Biyografi

Selim Şêxomer Ehmed, 1888 yılında Erbil ilinin Mêrgesor ilçesine bağlı Piran nahiyesinin Bêdod köyünde dünyaya gelmiştir. Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra orada hayatını birleştirmiş, Ludmila adında bir kızı olmuştur. Kürtçe ve Rusça dillerini bilmekteydi. 1954 yılında Özbekistan'da vefat etmiş ve orada defnedilmiştir.

Mücadele Hayatı

1931 yılında birinci Barzan Devrimi'nin saflarına katılmıştır. 3 Nisan 1932 tarihinde Mêydandari Dûlavajî savaşına katılmıştır. 21 Haziran 1932 tarihinde ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne mülteci olmuştur. 1943 yılında ikinci Barzan Devrimi'nin saflarına katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin kararıyla tüm menkul ve gayrimenkul varlıklarına el konulmuştur. 11 Ekim 1945 tarihinde, ikinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra Doğu Kürdistan'a yönelmiştir.

 31 Mart 1946 tarihinde Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzani güçlerinde peşmerge olarak görev yapmıştır. Doğu Kürdistan'da Salih Awa, Sêrwê ve Mergewer savaşlarına katılmıştır. 3 Mayıs 1946 tarihinde Mılqerenî savaşına katılmış, ayrıca Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra 25 Mart 1947 tarihinde Hevers ve Helecî savaşlarına katılmıştır.

19 Nisan 1947 tarihinde Xwakurk yolu ve Bazargê ovası üzerinden Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şêrwan ve Mizurî bölgesine dönen peşmergelerdendi.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergêş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları Sovyetler Birliği'ne gitme ya da kalma konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları yola devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne giden yolda eşlik etmiş; Qetûr Geçidi ve Mako Köprüsü savaşlarında yer almıştır. Büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili, üstü açık bir kampta kırk gün tutulmuşlar; askerler tarafından gözetim altında tutulmuş, yemek, kıyafet ve hareket açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler; 23 tarihinde aynı ay içinde askeri kıyafetler verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, gün içinde dört saat boyunca okuryazar olan yoldaşlarından bazıları tarafından kendilerine Kürtçe dersi verilmiştir.

Cafer Bağırov'un Barzani yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, 29 Ağustos 1948 tarihinde askeri kampın Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçik yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir. 

1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra bir kısmını hükümete verdiği topraklar) dağıtılmışlar ve Kolhoz çiftliklerinde çalışmışlardır. 

Büyük bir çabadan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı zorlukları anlattığı bir mektup ulaşmıştır. O da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu incelemek üzere bir komisyon kurulması talimatını vermiştir. Komisyonun nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması olmuştur. Bu nedenle kendisi, Sovyetler Birliği'nde 1951 yılının Kasım ayında Vriviski şehrine gitmiştir.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi.

  2. Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve onun Irak'taki siyasi ve ekonomik rolü, (Londra – Darulhikme - 2016).

  3. Sefer Yusuf Mirxan, Mam Xidir Mela Wesman: Eğer ölümsüz Barzani olmasaydı şimdi hiçbirimiz Kürtçe konuşamazdık, Kürdistan Demokratik Partisi organı, Xebat gazetesi, sayı 3456, Erbil, 27 Nisan 2010.

  4. Sebri Çawşin Xano, Tarihte Bêdod, (Erbil – Rojhilat matbaası - 2018).

  5. Şeban Eli Şeban, Bazı siyasi ve tarihi bilgiler, üçüncü baskı, (Erbil - Rojhilat matbaası - 2013).

  6. Ömer Faruki, Serdar Dana'nın merhum Molla Mustafa Barzani'nin yaşamı ve mücadeleleri, ikinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı matbaası - 2002).

  7. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, 1931 - 1991 yılları arasında Barzan aşireti, birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı matbaası - 2001).

  8. Ebdulla Xefur, Erbil coğrafya sözlüğü, (Erbil - Kürt Akademisi yayınları - Hacı Haşim matbaası - 2015).

  9. Karwan Mihemed Mecîd, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend matbaası - 2011).

  10. Şehit komutan Heso Mirxan Jajoki'nin notlarından, Barzani ile 62 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Roşenbîrî matbaası - 1997).

  11. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt özgürlük hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat matbaası - 1998).

  12. Necef Quli Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras kıyılarına, Çev: Şewket Şêx Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokratik Partisi'nin 50. yılı - 1996).