1969 sonbaharında güç dengesi ve başarı ibresi Eylül Devrimi lehine dönmüştü. Hükümete bağlı ordu, muvazzaf kuvvetler ve paralı askerlerin (cahş) devrim bölgelerini tank, top, uçak ve gelişmiş silahlarla geniş çapta kuşatan askeri operasyonlarındaki birbiri ardına yaşadıkları yenilgiler sonucunda devrim liderliği, Merge cephesine saldırmak ve o bölgede bulunan iki alay ile iki misli paralı asker gücünü bölgeden çıkarmak için dikkatli ve sağlam bir plan hazırladı.
Devrim liderliği tarafından görevlendirilen ve bu saldırıya katılan Peşmerge güçleri, Rızgari gücünün bir bölümü, Kawa gücünün bir bölümü ve Helgurd gücünden birkaç birlikten oluşuyordu. Saldırı, komutanlar Faxir Mergesori, Hiso Mirxan Cajuki ve Reis Abdullah önderliğinde gerçekleştirildi. Ayrıca çatışmanın saha komutanları ise Ezedin Qeremhemed, Mam Weso Dzehi, Arif Derwêş ve Feqê Hemedemin idi.
6 Kasım 1969 saldırının başlangıç tarihiydi. Peşmerge, planlandığı gibi belirlenen zaman ve yerde saldırı harekatını başlattı ve ilk saatten itibaren her an ilerleme kaydetti. Mesud Barzani Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi kitabında, Peşmerge'nin bu destanını anlatırken şöyle diyor: "Parastin'in (istihbarat) iletişim bölümü bana düşman saflarında karışıklık ve düzenin bozulduğu haberini verdi. Ordu birlikleri komutanlarının kontrolünden çıkmış, isyan etmiş ve kaçmışlardı. İki alayın karargahı da isyancılara katılmıştı ve bir bölük komutanı öldürülmüştü. Ayrıca cahşların morali de çökmüştü ve düşmanın elinde Asos Dağı'nın bir tepesinden başka hiçbir şey kalmamıştı. O tepe de alındığında zafer tamamen kazanılacak ve düşman Merge'yi tamamen terk edecekti."
Bir saat sonra o tepe de Peşmerge güçleri tarafından ele geçirildi ve hükümet güçleri Sersiyan'a doğru kaçtı. Peşmerge'nin bu bölgedeki harekatı üç gün sürdü ve bu süre zarfında tüm bölge Peşmerge güçlerinin eline geçti. Peşmerge'nin bu harekatı sonucunda hükümet güçleri, aralarında Ali Abbas Ağa adında bir paralı asker başının da bulunduğu 230'den fazla ölü ile ağır can ve mal kaybına uğradı. Ayrıca çok miktarda silah, mühimmat, fişek, savaş malzemesi ve gıda maddesi Peşmerge'nin eline geçti.
Peşmerge'nin Merge Destanı'ndaki zaferinin birkaç sonucu oldu:
1- Bölge sakinlerinin bir kısmı, aralarında Mirawdiliyan ağalarının da bulunduğu bazı kişiler, ordunun önceki başarılarının yarattığı yanılsama nedeniyle hükümete katılmaya niyetliydiler. Ancak Peşmerge'nin bu seferki zaferi ve hükümet güçlerinin yaşadığı hezimet karşısında fikirleri değişti ve çok küçük bir grup dışında tutumlarından geri adım attılar.
2- Eski Siyasi Büro grubuna bağlı çok sayıda silahlı kişi görüş ve tutumlarını gözden geçirerek gruplarından ayrıldılar ve devrime katıldılar.
3- Irak ordusu taarruz ve saldırı durumundan savunma durumuna geçti. Bununla da yetinmeyerek, savaşçı politikalarını gözden geçirmeyi, baskıcı askeri çabalarından vazgeçmeyi ve Kürt devrimine karşı barışçıl yollar ve diyalog düşünmeyi akıllarına getirdiler çünkü askeri istila yoluyla planladıkları şeyi elde edememişlerdi.
Baasçılar artık Kürt devrimini sona erdirmenin güçlerinin yetmeyeceği kanaatine vardılar. Bu durum, dönemin Irak Savunma Bakanı Hardan Tikriti'nin şu sözlerinde açıkça görülmektedir: "Gerçekte Kürtler, yarım asır boyunca gösterdikleri kahramanca direnişle hükümeti o kadar diz çöktürdüler ki, eğer savaş devam etseydi Bağdat'ın da Barzani'nin eline düşmesinden korkar hale gelmiştik." Ayrıca şunu da belirtiyor: "Irak ordusunun, 11 Mart 1970 Anlaşması öncesindeki bir ay içindeki kayıp oranı, her hafta 362 ölü ve yaralı seviyesindeydi." Bu yüzden merkezi hükümet kendini tutamadı ve devrim liderliğinden ateşkes ve görüşme talep etti, bu da 11 Mart 1970 Anlaşması'nı beraberinde getirdi.
Kaynaklar:1- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, üçüncü cilt, ikinci bölüm, Eylül Devrimi 1961-1975, birinci baskı, Erbil - 2004.
2- Ari Kerim, şunun içinden bazı canlı sayfalar: Eylül Devrimi Xebat Matbaası, Duhok - 1999.
3- Senger İbrahim Xoşnav, Eylül Devrimi'nin Askeri Olayları 1970-1975, birinci baskı, Erbil - 2022.
4- Xoşewi Eli Kanyelnci, Aziz Qazi Hemed Surçi'nin Anıları, Danişfer Matbaası, Erbil - 2023.
5- Karwan Cewher Muhammed, İdris Barzani 1944- 1987 Kürt Özgürlük Hareketi'nde yaşamı ve siyasi ve askeri rolü, Hêvi Matbaası, Erbil - 2019.