Ezmer, Kürdistan'ın ünlü bir dağıdır ve Süleymaniye şehrinin kuzeydoğusunda yer alır. Yüksekliği nedeniyle çevresine hakimdir; bu yüzden askeri açıdan önemli bir coğrafi nokta olarak görülür. Yüksek dağlar, Peşmerge Güçleri'nin direniş ve savunma yeriydi. Irak ordusu bölgenin tamamına hakim olmak için yüksek dağları ele geçirmeye karar verdi. Süleymaniye şehri içinde Irak ordusunun otoritesi olsa da, Peşmerge güçleri Ezmer Dağı'nın yüksek noktalarına hakimken Irak ordusu güçlerinin askeri hareketlerini ve görevlerini yerine getirmeleri kolay değildi. Bu yüzden dağı ele geçirmek için askeri saldırı hazırlıklarına başladılar.
19 Haziran 1974 tarihinde saat 5:30'te Irak ordusu, Ezmer Dağı'ndaki Peşmerge mevzilerine saldırı başlattığını duyurdu. Ezmer Dağı'nı işgal etmek için gerçekleştirilen bu saldırıya Kerkük'ün 2. Tümenine bağlı 4. Güç, Özel Kuvvetler, 8. Güce bağlı Tank Taburu, Hava Kuvvetleri, 2. Tümenin Topçu Birlikleri ve onlara bağlı çeteler katıldı. Hazır durumda bekleyen Peşmerge Güçleri ise Nuri Heme Eli komutasındaki Hêza Xebat'a (Çalışma Gücü) bağlı Pencwin Gücü'nün 4. taburuydu.
Hükümet, bu kez devrim bölgelerine yönelik saldırı için güç, silah, mühimmat, tank, uzun menzilli top, zırhlı araç ve hava kuvvetleri gibi tüm askeri imkanlarını kullandı. Kürt devrimini yenilgiye uğratmak isteyen Irak ordusu, Ezmer Dağı saldırısında ilk etapta askeri bir hile olarak dağları top ve savaş uçaklarıyla bombalamaya başladı. Ancak Peşmerge güçleri bunu öngörmüştü; bu nedenle bombardıman sırasında zarar görmemek için mevzilerini iyi yerleştirmişlerdi. Top bombardımanı sonucunda bazı yaralılar olsa da Peşmerge, savunma hattını korumak için hazırlıklıydı.
Irak ordusunun hava kuvvetleri dağlardaki Peşmerge mevzilerini bombalarken, Peşmerge'nin hava savunması makineli tüfeklerle (doçka) bir helikopter düşürdü; bu durum Peşmerge'nin moralini önemli ölçüde yükseltti. Bombardıman durduktan sonra Irak ordusu, tank taburunun piyade ve çetelerin (caş) önüne geçebileceği yolları kullanarak geniş çaplı bir saldırı başlattı. Anti-tank mayınlarının varlığı nedeniyle hareketleri çok hızlı olmasa da piyade güçleri ve çeteler diğer bölgelerden ilerlemeye başladılar. Peşmerge mevzilerine yaklaştıklarında aralarında sıcak bir çatışma çıktı. Gün boyu Peşmerge güçleri en güçlü şekilde direnmeyi başardı, saldırı Peşmerge Güçleri tarafından kırıldı. Çok sayıda asker ve çetenin cenazesi savaş alanında bırakıldı, geri çekilme sırasında ölülerin cenazeleri tanklarla kaldırıldı.
Irak ordusu o gün hedefine ulaşamadı. Ertesi gün, 19 Haziran 1974 tarihinde, tekrar büyük bir saldırı başlattılar. Bir önceki gün gibi top bombardımanı ve hava saldırıları daha da şiddetlendi. Ardından ağır güçler ve tank taburları ile zırhlı birliklerin desteğiyle Peşmerge mevzilerine saldırdılar. Sıcak ve kanlı bir çatışmanın ardından Irak ordusu büyük can ve mal kayıpları verdi, birçok tank ve zırhlı araç imha edildi. Bu yüzden ordu komutanlarını memnun edecek şekilde ilerleyemediler. Ancak Irak ordusunun Ezmer Dağı'nı alma konusundaki kararlılığı, bazı ordu subaylarının cezalandırılmasına ve diğerlerinin içinde Peşmerge'ye karşı galip gelmeleri adına korku salınmasına neden oldu. Büyük bir baskı, sürekli saldırılar ve sayısız asker, ağır silah, tank, top, zırhlı araç ve hava kuvvetlerinin yanı sıra ordunun ve çetelerin ağır darbeler yemesine rağmen, Peşmerge Güçleri de şehit ve yaralılar vererek can kayıplarından muaf kalmadı ve ordu Ezmer Dağı'nı ele geçirmeyi başardı.
Kaynak:- Senger İbrahim Xoşnaw, Askeri Olaylar Eylül Devrimi 1970-1975, 1. Basım, Danişfer Yayınevi, Erbil, 2022.
- Mulazim Xidir Ebdullah Debax, Benim Anılarım ve Büyük Eylül Devrimi'nin Topçuları, Rewşenbîrî Yayınevi, 3. basım, Erbil – 2020.
- Karwan Jewher Mihemed, İdris Barzani 1944-1987 Yaşamı ve Kürt Özgürlük Hareketindeki Siyasi ve Askeri Rolü, Hêvî Yayınevi, Erbil, 2019.
- İbrahim Celal, Güney Kürdistan ve Eylül Devrimi, İnşa ve Yıkım, Dördüncü Basım, 2021.