Biyografi

Muhammed İsa Mergesuri, 1924 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesinde dünyaya gelmiştir.

Mücadele Hayatı

1943 yılında, Molla Mustafa Barzani'nin Süleymaniye'den Barzan bölgesine dönüşü ve İkinci Barzan Devrimi'nin başlamasının ardından, devrimci ordu saflarına katılmış ve Barzan bölgesindeki polis karakollarının ele geçirilmesi çatışmalarında yer almıştır. 1945 yılında ve İkinci Barzan Devrimi (1943- 1945) sonrasında, savaşçılar ve Barzani aileleriyle birlikte Doğu Kürdistan'a (İran) göç etmiştir. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ardından, 1946 yılının başında Barzan güçleri bünyesinde cumhuriyetin peşmergesi olmuştur. 1946 yılının Aralık ayında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yıkılmasından sonra, General Mustafa Barzani komutasındaki Barzan devrimci ordusuyla birlikte, İran Şahlık ordusuna karşı birçok çatışma ve direnişin ardından, İran-Irak-Türkiye sınır üçgenindeki Nazdardağ bölgesinden Güney Kürdistan'a dönmüş ve ordu saflarında Mızuri aşireti bölgesine yerleşmiştir.

General Mustafa Barzani'nin Ergoş toplantısındaki tarihi kararı olan Irak hükümetine teslim olmama ve Sovyetler Birliği'ne doğru yürüyüş kararı üzerine, 6 Mayıs 1947 tarihinde, beş yüzü aşkın savaşçıyla birlikte, General Mustafa Barzani liderliğindeki Barzan devrimci ordusuyla yola çıkmış ve Barzani'nin Sovyetler Birliği yolundaki yoldaşlarından biri olmuştur. Doğanın zorlu şartları arasında 28 gün süren kesintisiz yürüyüş, Irak, Türkiye ve İran ordularıyla gerçekleşen askeri çatışmalar ve ünlü Şut Ovası savaşındaki başarıları ile Maku'daki Kızıldağ köprüsünü geçmelerinin ardından, nihayet 18 Haziran tarihinde diğer Barzanlı savaşçılarla birlikte Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği sınırına ulaşmıştır.

Sınırı geçtikten sonra, tüm Barzanlı savaşçılarla birlikte Sovyetler tarafından savaş esiri olarak Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrine götürülmüştür. Moskova'nın Barzanlıları mülteci olarak kabul etme kararından ve General Mustafa Barzani ile Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Cafer Bağırov arasındaki anlaşmadan sonra, tüm Barzanlı savaşçılarla birlikte Azerbaycan'ın başkenti Bakü yakınlarında Hazar Denizi kıyısındaki bir kışlaya nakledilmiştir. Burada Azerbaycanlı subaylar tarafından yoğun bir askeri eğitime tabi tutulmuşlar ve yine aynı yerde Kürt subaylar tarafından kendilerine Kürtçe okuma-yazma dersleri verilmiştir.

General Mustafa Barzani ile Cafer Bağırov arasındaki ilişkilerin bozulması ve Bağırov'un Barzanlılara yönelik kötü niyetinin ve şüpheli tavırlarının ortaya çıkmasının ardından, tüm Barzanlı savaşçılarla birlikte 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin Çırçık topluluğuna nakledilmiş ve burada ikinci kez geçici olarak askeri eğitime tabi tutulmuştur.

1949 yılının Mart ayında, Bağırov ve Stalin'in yardımcısı Beriya'nın planları sonucunda, Barzanlı savaşçılar birbirinden ayrılmış; trenlerle grup grup Özbekistan Cumhuriyeti'ndeki köy ve kolhoz (kolektif çiftlik) bölgelerine dağıtılmış ve geçimlerini sağlamaları için tıpkı Alman esirler gibi angarya işlerde ve ağır günlük çalışmalarda görevlendirilmişlerdir.

General Mustafa Barzani tarafından Kremlin Sarayı'na ve Sovyetler Birliği yetkililerine gönderilen birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Barzani'nin bir mektubu Sovyetler Birliği lideri Stalin'e ulaşmıştır. Barzani'nin mektubunun ulaşmasının ardından, Stalin tarafından Barzanlıların durumunu araştırmak üzere bir komite kurulmasına karar verilmiş ve sonuç olarak 1951 yılında tüm Barzanlılar tekrar bir araya getirilerek günümüz Güney Rusya'sında Karadeniz kıyısındaki Vrevski şehrine yerleştirilmiştir.

Sovyetler Birliği'nde geçen 11 yılın ardından, 1958 yılında Irak'ta monarşi rejimi yıkılmış, Abdülkerim Kasım başkanlığında cumhuriyet yönetim sistemi kurulmuş ve iktidarı ele almışlardır. Cumhuriyetçilerin iktidara gelmesiyle Barzanlıların Sovyetler Birliği'nden dönüş yolu açılmış ve 16 Nisan 1959 tarihinde tüm Barzanlı savaşçılarla birlikte Gürcistan gemisiyle Basra limanı üzerinden Güney Kürdistan'a dönmüştür.

1961 yılında Barzani ile Abdülkerim Kasım arasındaki ilişkilerin bozulması ve hükümetin Kürtlere verdiği sözlerden dönmesi üzerine, Kürt ulusal devrimi yeniden başlamış ve Muhammed İsa Mergesuri, Peşmerge güçleri saflarına katılmıştır. Eylül Devrimi'nin Eylül Devrimi (1961- 1975) yenilgisinden sonra İran'a göç etmiştir. 1976 Gulan'ında devrimin yeniden başlamasıyla birlikte tekrar devrim saflarına katılmıştır. 1993 yılında sürgünden Kürdistan'a dönmüştür. Kürdistan özgürlük hareketini başarıya ulaştırma çabaları ve yorgunluğu karşılığında, Başkan Mesud Barzani tarafından kendisine Barzani Madalyası verilmiştir.. 2 Kasım 2001 tarihinde vefat etmiştir.

Kaynaklar:

1- Denge Peşmerge Dergisi, Sayı 47, Kasım 2001, Muhammed İsa Mergesuri'nin veda anısına kırk mum anısına bir söz sunulmuştur, s. 72.

2- Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi.

3- Şevket Şeyh Yezdin, Yubîlî Zêrînî Pêşmerge (Peşmergenin Altın Jübilesi), (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996), s. 33.