Kürdistan Demokrat Partisi'nin 16 Ağustos 1946 tarihinde kurulması ve Güney Kürdistan'daki tüm siyasi örgütlerin bu partiye katılması, Güney Kürdistan'daki Kürt devrimci hareketini yeni bir aşamaya taşıdı. Bu aşamada, toplumun etkin ve etkili kesimlerinin konumunun önemini hissederek ve yeteneklerinden faydalanmak amacıyla parti yönetimi, toplumun en geniş fikri ve etkili kesimini oluşturan öğrenci kesimi de dahil olmak üzere, toplumun farklı kesimlerini örgütlemeye çalıştı.
Kürdistan Demokrat Partisi, kuruluşundan itibaren diğer tüm Irak partileri ve örgütleri gibi ülkenin önemli meselelerine katılmaya çalıştı. Bu durum esas olarak partinin en aktif üyeleri olan ve ülkedeki olaylarda etkili bir katılıma sahip olan öğrenciler aracılığıyla gerçekleşti. Ancak o dönemde faaliyetler, tamamıyla komünistlerin kontrolünde olan Irak Genel Öğrenci Birliği çerçevesinde yürütülüyordu; yine de Kürt öğrenciler ile Kürdistan Demokrat Partisi ve Irak Komünist Partisi arasında iyi ilişkiler mevcuttu.
Kürt öğrencilerin kendi örgütlerini kurma yönündeki çabalarının başlangıcı, Kürt öğrencilerin Köysancak ortaokulunda (Eğitimsel İlerleme Derneği) adlı gizli bir örgüt kurdukları 1946-1947 eğitim yılına kadar uzanır. Örgüt, üyeleri 30 kişilik bir hücre içinde örgütlenmiş olsa da, kuruluşundan itibaren özel kural ve programlara sahip değildi.
Irak'ta ilk kez 1948 yılında, 14 Nisan'daki Seba kongresinde (Irak Genel Öğrenci Birliği) adlı bir öğrenci örgütünün kurulması kararlaştırıldı. Kürt öğrenciler bu kongrenin başarısında büyük rol oynadılar ve (52) okulda kongre delegelerinin seçimi yapıldı. Kürdistan bölgelerinde ise Kürdistan Demokrat Partisi temsilcileri kongre için seçildiler; bu nedenle Kürt öğrencilerin işlerine tahsis edilmiş bir Kürdistan-Irak Öğrenci Birliği şubesinin açılması kararlaştırıldı.
Kürdistan Öğrenci Birliği'nin KuruluşuIrak'ın o dönemde yaşadığı değişimler nedeniyle amaç ve ideolojilerdeki farklılıklar, Kürt öğrencileri Irak'taki diğer öğrencilerden giderek daha fazla uzaklaştırdı ve nihayetinde her biri kendi amaçlarını gerçekleştirmeye çalışan iki tamamen farklı harekete dönüştürdüler. Bu faktörler, Kürdistan Demokrat Partisi yönetimini parti bünyesinde bir Kürt öğrenci örgütü kurma konusunu daha ciddiyetle ele almaya itti ve 26 Ocak 1953 tarihindeki üçüncü kongresinde, (Kürdistan Öğrenci Birliği) örgütünün kurulması kararı da dahil olmak üzere kitle örgütlerinin oluşturulmasına karar verildi. Kongre kararının ardından Kürt öğrenciler hemen harekete geçerek 18 Şubat 1953 tarihinde Bağdat'ta gizli bir şekilde birinci kongrelerini gerçekleştirdiler.
Kongre, Bağdat Üniversitesi fakültelerinden ve Erbil, Süleymaniye, Kerkük ve Musul şehirlerinden elli delegenin katılımıyla, Bab'ül Muazzam bölgesi yakınlarındaki (Ziyad Heme Ağa Koye) evinde düzenlendi.
Ahmed Abdullah Amidi, Celal Talabani, Şemseddin Muhammed Müfti, Hilmi Ali Şerif, Haydar Hamad Amin, Muhammed Ferec, Gafur Reşid Ağa, Faik Sabri ve diğer birçok öğrenci kongrenin başarısında büyük rol oynadılar.
Kongre iki gün sürdü ve tartışmalar ile görüş alışverişlerinin ardından iki komite kurulmasına karar verildi; biri program ve tüzüğü düzenlemek, diğeri ise örgütün kuruluş nedenleri ve önemi hakkında bir bülten yayınlamak içindi. Daha sonra başkan, sekreter ve sekreterlik üyelerini belirlemek için oylamaya geçildi. Sonuç olarak, Ahmed Abdullah Amidi ilk başkan, Celal Talabani ise örgütün sekreteri olarak seçildi. Yetkiler açısından başkan sembolik bir rütbe olarak kabul edilirken, karar alma ve yürütme yetkileri esas olarak sekreter ve sekreterliğe aitti(6). Yedi sekreterlik üyesi şu şekilde seçildi:
1- Şemseddin Muhammed Müfti
2- Fadıl Said Ağa
3- Ömer Mustafa (Debbaba)
4- Kemal Muhyiddin
6- Haydar Hamad Emin
7- Gafur Reşid Ağa.
Ardından Yüksek Komite (Sekreterlik Ofisi), Cemal Şali'yi Bağdat Üniversitesi fakülteleriyle ilişkilerden sorumlu olarak atadı. Kongre sona erdikten sonra Arapça dilinde "Neden Kürdistan Öğrenci Birliği?" başlıklı bir kitapçık yayınlandı ve Bağdat, Erbil, Süleymaniye, Kerkük, Koye (Köysancak), Rewanduz, Hanekin ve Musul gibi çoğu şehirde birliğin şubeleri açıldı ve faaliyetler genişletilip geliştirildi.
Örgüt başkanı olarak bir yıl çalıştıktan sonra Ahmed Abdullah Amidi, Yüksek Öğretmen Okulu'ndan mezun olup öğretmen olarak atandıktan sonra 1954 yılında istifa etti ve yerine Şemseddin Muhammed Müfti (Kürdistan Öğrenci Birliği) örgütünün başkanı olarak atandı.
Bu şekilde Kürt öğrencilerin çalışmaları ve faaliyetleri, (Irak Genel Öğrenci Birliği)'nden ayrılarak kendi örgütleri çerçevesinde ayrıştırıldı ve Kürdistan Demokrat Partisi örgütlerinin üyesi olan öğrenciler, çabalarını ve mücadelelerini (Kürdistan Öğrenci Birliği) örgütü içerisinde, Güney Kürdistan'daki kültürel ve devrimci hareketi daha da geliştirmek ve öğrencilere hizmet etmek için adadılar.
Kaynaklar:1- Macid Hasan Ali, Irak'taki Kürt Öğrenci Hareketi (1926-1970), Yüksek Lisans Tezi/Selahaddin Üniversitesi, Erbil 2008, Spirez Yayınları, (Hewlêr- Hacı Haşim Matbaası).
2- İrfan Aziz Aziz, Kürdistan Öğrenci Birliği'nin Kongre ve Konferansları, Birinci Baskı, (Hewlêr- Rohelat Matbaası-2012).
3- Irak Kürdistan Öğrenci Birliği - Sekreterlik Ofisi Merkezi Kültür ve Medya Komitesi, Kürdistan Öğrencilerinin Neden Özel Bir Örgüte İhtiyacı Var, (Aralık 1973).
4- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Kurulu, Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi Kongre Konferansları (Program ve Tüzük), Birinci Cilt, Birinci Baskı, (Hewlêr- Rohelat Matbaası- 2021).
5- Salah Reşid, Mam Celal Yaşam Buluşması Gençlikten Cumhurbaşkanlığı Köşküne, Birinci Bölüm, İkinci Baskı, (Süleymaniye- Karo Matbaası- 2017).
6- Xebat Öğrenci Dergisi, Özel Bir Görüşmede Başkan Talabani (K.Ö.B)'nin Kuruluşunun Detaylarını Ortaya Koyuyor, Sayı 109, (Haziran 2012).