نیازە خراپەکانی بەعسییەکان دژی گەلی کورد دوای کودەتای ٨ی شوباتی ١٩٦٣ دەستی پێکرد کاتێک ڕێکخراوە چەکدارە بەعسییە بەدناوەکەیان لە مێژووی دەوڵەتی عێراقدا دروست کرد، کە ئەویش ڕێکخراوی پاسەوانی نەتەوەیی بوو، دوای ئەوەی دانوستانەکان گەیشتنە بنبەست، زوو دەمامکەکانیان لە ڕێگەی ئەو ڕێکخراوەوە فڕێدا و بە ئاشکرا لەبەردەم ڕۆژنامەنووسان ڕایانگەیاند کە جەنگ دەست پێدەکەن، هەروەها بە شانازییەوە ڕایانگەیاند کە سوپاى عێراق خۆی بۆ گەشتێک لە باکووری خۆشەویست ئامادە دەکات، بەمەش کوشتنی کوردستانییە بێتاوانەکان دەستی پێکرد... لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٦٣ ئەنجومەنی نیشتمانی عێراقی حوکمڕان بڕیاریدا هەولێر و سلێمانی و مووسڵ و کەرکووک بە ناوچەی سەربازی و گۆڕەپانی جەنگی بۆ ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان دابنێت.
ئامانجی حکومەت ئەوە بوو سەرنج بخاتە سەر بەرەیەکی دیاریکراو و شەڕی ئاسان و پچڕپچڕ لە بەرەکانی تر بکات، بۆیە لە نێوان هەموو بەرەکاندا بەرەی ئاکرێ - پیرسی هەڵبژارد، ئامانجیشیان گەیشتن بوو بە بارزان، ئەم ئەرکەیان بە دوو فیرقە سپارد، فیرقەی یەکەم بە فەرماندەیی عەمید روکن عەبدولکەریم فەرحان و فیرقەی دووەم بە فەرماندەیی عەمید روکن ئیبراهیم فەیسەڵ ئەنساری بۆ بەرەی مێرگەسۆر، جێبەجێکردنی پلانەکەش بە سەرپەرشتی ڕاستەوخۆی وەزیری بەرگری ساڵح مەهدی عەماش و سەرۆک ئەرکانی سوپا تاهیر یەحیا بوو، هەمووان وایان دەزانی داگیرکردنی بارزان تێکشکاندنی شۆڕشیان بۆ مسۆگەر دەکات.
لە ١٥ی حوزەیرانی ١٩٦٣، هێزەکانی فیرقەی یەکەم بە پشتیوانی پێنج هەزار بەکرێگیراو هێرشیان کردە سەر چیای سەری ئاکرێ، دوای شەڕێکی سەخت، سوپاى عێراق دەستی بەسەر ئەو پێگە ستراتیژییەدا گرت، ٦٩ کوژراو و ١٢٢ برینداری لێکەوتەوە. لە ڕیزەکانی بەکرێگیراوانیشدا ٢٣ کوژراو و ٣٧ بریندار هەبوون، دوای ئەوە سوپاى عێراق خۆی بۆ داگیرکردنی چیای پیرس ئامادە کرد.
لەگەڵ گەیشتنی هەواڵی شەڕی پیرس بە فەرماندەی شۆڕش مەلا مستەفا بارزانی، خۆی بۆ گەڕانەوە بۆ گۆڕەپانی شەڕ ئامادە کرد، چونکە پێشتر پلانی دانابوو بچێتە برادۆست، لە جیاتی خۆی عەقید عەبدولکافی نەبەوی کردە بەرپرسی بەرەی سپیلک و عەبدوڵڵا ئاغای پشدەریشی کردە یاریدەدەری، فەرمانی پێکردن بەرەی سپیلک بکەنە هێڵێکی بەرگری، حکومەتیش پلانی هەبوو لەو بەرەیەوە بەرەو مێرگەسۆر پێشڕەوی بکات، لە شەوی ١٨ لەسەر ١٩ی حوزەیران مەلا مستەفا بارزانی بەرەو لوتکەی گوندی سەفتی کەوتە ڕێ کە دەکەوێتە باکووری بناری چیای پیرس، ئەم شوێنە پێشتر لەلایەن حکومەتی عێراقەوە دیاری کرابوو، بۆیە چوار فڕۆکەی جۆری هوکەر هانتەر بۆردومانێکی چڕیان ئەنجامدا، لە ئەنجامدا بە سەلامەتی مانەوە، بارزانی لەم کاتەدا مەلا شنی فەرماندەی بەرەی شەڕ و یاریدەدەرەکانی بانگکرد بۆ تاوتوێکردن و دانانی پلانی بەرگری، بڕیاردرا پێگەکانی پێشمه‌رگه بۆ پاراستنی لوتکەی چیای پیرس بەهێز بکرێن، بە فەرمانی بارزانی هێزێک بە فەرماندەیی عومەر ئاغای دۆڵەمەری بەرەو ناوچەی شوش لە ڕۆژئاوای چیای ئاکرێ چوون بۆ هێرشکردنە سەر دوژمن لە پشتەوە، بە هەمان شێوە هێزێک بە فەرماندەیی هادی حەسکۆ بەرەو سەری سادا لە باکووری تەنگەی زەنتە چوون بۆ هێرشکردنە سەر دوژمن لە ڕۆژهەڵاتەوە، لە هەمان کاتدا بارزانی فەرمانی بە عەقید عەبدولکافی نەبەوی کرد سپیلک بەهێز بکات و گوشار لەسەر لیوای سێیەم لە ناوچەی خەلیفان توندتر بکات، کە ئەو کات لەلایەن پێشمه‌رگه گەمارۆ درابوو.
لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٦٣، سوپاى عێراق بە یارمەتی دە هەزار بەکرێگیراو و بە پشتیوانی دوو کەتیبەی تۆپهاوێژ و چوار فڕۆکەخانەی (میک و فیوری هوکەر هانتەر) هێرشێکی توندیان کردە سەر چیای پیرس، بۆردومانەکە وەک ئەوە وابوو تەواوی چیاکە دەسووتێت، لەو شەڕەدا پێشمه‌رگه تەقەمەنی پێویستیان نەبوو، چەکەکانیان زۆر سادە بوون و گوللەی تۆپەکانیان کەم بوو، ئەمەش وای لە سەرکردەی شۆڕش مەلا مستەفا بارزانی کرد هەمیشە جەخت لەسەر پاراستنی ئەو کەمە تەقەمەنییەی بەردەستیان بکاتەوە و بەفیڕۆی نەدەن، لە کاتێکدا زۆربەی چەکەکان سادە بوون و لە جۆری (ئینگلیزی کورت، دارجو، برنۆ، ڕەشاشی برنۆ، تۆپی ٦٠ ملم) بوون، لە کاتێکدا توانای لۆجستی زەبەلاحی بەردەست بۆ هێزەکانی حکومەت هێشتا بەراورد ناکرێت، سەبارەت بە خۆراک بۆ پێشمه‌رگه، یەکێک لەو پێشمه‌رگانەی کە بەرپرسی گەیاندنی خۆراک و پێداویستییەکان بووە بۆ پێشمه‌رگه، ئاماژە بەوە دەکات کە خەڵکی ناوچەکە خۆراکیان بۆ پێشمه‌رگه کۆدەکردەوە و زۆربەی لە نانی وشک و کەشک و نیسک و بڵغور پێکهاتبوو.
شەڕەکان لەسەر چیای پیرس بەردەوام بوون دوای ئەوەی شۆڕشگێڕان زیانی زۆریان بە هێزەکانی حکومەت گەیاند. لە ٢٨ی حوزەیران حکومەت توانی دەست بەسەر چیاکەدا بگرێت، دەستبەسەرداگرتنەکە دوای شەهیدبوونی فەرماندەی بەرەی چیای پیرس مەلا شنی بێدارۆنی - کە یەکێک بوو لە هاوەڵانی بارزانی بۆ یەکێتی سۆڤیەت - لەگەڵ پێنج لە پێشمه‌رگه لە ئێوارەی ڕۆژی پێنجشەممە ٢٧ی حوزەیران بەهۆی بۆردومانی چڕ لە لوتکەی چەپی چیاکە هات، بۆردومانی سوپاى عێراق ڕووبەرێکی فراوانی گرتەوە، ناوچەی نزار لە بناری چیای پیرس لە باکوور و برۆژ لە بناری چیای شیرین لە باشوور ڕووبەڕووی بۆردومانی چڕی ئاسمانی بوونەوە، مەدەنییەکان زیاتر لە پێشمه‌رگه بریندار بوون کاتێک هێرشەکە بۆ سەر پیرس دەستی پێکرد، هێرش بۆ سەر ناوچەی شوش و شەرمێ بە فەرماندەیی عومەر ئاغای دۆڵەمەری، هێزی هێرشبەر بە توندی تێکشکێنرا و چەندین تەرمی کوژراوی بەجێهێشت، ئەگەر برینداربوونی عومەر ئاغا نەبوایە، فەرماندەی هێزی حکومەت عەقید روکن شەعب حەردان بە دیل دەگیرا، ناوبراو دوای برینداربوونی دوورکەوتەوە و هورمز مەلیک جەکۆ جێگەی گرتەوە، بەپێی بروسکەیەکی سوپا بۆ فەوجی لیوای یەکەمی فیرقەی یەکەم لە ٢٨ی حوزەیران، دانیان بە کوشتنی ٢٧ کەس و برینداربوونی ٥١ کەسی تر نا.
شایەنی باسە چەندین پێشمه‌رگه لە کاتی بەرگری قارەمانانە لە شەڕی پیرس و ئەو شەڕانەی دوای ئەو هاتن شەهید و بریندار بوون، لەوانە: دین کانیلنجی، خان بێدارۆنی، خالکی دۆڵەمەری، حسێن محەمەد ئاغای مێرگەسۆری، ئەحمەد ڕەشاشچی، شێت سەرگیری، سەعید شروانی، و شەهیدبوونی کەسانی تر.
سەرچاوەکان:١- مامخان شێراونى، بارزان و رەچەڵەکى بارزانیان، (بێ شوێنى چاپ- ١٩٩٥).
٢- مروان صالح ال معروف، مصطفى البارزاني زعیم الحرکة التحرریة الکوردیة، (مطبعة حاج هاشم، أربیل، ٢٠١٨).
٣- مەسعود بارزانى، بارزانى و بزووتنەوەى ڕزگاریخوازى کورد، بەرگى سێیەم، بەشى یەکەم، (چاپخانەى وەزارەتى پەروەردە- ٢٠٠٤).
٤- شکیب عقراوى، سنوات المحنة فی کردستان، (مدیریة مطبعة الثقافة- اربیل- ٢٠٠٧).
٥- أرشیف هیئة الموسوعة للحزب الدیموقراطي الکوردستاني.
٦- شەوکەت مەلا ئیسماعیل حەسەن، رۆژانێ لە مێژووى شۆڕشى ئەیلول، چاپى دووەم، (نووسینگەى تەفسیر- هەولێر- ٢٠٠٦).
٧- حاجى میرخان دۆلەمەڕى، گەڕان بە دواى دادپەروەریدا، بەرگى یەکەم، (بێ شوێنى چاپ- ٢٠٢١).