Kürdistan Öğrenci Birliği'nin ikinci ve üçüncü kongreleri arasında geçen ve yaklaşık altı yıl süren dönem, Kürdistan Demokrat Partisi'nin ve özellikle Kürdistan Öğrenci Birliği'nin iç siyasi durumunda ve genel olarak Irak'ta büyük değişikliklere yol açtı. Bu değişikliklerin en önemlileri arasında 14 Temmuz 1958 devriminin zaferi ve monarşinin yıkılması, Irak'ta cumhuriyetin kurulması, Lider Mustafa Barzani ve arkadaşlarının Sovyetler Birliği'nden dönüşü, Kürdistan Demokrat Partisi'nin Irak'ta resmi bir Kürt siyasi partisi olarak kaydı ve Kürdistan Öğrenci Birliği için açık çalışma aşamasının başlaması yer almaktadır.
Irak'taki devrimin zaferi, ülkedeki, özellikle de Kürdistan bölgelerindeki parti ve örgütlenme çalışmalarını, açık çalışma aşaması adı verilen yeni bir aşamaya getirdi. Bu aşamada, Kürdistan'daki tek öğrenci örgütü olan Kürdistan Öğrenci Birliği, komitelerini ve şubelerini çoğu bölgede hızla açmaya ve faaliyetlerini genişletmeye başladı.
Devrimin zaferinden birkaç gün sonra, Öğrenci Birliği yönetimi genişletilmiş bir toplantı yapmaya karar verdi. Toplantı, Erbil tren istasyonunun dinlenme evinde, Erbil, Kerkük, Süleymaniye ve Revanduz şehirlerinin çoğu liderinin ve temsilcisinin katılımıyla gerçekleştirildi. Sonuç olarak, devrim sonrası çalışma yöntemleri ve Irak Genel Öğrenci Birliği ile olan ilişkiler belirlendi.
Devrimin zaferinden sonra, Kürdistan Öğrenci Birliği ile Irak Genel Öğrenci Birliği arasındaki ilişkiler bozuldu ve ikincisi kendini daha güçlü bir konumda buldu. Çünkü büyük ölçüde komünistti ve Başkan Abdülkerim Kasım'ın desteğine sahipti. Öğrenci Birliği ile yapılan önceki anlaşmalara bakılmaksızın, örgüt Kürdistan şehirlerinde yan bürolar açmaya başladı ve Erbil'de, Irak Genel Öğrenci Birliği adını verdiği kendi şubesini açtı. 1958 Ağustos ayında komünist öğrenciler, Irak Öğrenci Birliği Yüksek Komitesi adlı bir komite kurdular ve bu komite 1958 Kasım ayında devlet tarafından resmen lisanslandı.
Bu, bir öğrenci örgütü için ilk resmi lisans idi ve 4 Kasım 1958 günü, Irak'ta öğrenci seçimleri için tarih olarak belirlendi. Yeni durum, Öğrenci Birliği'ni seçimlere bir dereceye kadar katılmaya zorladı, özellikle de partinin siyasi bürosunun bir kısmı, Kürt demokratik örgütlerinin Irak'taki Arap demokratik örgütleriyle Irak Komünist Partisi çatısı altında birleştirilmesini desteklediği için.
Kürdistan Öğrenci Birliği, seçimlere (Birleşik Demokratik Cephe) adında, Kürt ve Arap öğrencileri temsil eden ve Irak Genel Öğrenci Birliği ile birlikte bir listeyle katıldı. Sonuç olarak, listenin temsilcilerinin çoğu, özellikle Kürdistan Öğrenci Birliği temsilcileri, çoğu bölgede kazandı ve bu da Öğrenci Birliği'nin Irak siyasi sahnesindeki ağırlığını ve konumunu bir kez daha gösterdi (4).
Seçimlerin yapılmasından sonra ve 16 ile 20 Şubat 1959 tarihleri arasında, Bağdat'ta Öğrenci Birliği'nin temsil ettiği genel bir öğrenci kongresi toplandı Kürdistan Demokrat Partisi, ve kongrede (Kürdistan Öğrenci Birliği) ve (Irak Genel Öğrenci Birliği) adlı iki örgütün birleştirilmesine ve (Irak Cumhuriyeti Genel Öğrenci Birliği) adında yeni bir ortak örgüt kurulmasına karar verildi. Ayrıca, Kürdistan öğrenci işleri için özel bir komite oluşturulması ve (Xebatî Qutabiyan - Öğrencilerin Mücadelesi) adında kendilerine özel bir gazete çıkarılması konusunda anlaştılar.
Genel öğrenci kongresinin kararlarına rağmen, kısa bir süre sonra, siyasi görüş farklılıkları nedeniyle Öğrenci Birliği ve (Irak Cumhuriyeti Genel Öğrenci Birliği) örgütleri arasında, her iki taraf da ikinci bir kongre düzenleyerek anlaşmazlıkları çözmeye çalıştı, ancak çabalar kayda değer sonuçlar vermedi. 2 Aralık 1960 tarihinde, Avrupa'daki Kürt Öğrenci Derneği'nden bir heyet katıldı ve birçok konu tartışıldı. Bu kongrenin bir sonucu olarak, Kürdistan Öğrenci Birliği, temsilcisini Irak Cumhuriyeti Genel Öğrenci Birliği sekreterliğine göndermeye hazır olduğunu belirtti ve bu pozisyona Kemal Muhiddin atandı. Aralarındaki tüm anlaşmazlıklara ve sorunlara rağmen, iki örgüt arasındaki ilişkiler, Kürt liderliği ile Irak Cumhuriyeti hükümeti arasındaki ilişki tamamen kopana ve bu da 11 Eylül 1961 devrimine yol açana kadar devam etti.
Kürdistan Öğrenci Birliği ile Irak Genel Öğrenci Birliği arasındaki ilişkiler daha da kötüye gitti ve 1960 yılında Bağdat'ta Altıncı Dünya Öğrenci Kongresi düzenlendiğinde, Irak hükümeti ve Irak Genel Öğrenci Birliği, Kürdistan Öğrenci Birliği'nin kongreye katılmasına izin vermedi. Hatta Avrupa'daki Kürt Öğrenci Derneği heyetinin Bağdat'a gelip kongreye katılmasını bile engellediler, ayrıca çeşitli Irak şehirlerindeki Öğrenci Birliği merkezlerini defalarca kapattılar.
Üçüncü kongrenin toplanmasıKürdistan Öğrenci Birliği'nin, Kürt öğrencilerin talep ettiği tüm hakları garanti eden ve tüm taraflara eşit davranan genel bir öğrenci örgütü kurma konusundaki hayal kırıklığının tamamen artması, Irak Genel Öğrenci Birliği'nin Kürdistan Öğrenci Birliği'ne ve Kürt öğrencilere verdiği sözlerden geri dönmesi ve Kürdistan Demokrat Partisi ile Irak hükümeti arasındaki siyasi ilişkilerin bozulmasının ardından, Kürdistan Öğrenci Birliği, saflarını yeniden düzenlemek ve Irak'taki Kürt halkının taleplerine tam destek vermek için üçüncü kongresini toplama kararı aldı.
Hazırlıkların ardından kongre, 1961 Mart ayında Bağdat'ın Kesra mahallesinde, "Nevruz, Irak Kürdistanı'ndaki öğrenci mücadelesini birleştirmek için bir teşvik olsun" sloganıyla toplandı ve üç gün sürdü.
Kürdistan Öğrenci Birliği'nin üçüncü kongresinin tarihi ve yeri hakkında birçok farklı görüş bulunmaktadır. Bunlardan bazıları, kongrenin 1957 yılında Bağdat şehrinin Azamiye mahallesinde yapıldığıdır. Bazıları ise 18 Mart 1961 tarihinde Süleymaniye'de veya 19 Mart 1961 tarihinde Süleymaniye'de yapıldığını belirtmektedir.
Kongrenin tarihi ile ilgili olarak, 1957 yılını belirten hiçbir belge mevcut değildir ve kongrenin kendisi için hazırlanan kurallar ve program 1961 yılına aittir. Kongrenin yeri ile ilgili görüşler farklıdır ancak araştırmalara göre Bağdat en uygun şehirdir.
Kongre üç gün sürdü ve Kürdistan bölgelerindeki siyasi, kültürel ve eğitim durumunu tartışıp değerlendirdi. Kongre, iç tüzüğü değiştirmeye karar verdi ve yeni bir sekreter ile yeni bir sekreterya seçti:
1- Serwer Kakeheme Derwiş, sekreter
2- Fuad Ahmed Baban
3- Haydar Hemze Xidir
4- Heme Çawşin
5- Mamun Dabbağ
Aynı kongrede öğrenci işlerini yönetmek için bir komite oluşturuldu ve üyeleri şunlardan oluştu:
1- Tayip Cebbar Berwari
2- Kemal Abdülkerim Zeydan
3- Muhammed Pencwini
4- Mustafa Peşderi
5- Aziz Salih
6- Cemile Sabir Kadir, yedek üye
Eylül devriminin patlak vermesi ve Öğrenci Birliği üyelerinin devrim saflarına katılması, sekreterya üyeleri Mamun Dabbağ ve Heme Çawşin'in devrime katılmasıyla birlikte, Öğrenci Birliği sekreteri Serwer Kakeheme, 1962 yılında Irak hükümetine bağlı Genel Güvenlik Teşkilatı tarafından tutuklandı. Haydar Hamza Xidir boşalan pozisyonu doldurmak üzere atandı ve dördüncü kongreye kadar sekreter olarak kaldı.
Kaynaklar:1- İrfan Aziz Aziz, Kürdistan Öğrenci Birliği Kongre ve Konferansları, Birinci Baskı, (Erbil-Rojhilat Matbaası-2012).
2- Macid Hasan Ali, Irak'ta Kürt Öğrenci Hareketi (1926-1970), Yüksek Lisans Tezi/Erbil Salahaddin Üniversitesi 2008, Spêrêz Yayınları, (Hewlêr- Hacı Haşim Matbaası).
3- Sasan Avni, Kürdistan Öğrenci Birliği Mücadele ve Tarihin Bazı Yönleri, (Hewlêr- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 1998).
4- Gulan Dergisi, Gulan Medya Kurumu, Sayı 21, Erbil, 25 Şubat 1998.
5- Ahmed Şerif Lek, Tarihi Olayların Analizi Bir Milletin Tarihinden Birkaç Sayfa, Birinci Cilt, İkinci Baskı, (Hewlêr - Rojhilat Matbaası - 2019)
6- Kürdistan Öğrenci Birliği - Irak Tüzüğü, Üçüncü Kongre, (Yer belirtilmemiş - 1961)
7- Kemal Abdulkerim Geydan El-Ravadi, Xebatê Qutabiyan Dergisi, Kürdistan Öğrenci Birliği'nin Organı, Sayı 85, (Hewlêr, Rojhilat Matbaası, Haziran 2009).