لە ماوەی ساڵانی ١٩٨٠کاندا، ململانێی کوردی کە بریتی بوو لە بەرگری چەکداری و تاکتیکی گەریلایی، گەیشتبووە خاڵێکی هەستیار. شەڕڤانانی پێشمەرگە بە شێوەیەکی بەرچاو پێشڕەوییان کردبوو بۆ ناوچەکانی باشووری کوردستان کە لەژێر کۆنترۆڵی ڕژێمی بەعسدا بوون. جگە لەوەش، لە هەندێک حاڵەتدا، ئەو ئۆپەراسیۆنانەی ئەنجامدران ئەوەندە کاریگەر بوون کە هێزەکانی حکومەتیان زۆر بێزار کردبوو. هەروەها، هێزی پێشمەرگە گورزی گەورەیان وەشاند بە لەناوبردن، بریندارکردن و دەستگیرکردنی ژمارەیەکی زۆر لە سەرباز و چەکدارانی سەر بە ڕژێمی بەعس. بێگومان، ئەمە کاردانەوەی شۆڕشی کورد بوو بەرامبەر بە هەڵوێستی بەرپرسانی بەعس بەرامبەر بە هاوڵاتیان و تێڕوانینیان بۆ دۆزی کورد؛ گەلی کورد ئەوەندە بە بێبەزەییانە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا کە سەدان و هەزاران هاوڵاتی مەدەنی تووشی ئازار بوون.
لەو ماوە دیاریکراوەدا، هێزی پێشمەرگە لە ٢٦ی شوباتی ١٩٨٨ لەسەر ڕێگای زاخۆ-باتوفا شەڕێکی گەورەیان دژی هێزەکانی حکومەتی عێراق ئەنجامدا. گروپێک لە پێشمەرگەکان کە سەر بە لێژنە ناوچەی زاخۆی پارتی دیموكراتی كوردستان (پارتی) بە شێوەیەکی ستراتیژی پلانیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و سەرکەوتن بەسەر هێزەکانی عێراقدا داڕشت. دوای شیکردنەوەیەکی وردی دۆخەکە و کاتی ئۆپەراسیۆنەکە، بە سەرکەوتوویی گەیشتنە شوێنی دیاریکراو و هێرشیان کردە سەر هێزەکانی دوژمن کە لە نزیکەوە جێگیرکرابوون. هێزی پێشمەرگە بە خێرایی و کاریگەری ئامانجەکەیان پێکاو، زیانی زۆریان بە هێزەکانی حکومەت گەیاند. هەروەها، هێزی پێشمەرگە بە سەرکەوتوویی ٣٤ سەربازی عێراقییان دەستگیر و زیندانی کرد، لەنێویاندا ئەفسەرێکی دیار بە ناوی جومعە لە سامەڕا هەبوو.
چالاکییە ئاماژەپێکراوەکان کاریگەرییەکی بەرچاویان لەسەر ورەی شەڕڤانانی پێشمەرگە هەبوو کە بۆ ئازادی و دیموکراسی تێدەکۆشان، و دڵنەواییان بە لایەنگرانی شۆڕش و گروپە نهێنییەکان لە ناوچە شارنشینەکاندا بەخشی. لە ئەنجامدا، هەستێکی ترس و دڵەڕاوکێی لەناو سوپا و هێزە چەکدارەکانی عێراقدا دروست کرد کاتێک ڕووبەڕووی پێشمەرگە بوونەوە بە بەکارهێنانی تەواوی هێزی سەربازی خۆیان، لەوانە چەکی پێشکەوتوو وەک تانک، تۆپخانە و فڕۆکە، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون لە سەرکوتکردنی شۆڕشەکە.
کردەوەکانی پێشوو کاریگەرییەکی قووڵیان لەسەر ئازایەتی شەڕڤانانی پێشمەرگە هەبوو کە تەرخانکرابوون بۆ دۆزی ئازادی و دیموکراسی، وەک سەرچاوەی دڵنیایی بۆ لایەنگرانی شۆڕش و گروپە ژێرزەمینییەکان لە سەنتەری شارەکاندا خزمەتیان کرد. ئەمەش لە بەرامبەردا هەستێکی بێزاری و ترسێکی لەناو ڕیزەکانی سوپا و هێزە چەکدارەکانی عێراقدا دروست کرد کاتێک ڕووبەڕووی پێشمەرگە بوونەوە بە هەموو سەرچاوە سەربازییە بەردەستەکان، لەوانە چەکی پێشکەوتوو وەک تانک، تۆپخانە و فڕۆکە، بەڵام شکستیان هێنا لە سەرکوتکردنی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی.
سەرچاوەکان:-
شیمال زێباری: هندە‌ك ڕاستیێن ڤه‌شارتی د شۆڕشا گولانێدا، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، هه‌ولێر – 2015.
-
مه‌سعود بارزانی: بارزانی و بزوتنه‌وەی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چوار‌م، 1975-1990 شۆڕشی گوڵان، به‌شی دووە‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، 2021.
-
د. سعید بن ناصر الغامدى: حزب البعث تاریخە و عقائدە، دار الوطن للنش،ر الطبعة الاولى، ١٤١١ه .