Durum ve nedenleri 

1979 yılında, İran halk ayaklanmasından sonra, bu ülkede monarşi çöktü ve yerine İslam Cumhuriyeti kuruldu; Kürdistan Demokrat Partisi yönetimi, yeni İran iktidarı ile iyi bir ilişki kurmayı başardı. Bir diğer önemli olay ise Başkan Mustafa Barzani'nin 1979 yılının başlarında vefatı ve ardından cenazesinin aynı yılın Mart ayının 4. gününde Doğu Kürdistan'ın Şino şehrine getirilmesidir.

Genel olarak bölgesel değişimlerin durumu ve Başkan Mustafa Barzani'nin vefatının Parti'nin yeniden örgütlenmesi üzerinde yarattığı durum bir parti kongresi gerektiriyordu. Bu amaçla, Kürdistan Demokrat Partisi geçici yönetimi, Temmuz 1979 başlarında Doğu Kürdistan'ın Şino kasabasındaki Şavan köyünde büyük bir toplantı organize etti. Toplantıda birçok önemli karar alındı; bunların en önemlileri, dokuzuncu kongre yapılana kadar Mesud Barzani'nin Kürdistan Demokrat Partisi geçici başkanı seçilmesi, kongrenin 1979 yılında yapılması için acele edilmesi ve kongre için bir hazırlık komitesi oluşturulmasıydı.

Kongre

Şavan toplantısında yetkilendirildikten sonra, Kongre Hazırlık Komitesi hazırlıklara başladı; bu komitenin yanında, şubeler tarafından kendi üyelerinden oluşan başka hazırlık komiteleri de kuruldu. Üç ay içinde hazırlıklar tamamlandı ve kongre adayları kongreye seçilmeyi başardılar. Kürdistan Demokrat Partisi'nin dokuzuncu kongresi, “Kürdistan veya Yok Oluş - Irak'ta İlerici Koalisyon Demokratik Yönetim ve Kürdistan için Gerçek Özerklik” sloganıyla, Kasım 10-14, 1979 tarihlerinde, 325 delegenin katılımıyla, önce Darband köyünde ve ardından Doğu Kürdistan'ın Urmiye şehrinin batısındaki Güney Kürdistanlı mülteci kampında gerçekleştirildi. Kongre, Başkan Mesud Barzani'nin raporunun okunmasıyla başladı, ardından Irak Komünist Partisi'nin ve kongrede hazır bulunan diğer partilerin konuşmaları okundu.

Kongrenin başlangıcından bu yana, Sami Abdurrahman denetimindeki Kürdistan Demokrat Partisi geçici yönetim üyelerinin bir kısmı, taleplerinden bazılarının karşılanmaması üzerine kongreden çekildi. Taleplerden biri, geçici yönetim üyelerinin isimlerinin oylamaya sunulmaması ve doğrudan Merkez Komite üyesi olmalarıydı, ancak bu öneri Kongre tarafından reddedildi ve geçici yönetim üyelerinin bir kısmının ayrılmasına yol açtı. Daha sonra bu kişiler Kürdistan Halk Demokrat Partisi'ni kurdular.

Geçici yönetim üyelerinin bir kısmının kongreden ayrılması kongreyi sekteye uğratmadı ve Kongre üyeleri Kongre çalışmalarına devam etti. Başkan Mesud Barzani oy birliği ile Kürdistan Demokrat Partisi başkanı seçildi ve ardından Kongre üyeleri tarafından Parti'nin yeni merkez komitesi üyeleri seçildi; bunlar:

1- Ali Abdullah 

2- İdris Barzani 

3- Nuri Şaways 

4- Fazıl Mirani 

5- Felekeddin Kakayi 

6- Raşid Arif 

7- Muhammed Mala Kadir 

8- Hurşid Selim Şera 

9- Dr. Carjis Hasan 

10- Dr. Roj Nuri Şaways 

11- Abdullah Barwari 

12- Teğmen Ali 

13- Teğmen Yunis Rojbayani 

14- Teğmen Hajar Sindi 

15- Hamid Barwari 

16- Dr. Muhammed Salih Cuma 

17- Azad Barwari 

18- Necmeddin Yusufi 

19- Hoşyar Zebari

20- Dr. Muhammed Sait Doski 

21- Dr. Sait Barzani

 

Merkez komitenin yedek üyeleri şunlardı: 1- Franso Hariri. 

2- Hamid Efendi 

3- Nadir Havrami 

4- Azad Karadaği 

5- Dr. Kemal Kerküki

Kongre, şikayetleri araştırmak ve partiden ayrılan sekreter, siyasi büro üyeleri ve merkez komite üyelerinin durumunu belirlemek üzere bir soruşturma komitesi kurma yetkisini merkez komiteye verdi.

Kongrenin sona ermesinden sonra, merkez komitenin ilk olağan toplantısı Başkan Mesud Barzani denetiminde Zewa mülteci kampında yapıldı; toplantı üç gün sürdü ve Parti'nin siyasi bürosu oluşturuldu; bunlar: Ali Abdullah - Sekreter, İdris Barzani, Fazıl Mirani, Felekeddin Kakayi, Dr. Muhammed Salih Cuma, Reis Abdullah Barwari ve Nuri Şaways.

Kongrenin kararlarından biri, Başkan Mustafa Barzani'nin onayıyla Irak'a dönen Salih Yusufi hariç olmak üzere, partiden ayrılan eski merkez komite üyelerinin partiden ihraç edilmesiydi.

Kaynaklar:

 

• محه‌مه‌د مه‌لا قادر، خه‌باتنامه‌، كورته‌ مێژووی پارتی و بارزانی نه‌مر، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر- چاپخانه‌ی ئاراس- 2012).

• مێژووی پارتی دیموكراتی كوردستان، كۆنگره‌ و كۆنفرانس (پرۆگرام و په‌یڕه‌وی ناوخۆ)، ده‌سته‌ی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر- چاپخانه‌ی رۆكسانا- 2021).

• صلاح الخرسان، التیارات السیاسیة في كردستان العراق، قراءة في ملفات الحركات و الأحزاب الكردیة في العراق 1946-2001، (بیروت – مطبعة البلاغ – 2001م).

• حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) 1946 ـ 1993، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ 1998م).

• موحسین دزه‌یی، وێستگه‌كانی ژیانم، به‌شی سێیه‌م و كۆتایی، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی موكوریانی - 2015).

• روزنامه‌ کیهان، شماره 10751، تهران، 16 تیرماه 1358 ھ .ش ـ 7 تموز 1979م.

• روزنامه‌ بامداد، شماره 53، تهران، 17 تیرماه 1358ھ . ش ـ 8 تموز 1979م.

• راپۆرتی سیاسی و عەسكەری و تەنزیمی سەرۆكی پارتی هەڤال مەسعوود بارزانی بۆ كۆنگرەی نۆیەمی پارتیمان، پارتی دیموكراتی كوردستان بەستراو لە ماوەی (4-11 تشرینی دووەم1979).

• أعضاء اللجنة المركزیة والمكتب السیاسي في المؤتمر التاسع 1979، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، العدد 794، أربیل، الأثنین، 12 أب 1996م.