لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلوول، عەبدولکەریم قاسم لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا شانازیی بەوەوە دەکرد کە شۆڕشی "سەرکوت" کردووە، بەڵام سەرکەوتنە سەرەتاییەکانی شۆڕشگێڕانی کورد لە ناوچەی بادینان، لە لایەکەوە هەموو ئەو هەواڵ و پڕوپاگەندانەیان بە درۆ خستەوە کە حکوومەت بڵاوی دەکردنەوە، و حکوومەتیان ناچار کرد زیاتر لە جاران پشت بە بەکرێگیراوان و جاشەکانی ناوچەکە ببەستێت، ئەم پشت بەستنەی حکوومەت لەو ڕاستییەوە سەرچاوەی دەگرت کە سوپا شارەزای سروشت و ڕێڕەو و ڕێگاکانی پیادە لە چیا سەختەکانی کوردستان نەبوو، لەگەڵ ئەوەشدا ورەی سوپا ڕووخا بوو و هیچ شارەزاییەکیان لە شەڕی پارتیزانیدا نەبوو.

جگە لەوەش، جاشەکانی عەشیرەتی ڕێکانی پەنایان بۆ تورکیا بردبوو، کە حکوومەتی تورکیا ئەوانی ڕادەستی لایەنی عێراقی کردەوە بۆ ئەوەی لە ڕێگەی کانی ماسییەوە بگەڕێنەوە بۆ مووسڵ، ئەمانە جاش بوون و ئامانجیان دروستکردنی بەربەستێک بوو لە نێوان شۆڕشگێڕانی کورد و گوندە کوردییەکانی باکووری کوردستان، کە بە هەموو توانایانەوە هاوسۆزی شۆڕشی کورد بوون. بۆ نموونە، یەکێک لە پێشمەرگە بەشداربووەکانی ڕووداوەکانی ئەو سەردەمە ئاماژەی پێداوە و نووسیویەتی: "ژمارەیەک تێکۆشەر لە کوردستانی تورکیاوە گەیشتنە ناوچەکە بۆ پشتیوانی لە مستەفا بارزانی و شۆڕش، و سادق مارینۆس فەرماندەیان بوو، هێرشێکی کردە سەر جاشەکان و گورزێکی کوشندەی لێ وەشاندن."

حکوومەت بە هەموو هێزی خۆی هەوڵی دا شارۆچکەی زاوێتە داگیر بکات، و بە ئامانجی بەهێزکردنی پێشڕەوییەکە ژمارەیەکی زۆر لە سوپا و پۆلیس و جاشی هێنایە ناوچەکە، بارودۆخ لە بەرەی شەڕ لە لایەن شۆڕشگێڕانەوە بەم شێوەیە بوو: لە ڕۆژهەڵاتەوە بەرەکە بە سەرکردایەتی محەمەد ئەمین میرخان، حاجی بێڕۆخی، مەلا شنی بێدارۆنی، حارس بێدارۆنی و هادی حەسکۆ بوو، و حەسۆ میرخان ژاژوکی یاریدەدەری بوو، بەڵام بەرەی ڕۆژئاوا، فەرماندەکانی وەک: ئەسعەد خۆشەوی، عیسا سوار، عەلی خەلیل، حەسۆ میرخان، عومەر ئاغای دۆڵەمەری و سلێمان میرخان سەرکردایەتییان دەکرد، و ژمارەیەکی زۆر لە پێشمەرگەی عەشیرەتە کوردییەکانی بادینان وەک مزووری ژێری، بەرواری ژێری، دۆسکی ژێری، گولی، سندی و نێروەیی تێیدا بەشدار بوون. 

دوای ئەوەی سوپای حکوومەت، کە لە فەرماندەی فیرقەی دووەم لە دهۆک پێکهاتبوو، بە هاوکاری جاش و پۆلیس، هەوڵیان دا ناوچەی زاوێتە بە چەکی قورس بە بەکارهێنانی تانک و زرێپۆش و تۆپخانەی جۆراوجۆر گەمارۆ بدەن، و دابەش بوون بۆ دوو بەشی سەربەخۆ، بەشێکیان ڕاستەوخۆ بەرەو گوندی زاوێتە چوون، لە کاتێکدا بەشەکەی تر کە زۆربەیان جاش بوون بەرەو گوندەکانی ئیمینکی، بابلو، سیرک، تینێرکا چوون، پاشان دیسان لە گوندی زاوێتە یەک دەگرنەوە، دوای ئەوەی ناوچەکەیان بە تۆپخانە بۆردومان کرد دەستیان بە هێرش کرد، مەلا مستەفا بارزانی لە نزیک بەرەی شەڕ بوو، و پێشمەرگەکان چاوەڕێی فەرمانەکانی بوون، لە سەرەتادا بارزانی فەرمانی دا ڕێگەی سەرەکیی بەرەو ناوچەکە لە لایەن سوپاوە تێکبدرێت بۆ ئەوەی ڕێگری لە پێشڕەویی سوپا بکرێت، ئامانجی بارزانی لەم فەرمانە سەرقاڵکردنی سوپا و ئازادکردنی ناحیەی سەرسەنگ بوو، چونکە هەندێک مۆڵگەی جاشەکان لەسەر ڕێگەی زاوێتە مابوون. 

هێزەکانی حکوومەت کە لە ماوەی ٥ بۆ ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٦١ گەیشتنە دۆڵی زاوێتە، لە هەموو لایەکەوە لە لایەن پێشمەرگەوە گەمارۆ دران و هێرشیان کرایە سەر، لە ئەنجامدا، هێزەکانی حکوومەت پاشەکشەیان کرد و جاشەکانیان بۆ ئامێدی ڕاوەدوو نا، مەلا مستەفا بارزانی بڕیاری دا ناحیەی سەرسەنگ ئازاد بکات، ئەمەش بووە هۆی بەرزکردنەوەی ورەی پێشمەرگە، هێزەکان بەرەو سەرسەنگ چوون و پەیوەندییان بە هێزەکانی حکوومەت و دانیشتووانی ناوچەکەوە کرد، و بنکەی پۆلیسی سەرسەنگیان گرت، و ناحیەی ناوبراو لە ١٠ی کانوونی یەکەم بەبێ شەڕ ئازاد کرا. بەم شێوەیە هێزەکانی پێشمەرگە بە تەواوی کۆنترۆڵی دۆڵی زاوێتەیان کرد، کە گرنگییەکی ستراتیژی هەبوو، ناوچەی سەرسەنگ دەروازەیەکی گرنگ بوو بۆ گەیشتن بە دۆڵی زاوێتە، جگە لەوەش ناوچەکە دەڕوانێتە شاری دهۆک، و لە هەمان کاتدا ناوچەکە نزیک بوو لە بارەگای بارزانی کە لە گوندی گربراسک بوو، لە لایەکی ترەوە، زۆر نزیک بوو لە ناوچەی قەدش، کە شۆڕش نەخۆشخانەیەکی لە ئەشکەوتی ئینیشکی دروست کردبوو بۆ گواستنەوەی خێرای برینداران و پاراستنی نەخۆشخانەکە لە مەترسی بۆردومانی دوژمن.

دەستکەوتەکانی ئەم شەڕە لە ڕووی مەعنەوییەوە گەورە بوون، چونکە پێشمەرگە سەرسەنگیان ئازاد کرد، و جاشە ڕێکانییەکانیان ڕاوەدوو نا، و ئەمە پاڵنەرێکی باش بوو تەنها سێ مانگ دوای هەڵگیرسانی شۆڕش، هەروەها دەنگدانەوەیەکی گەورەی هەبوو و خەڵک ڕاستییەکەیان بۆ دەرکەوت کە بە گیانبازی پێشمەرگە دەکرێت بارودۆخی تاڵی کوردستان بگۆڕدرێت و سەرکەوتن بەسەر سوپای گەورەی دەوڵەتدا بەدەست بهێنرێت، و دوای ئەو شەڕە حکوومەت بە تەواوی تواناکان و ئازایەتی و باوەڕی شۆڕشگێڕانی بۆ دەرکەوت. 

لە ئەنجامی ئەو زنجیرە شەڕانە، و سەرەڕای هەوڵە زۆرەکانی حکوومەت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی شۆڕشگێڕان و کۆکردنەوەی هێزەکانی بۆ ئەوەی پێگەکانی خۆی بەدەست بهێنێتەوە و ناوچەکە جارێکی تر داگیر بکات، بەڵام دوای شەڕی دۆڵی زاوێتە، حکوومەت لە داستانی لۆمانا تووشی شکستێکی گەورەتر بوو، کە ناچاری کرد پەنا بۆ دانوستاندن ببات.

سەرچاوەکان:

١- عەبدولفەتاح عەلی بۆتانی، ناوچەی بادینان ١٩٢٥ – ١٩٧٠، بەرگی ٢، چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین، (هەولێر- ٢٠١٧).

٢- هاوکار کەریم حەمە شەریف، شۆڕشی ئەیلوول، چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین، (هەولێر- ٢٠١٢).

٣- مەسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازى کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، (چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە- ٢٠٠٤).

٤- رەجەب جەمیل حەبیب، ئامێدی ١٩٢١ – ١٩٧٥، (چاپخانەی هەوار- دهۆک- ٢٠١٢). 

٥- شیرزاد زەکەریا محەمەد، بزووتنەوەی نەتەوەیی کوردی لە کوردستانی عێراق ٨ی شوباتی ١٩٦٣ – ١٧ی تەمموزی ١٩٦٨، (دەزگای سپیرێز بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە- دهۆک- ٢٠٠٦).

٦- حاجی میرخان دۆڵەمەری، گەڕان بە دوای دادپەروەرییدا دیوێکی تری مێژووی شۆڕش لە کوردستان دا ١٩٤٣ – ١٩٩١، بەرگی یەکەم، (بێ شوێنی چاپ- ٢٠٢١).

٧- هوژین مەسعود سەردنی، شۆڕەشا ئیلونێ ل دەڤەرا بەهدینان ١٩٦١ – ١٩٧٥، سەنتەری زاخۆ بۆ ڤەکۆلینێن کوردی، ٢٠١٨.

٨- غازی عادل گەردی، پێشمەرگەیەک لە خزمەت ڕێبازی بارزانی دا... حاجی بێڕۆخی ١٩١٦ – ١٩٧٥، بەرگی یەکەم، تورکیا.