıldı; çoğunluğun görüşüne göre Dêrelok ve Şêladzê hedef olarak belirlendi. Belirtmek gerekir ki Gulan Devrimi sırasında Peşmerge güçleri şube, ilçe ve örgütler içinde teşkilatlanmıştı.

Saldırı planı, her 6 ilçenin Peşmerge güçlerinin ve şubeye bağlı bir gücün iki koldan saldırması şeklindeydi. İlk kolda, bünyesinde iki tabur çete (cahş) bulunan Dêrelok'a saldırmaları, ayrıca Amediye Sarê karakollarını vurmaları ve Dêrelok ana yolunu kesmeleri hedeflendi. İkinci kol ise Dêrelok'un Nizarê karakolu ve Akre ilçesindeki Zê Ovası'na yapılan saldırıydı; amaç, buraları korumak ve çetelerin merkezi olan Şêladzê toplumunun meşgul edilmesi için top ateşine tutulmasıydı. İlk kol Remzi Şaban, Şükrü Nerweyî ve Temer Koçer tarafından yönetildi; Amediye, Gulan, Zaho ilçe güçleri ve şube merkezinden bir güç görevlendirildi. İkinci kol Şimal Zebari'nin sorumluluğundaydı ve ilçe ve örgütlerden sorumluydu; Şeyhan, Akre ve Duhok güçleriyle görevlendirilmişti.

Kürdistan Peşmerge Güçleri plana uygun olarak, 09:30 saatlerinde, 11-12 Ocak 1988 gecesi, belirlenen iki koldan; Baas rejimi ordusunun ve çetelerinin siper, karakol ve

üslerine karşı büyük ve kapsamlı bir saldırı gerçekleştirdiler. Bu saldırıda Peşmerge Güçleri büyük bir başarı elde etti ve Nizarî, Sarê Qolke, Kanê, Dêrelok ve Şêladzê'deki 112 hükümet mevzisi ve üssünü ele geçirdiler, ayrıca Irak güçlerine büyük zayiat verdirdiler.

Çevredeki mevzilerin ele geçirilmesinden sonra Peşmerge Güçleri, Dêrelok kasabasının merkezine doğru ilerledi ve kasabayı ele geçirdi. Kasabadaki tüm kurumlar, çete sorumluları olan Mihemed Kelhê Rêkanî ve Elî Abo taburlarının üsleri ile Baas Partisi ve Güvenlik ve İstihbarat Örgütü merkezi, Polis merkezi ve İlçe Ofisi dahil olmak üzere Peşmerge'nin eline geçti. İstihbarat çetelerinin bir kısmı direnmeye çalışsa da uzun süre dayanamadılar.

Sert kış koşullarına rağmen savaş 13 gününe kadar devam etti. Bu günlerde Peşmerge Güçleri Dêrelok'u tamamen kontrol altına almayı başardı; yani tüm hükümet kurumları Peşmerge güçlerinin kontrolü altına girdi. Ayrıca Peşmerge Güçleri, Amediye ile Dêrelok-Şêladzê arasındaki her iki köprüyü de kontrol altına aldı.

14 Ocak 1988 tarihinde, kar yağışı ve oluşan engellerin yanı sıra Peşmerge'nin saldırısının da amacına tamamen ulaşmış olması nedeniyle, olası her türlü misillemeye karşı hazırlıklı olmak için uygun bir askeri planla geri çekilme kararı alındı. Bu nedenle geri çekilme sırasında önemli ve stratejik noktalar tutuldu.

Savaşın sonucu:

Irak ordusunun 4 taburunun ve Elî Ebo, Mihemed Kelhê Rêkanî ve Kazim Omerxan taburlarının merkezlerinin ele geçirilmesi; 550'den fazla hükümet silahlısının esir alınması; 200'den fazla asker ve çok sayıda çetenin öldürülmesi; Dêrelok içinde Baas rejimi güvenlik ve istihbaratından 53 kişinin öldürülmesi; 17 çeşitli askeri aracın yakılması. Hükümet güçlerinin 5'ten fazla saldırısı püskürtüldü. Bu savaşta Peşmerge Güçleri 12 şehit ve 27 yaralı verdi.

Devrimin Kazanımları:

Bu destandaki devrimin kazanımları; 2 zırhlı araç, 3 adet 14,5 mm ve 12,5 mm çapında makineli tüfek, 1000'den fazla kalaşnikof, 47 adet Birno tüfeği, 10 (BKC), 20 (ARPG), 9 (RBK) ve çok sayıda 60 mm ve 120 mm havan topu ile çok sayıda havan mermisi, 3 adet telsiz cihazı ve büyük askeri teçhizatların ele geçirilmesidir.

Hükümetin tepkisi:

Saldırıdan sonra hükümet bölgeye kin kustu ve misilleme olarak köylerde gıda tedarikini yasakladı. Bunun üzerine sürekli olarak uzun menzilli toplar ve uçaklarla bombardıman yaptı.

Kaynak:

  1. Şîmal Zêbarî, Çend rastiyên veşartî di Gulan Devrimi üzerine, 1 baskısı, Rojhelat matbaası, Erbil – 2015.

  2. Xazî Adil Gerdî, Barzani yolunun hizmetinde bir Peşmerge, Hecî Bêroxî, Cilt 2, İkinci Baskı, Türkiye-2021.

  3. Mesûd Barzanî, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Cilt 4, 1975-1990 Gulan Devrimi, Bölüm 2, Birinci Baskı, Ruksana Matbaası, 2021.