Biyografi

İbrahim Xoşewî Reşîd, 1922 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şêrwan Mezin nahiyesinin Palan köyünde dünyaya gelmiş, 31 Temmuz 1983 tarihinde Barzani Enfal operasyonu sırasında Irak hükümeti tarafından Erbil iline bağlı Kuştepe toplama merkezinde kaybedilmiştir.

Mücadele Hayatı

23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Qetur Halk Savaşı ve Mako Köprüsü Savaşı'na katılmış, büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde kırk gün boyunca dikenli tellerle çevrili, üstü açık bir toplama merkezinde tutulmuş, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş ve yiyecek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 gününde kendilerine askeri kıyafet verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günlük sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe eğitim dersleri verilmiştir.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık toplama merkezine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup grup trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolektif köylere dağıtılmış ve Kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını ödediği araziler) çalışmışlardır.

General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektuptan ve uzun uğraşlardan sonra, en sonunda Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaşmış ve o da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması talimatını vermiştir. Komitenin kararıyla hepsinin Vriviski şehrinde toplanması kararlaştırılmış, bu nedenle kendisi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitmiştir.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, onuncu maddenin üçüncü ve yedinci maddeleri ile (A) fıkrası ve 11 numaralı maddenin uygulanması ve 1959 yılında çıkarılan 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulmuş, kendisi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra Limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür. 

 31 Temmuz 1983 tarihinde Barzani Enfal operasyonu sırasında Irak hükümeti tarafından Erbil iline bağlı Kuştepe toplama merkezinde kaybedilmiştir.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.

  2. Hemîd Gerdî, Puxtey Mêjûname (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  3. Şehit Komutan Heso Mîrxan Jajokî'nin hatıratında, Barzani ile geçen 62 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, Birinci Baskı (Erbil - Roşenbîrî Matbaası - 1997).
  4. Mesud Barzani, Barzanî û Bizûtnewey Rizgarixwazî Kurd (Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi) 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
  5. Ansiklopedi Kurulu Arşivi, İbrahim Xoşewî Reşîd Hecî formu, 1 Kasım 2018 tarihi - Pirmam.
  6. Nass al-qarar lajnat al-afw al-am bi-radd al-i'tibar ila şuhada thawrat Barzan (Barzan devrimi şehitlerinin itibarını iade eden genel af komitesi kararı metni), Rizgari dergisi, sayı 3،2, er-Rabıta Matbaası, Bağdat, 1 Nisan 1959.