حکومه‌تی عراق به‌رده‌وام سه‌رقاڵی ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازی بوو بۆ سه‌پاندنی ده‌سه‌ڵاتی خۆی به‌سه‌ر هه‌موو شار و شارۆچکه‌ و گونده‌ کوردییه‌کاندا، به‌تایبه‌تی له‌و ناوچانه‌ی که‌ ده‌نگۆی بوونی هێزی پێشمه‌رگه‌یان لێ ده‌کرا، چونکه‌ ڕژێمی به‌عس بۆ ماوه‌ی چه‌ند ساڵێک یه‌کێک له‌ شۆڕشه‌ مه‌زنه‌کانی کوردی به‌ پلانێکی نێوده‌وڵه‌تی له‌ ٦ی ئازاری ١٩٧٥ کۆتایی پێهێنابوو([١]). حکومه‌ت خه‌ونی به‌وه‌وه‌ ده‌بینی که‌ هه‌رگیز ڕێڕه‌وی شۆڕشگێڕی له‌ کوردستان زیندوو نه‌بێته‌وه‌. هێزی پێشمه‌رگه‌ که‌ له‌ هه‌موو گۆشه‌یه‌کی ناوچه‌که‌دا سه‌ریانهه‌ڵدا، حکومه‌تی به‌عس هێزی پێکهێنا و ئۆپه‌راسیۆنی ڕێکخست و هه‌ڵمه‌تی سه‌ربازی دژیان ده‌ستپێکرد بۆ ئه‌وه‌ی له‌ناویان ببات.

یه‌کێک له‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌ سه‌ربازییانه‌ی که‌ سوپای عراق به‌ پشتیوانی جاشه‌کان بۆ کپکردنی ده‌نگی شۆڕش ئه‌نجامیدا، هێرشکردنه‌ سه‌ر ناوچه‌ی مه‌نگێش له‌ باکووری دهۆک بوو([٢])، که‌ هێرشێکی به‌رفراوان بوو بۆ ده‌وروبه‌ری کۆمیته‌ی ناوچه‌ی دهۆکی پارتی دیموكراتی كوردستان (KDP) له‌ ئابی ١٩٨٤ بۆ کۆتاییهێنان به‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ و ده‌رکردنیان له‌ ناوچه‌که‌، به‌ڵام پێشمه‌رگه‌ به‌ره‌نگاری هێرشه‌که‌ بوونه‌وه‌ و ڕێگرییان له‌ پێشڕه‌ویی هێزه‌ گه‌وره‌کانی حکومه‌ت کرد، پاش شه‌ڕێکی توند پێشمه‌رگه‌ توانی زیانی زۆر به‌ سوپا و جاشه‌کان بگه‌یه‌نێت که‌ تێیدا ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ جاشه‌کان کوژران و بریندار بوون و ژماره‌یه‌کی زۆریان به‌ دیل گیران، له‌ شه‌ڕی نێوان گونده‌کانی گه‌ڵنه‌سکێ و ئه‌ڵندکێ، ژماره‌یه‌ک جاش کوژران، عه‌بدوڵڵا زێباری، برای له‌تیف زێباری له‌نێو کوژراوه‌کاندا بوو([٣]).‌  ‌

به‌ ڕوونی، له‌لایه‌ک ئه‌و جۆره‌ ئۆپه‌راسیۆنه‌ سه‌ربازییانه‌ی حکومه‌تی عراق دژی ئه‌و ناوچانه‌ی که‌ چالاکییه‌ شۆڕشگێڕییه‌کانیان لێ بوو، ده‌رئه‌نجامی ده‌نگدانه‌وه‌ و به‌رده‌وامی خه‌بات و شۆڕشی به‌ده‌ستهێنا، له‌لایه‌کی تره‌وه‌ حکومه‌ت نه‌یتوانیوه‌ بگاته‌ ئه‌و ئامانجه‌ی که‌ حکومه‌ت ده‌یان ساڵه‌ له‌ سه‌رده‌می ڕژێمه‌ یه‌ک له‌دوای یه‌که‌کاندا تا هاتنی به‌عس بۆ ده‌سه‌ڵات بۆی شه‌ڕی کردووه‌، و هه‌موو ئه‌و شه‌ڕ و داگیرکارییانه‌ زیانی زۆری گیانی بۆ حکومه‌تی به‌عس لێکه‌وتووه‌ته‌وه‌.

سه‌رچاوه‌:
  1. https://www.google.com/search?q=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%DB%8C+‌   
  2. مه‌سعود بارزانی: بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چواره‌م، ١٩٧٥-١٩٩٠ شۆرشی گوڵان، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، ٢٠٢١.
  3. وه‌لی زوبیر هۆستانی: چه‌ند داستان و ڕووداو و به‌سه‌رهاتێك له‌ شۆڕش و ڕاپه‌ڕینه‌كانی بارزاندا، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، هه‌ولێر- ٢٠١٧. 

 

[١] وه‌لی زوبیر هۆستانی: چه‌ند داستان و ڕووداو و به‌سه‌رهاتێك له‌ شۆرش و ڕاپه‌ڕینه‌كانی بارزاندا، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، هه‌ولێر- ٢٠١٧، ل١٣٠.

[٢]  https://www.google.com/search?q=%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%DB%8C+

[٣] مه‌سعود بارزانی: بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چواره‌م، ١٩٧٥-١٩٩٠ شۆرشی گوڵان، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، ٢٠٢١، ل٦٢.