لە بەهاری سەردەمی ١٩٦٦، وەزارەتی بەرگریی عێراق پلانی هێرشێکی بەرفراوانی بۆ سەر کوردستان داڕشت، کە بڕیار بوو لە ١٥ی نیسان وەک ساڵی پێشوو جێبەجێی بکەن، هێرشێکی بەرفراوانیان لە بەشە جیاوازەکانی کوردستان دەستپێکرد و دەستیان بەسەر چەند شوێنێکدا گرت. بەڵام هێزی پێشمهرگه لە زاخۆ بە سەرکردایەتیی عیسا سوار و ڕەمەزان عیسا خۆیان بۆ چالاکییەکی فیدایی ئامادە کرد تا هێزەکانی حکوومەت وا نەزانن هێزی پێشمهرگه توانای بەرگریی لە هێرشەکانیان نییە. ئەوان نەک هەر لە بەرگریدا نین، بەڵکو دەتوانن لە قوڵایی هێزەکانی حکوومەتیشدا چالاکیی فیدایی ئەنجام بدەن. بۆ ئەم مەبەستە، پلانی هێرشێکیان لە سنوور شاری بهغدا-ی زاخۆ، لەسەر کەناری نێرگەز دانا، کە خاڵێکی گرنگی تێپەڕینی سەربازی بوو.
نزیکەی ٤٠٠ پێشمهرگه خۆیان بە چەک و تەقەمەنی بۆ ئەم ئەرکە ئامادە کرد، لە ئاداری ١٩٦٦ دەستیان بە جووڵە کرد بۆ بڕینی مەودایەکی دوور و نزیکبوونەوە لە شوێنی مەبەست. لە ڕێگاکەیاندا، کە بە ڕێگای سەرەکی نێوان زاخۆ و حەسەن ئاوا تێپەڕی، شەوانە بە تەنیشت سەربازگەکانی سوپاى عێراقدا تێپەڕین بۆ ئەوەی بگەنە شوێنێکی نزیک لەو شوێنەی دەیانویست چالاکییەکەی تێدا ئەنجام بدەن. لەگەڵ هاتنی ڕۆژدا پێشمهرگه لە شوێنێکی شاراوە خۆیان حەشاردا تا درەنگانی شەو، پاشان نزیکبوونەوە لە بنکە سەربازییەکانی حکوومەت لە نزیک نێرگەز.
هێزی پێشمهرگه بە پلانێکی تۆکمە دەستیان بە ئامادەکاری بۆ هێرشکردنە سەر سەربازگەکانی سوپا کرد. تۆپەکانیان بەرەو سەربازگەکە ئاراستە کرد و شەڕەکە لە درەنگانی شەودا دەستی پێکرد. لە سەرەتای هێرشەکەدا بە تۆپی ١٢٠ ملم بۆردومانی پێگە سەربازی و سەربازگەکانیان کرد، پاشان هێزی پێشمهرگه هێرشیان کردە سەر بنکە و پێگەکانی سوپاى عێراق لە ناوچەکە. دیار بوو هێزەکانی سوپاى عێراق بەرگرییەکی لاوازیان نواند، بۆیە مەیدانی شەڕ دوای مەیدانی شەڕ کەوتە دەست پێشمهرگه تا بە تەواوی کۆنترۆڵی سەربازگەکەیان کرد.
لەو چالاکییە فیداییەدا، بنکەیەکی سەربازیی سوپاى عێراق بە هەموو کەرەستەکانییەوە کەوتە دەست پێشمهرگه و دوو کەتیبە لە جاشەکان بە تەواوی تێکشکێنران. زیانەکانی هێزەکانی حکوومەت بەم شێوەیە بوو:
١. دەستبەسەرداگرتنی تەواوی بنکەی سەربازیی نێرگەز.
٢. تێکشکاندنی کەتیبەیەکی سەربازی و دوو کەتیبە لە جاشەکان.
٣. کوژرانی نزیکەی ١٠٠ سەرباز و جاش.
٤. بەدیلگرتنی (٨٦) سەرباز و جاش، و گواسترانەوە بۆ ناوچە ئازادکراوەکان.
دەستکەوتەکان:١. دەستبەسەرداگرتنی ٧٠ پارچە چەکی جۆراوجۆر.
٢. دەستبەسەرداگرتنی بڕێکی زۆر لە تەقەمەنی و کەرەستەی سەربازی.
شایانی باسە تەنیا یەک برینداریان لە ڕیزەکانی هێزی پێشمهرگه لەم شەڕەدا هەبوو.
دوای کۆتاییهاتنی شەڕەکە و سەرکەوتنی چالاکییە فیداییەکە، هێزی پێشمهرگه بەبێ زیان گەڕانەوە بارەگا-کەیان، هەرچەندە حکوومەت بە مەبەستی تۆڵەسەندنەوە لە چەند شوێنێک بە هێزی زۆرەوە کەمینی بۆ دانابوون. بەڵام پێشمهرگه زۆر ئامادە بوون و شارەزاییەکی باشیان لە تەواوی ناوچەکە هەبوو، کاتێک هەواڵەکەیان بیست، ڕێگاکەیان گۆڕی و بە ڕێگایەکی تردا تێپەڕین.
مەلحەمەی نێرگەز سەرکەوتنێکی بێ وێنەی پێشمهرگه و لە هەمان کاتدا دەستکەوتێکی گەورەی شۆڕش بوو بەرامبەر بە سوپای حکوومەت. لە لایەکی ترەوە، ڕۆڵێکی کاریگەری لە بەرزکردنەوە-ی ورەی پێشمهرگه هەبوو. حکوومەتیش بۆی دەرکەوت کە هێزی پێشمهرگه دەتوانن بۆ ئەنجامدانی چالاکییەکانیان هەر کاتێک بیانەوێت بگەنە هەموو شوێنێکی نزیک و دوور.
شایانی باسە ئەم سەرکەوتنە و سەرکەوتنەکانی تری پێشمهرگه بەسەر سوپاى عێراق لە ناوچە جیاوازەکاندا، حکوومەتی ناچار کرد گوێ لە داواکارییە کوردەکان بگرێت و دەست بە خولێکی تری دانوستان بکاتەوە.
سەرچاوەکان:١- ئارى کەریم، چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشى ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک ١٩٩٩.
٢- مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چ: یەکەم ٢٠٠٤.
٣- هاوکار کەریم حەمە شەریف: شۆڕشی ئەیلوول، چاپخانەى زانکۆى سەلاحەدین، چاپى یەکەم، هەولێر، ٢٠١٢.
٤- ئیبراهیم جەلال، باشووری کوردستان و شۆڕشى ئەیلوول بنیادنان و هەڵتەکاندن ١٩٦١- ١٩٧٥، چاپى چوارەم، ٢٠٢١.


