Arasındaki müzakerelerin sona ermesinin ardından Eylül Devrimi ile Irak hükümeti arasında, Irak hükümeti anlaşmada yer alan madde ve hükümlerden geri adım attı ve Kürdistan'a yeniden savaş dayattı. Olaylar gelişti ve tırmanarak askeri çatışma aşamasına girdi. 1974 yılının Nisan ayında Irak ordusunun Kürdistan'a yönelik saldırıları başladı. Saldırılar, ordunun devrimi ortadan kaldırmak amacıyla askerler ve yüzlerce modern tankın yanı sıra her türlü hava silahını içeren tüm askeri imkanlarını toplamasının ardından başladı.  

Kürdistan Peşmerge güçleri, savaş başlamadan önce Irak ordusunun beklenen saldırısına tepki, hazırlık ve karşı koyma olarak bir dizi adım attı; bunlardan biri Rezgari gücüne bağlı Surdaş'taki 3. Alay idi. Bu alay, Irak ordusunun bir askeri birliğinin karargahı olan Suse kampını kuşattı. Irak hükümeti 1974 Mayıs ayında Peşmerge'nin bu kampa uyguladığı kuşatmayı kırmaya çalıştı. Ordu Süleymaniye ve Dukan'dan bölgeye doğru harekete geçti. Peşmerge güçleri, Enver Azur komutasındaki Rezgari güçlerine bağlı 3. Alay'dan oluşuyordu ve Süleymaniye-Dukan yolunda Irak ordusunun saldırısına karşı koymak için bir plan hazırladılar.

Koyha Samayil Talan bölüğü mevzilenerek Kanihan köyüne yerleşti, Abdullah Hac Reşid bölüğü Tasluce'ye yerleşti, Ömer Hama Ali bölüğü ise Kalwanan köyünde alarm durumuna geçirildi. Alay komutanlığı karargahı Xere Zewi köyündeydi; Hama Tal Hac Kadirbek bölüğü ise Xere Zewi köyünde saldırıyı geri püskürtmek için tam hazırlıklı durumdaydı. 

 

Irak ordusu Süleymaniye'den yola çıkarak saldırıya geçti. Tasluce'de siper alan Abdullah Hac Reşid bölüğü buna karşı koydu ve iki taraf arasında kanlı çatışmalar yaşandı. Peşmerge güçleri Irak ordusu askerleri arasında büyük kayıplara yol açmayı başardı, ancak asker ve tank sayısının büyüklüğü ve Peşmerge'nin asker sayısına oranla azlığı nedeniyle, özellikle de bölük komutanı Abdullah Hac Reşid ve müfreze komutanı Şeyh Cafer Kulici'nin şehit düşmesinin ardından, Peşmerge uzun süre dayanamadı ve Peşmerge güçleri mevziden çekildi. Irak ordusu Suse kampını hedef alarak ilerlemesine devam etti.  

Irak ordusu tanklar ve paralı askerlerin (Cahşlar) desteğiyle Tasluce'deki Peşmerge savunma hatlarını geçip Suse kampına doğru ilerlemeye devam ettiğinde, önünde herhangi bir Peşmerge savunma hattı kalmadığını sanıyordu. Ancak Peşmerge güçleri Suse kampına (6) kilometre mesafede orduya bir saldırı başlattığında şaşkına döndüler. RPG silahı ile iki tankı imha etmeyi ve birçok asker ile Cahşı öldürmeyi başardılar. Peşmerge güçleri ordunun kuşatma altındaki kampa ulaşmasına izin vermedi. Ancak iki yoldaşları (İbrahim Kani Şeytan ve Rahim Kamiş) şehit düşüp alay komutanı yaralandıktan sonra, şehitlerin cenazelerini savaş meydanında bırakmamak, düşman eline geçmelerini önlemek ve arka mevzilere taşımak amacıyla Peşmerge güçleri geri çekildi. Böylece Irak ordusunun Suse kampının kuşatmasını kırması için yol açılmış oldu. 

Kaynaklar:

  1. Senger İbrahim Hoşnav: Rüdawe Serbaziyekani Şoreşi Eylul 1970-1975, Birinci Baskı, Danişfer Matbaası, Erbil, 2022.

  2. Şevket Mela İsmail Hasan: Rojani Le Mêjûy Şoreşi Eylul, 1961-1975, Eğitim Bakanlığı Matbaası, Erbil – 2007.

  3. Karwan Cevher Muhammed: İdris Barzani 1944- 1987 Jiyan u Roli Siyasi u Serbaziy Le Bizûtnewey Rizgarixwazi Kurdda, Hêvî Matbaası, Erbil, 2019.