
مستەفا بارزانی و دۆزی کورد لە عێراق 1931 – 1975
- حزب الديمقراطي الكوردستاني
- مصطفى بارزاني

دەرەنجامەکانی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان لەسەر ئاسایشی هەرێمی
حوسێن ئیحسانی
لە پێنج بەش و وتەی کۆتایی پێکهاتووە. بەشی یەکەمی کتێبەکە باس لە مەلا مستەفا بارزانی و ڕووداوەکانی ساڵانی (1931-1958)، شۆڕشی دووەمی بارزان لە ساڵی 1931، کورد و کودەتاکەی بەکر سدقی لە ساڵی 1936، پەیماننامەی سەعد ئاباد لە ساڵی 1937، جەنگی جیهانی دووەم و کاریگەرییەکانی لەسەر کورد لە ساڵانی (1939-1945) لەوانە قەیرانی ئابووری و جەنگ لە کوردستان، شۆڕشی دووەمی بارزان (1943-1945)، کۆماری کوردستان لە مەهاباد، هەڵسەنگاندنی ڕۆڵی بارزانی لە مەهاباد، و پارتییەکان و کۆمەڵە سیاسەتمەدارەکان دەکات. هەروەها ڕووداوە سیاسەتمەدارەکان لە عێراق لە شۆڕشی 14ی تەمموزی 1958 و ڕۆڵی کورد لەو ڕووداوە کانوونی یەکەمی 1948، و پەیماننامەی شاری بهغدا و دامەزراندنی بەرەی نیشتمانی دەگرێتەوە. بەشی دووەم لەسەر مەلا مستەفا بارزانی و کێشەی کورد لە سەردەمی کۆمار لە نێوان 1958-1968ە و باس لە شۆڕشی 14ی تەمموزی 1958 و هەڵوێستی کورد تێیدا و بزووتنەوەی شەواف و ڕووداوەکانی کەرکووک دەکات. ناکۆکییەکانی عەبدولکەریم قاسم و کورد، هۆکارەکانی شۆڕش و کودەتای 8ی شوباتی 1963 و شکستی دانوستانەکان و دەستپێکردنەوەی جەنگ، کودەتای 18ی تشرینی دووەمی 1963، سەردەمی عەبدولسەلام و واژۆکردنی ئاگربەست، سەردەمی عەبدولڕەحمان عارف و کورد و جەنگی هەندرێن و بڕگەکانی ڕێککەوتنی بەیانی حوزەیران. بەشی سێیەم باس لە مەلا مستەفا بارزانی و دۆزی کورد لە سێبەری حوکمی بەعس لە نێوان 1968-1975 و کودەتای تەمموز و کورد لە ساڵی 1968 و ڕێککەوتنی 11ی ئازار و دوای ئەو لە ساڵی 1970، بەرەی نیشتمانی و نەتەوەیی پێشکەوتنخواز دەکات. ڕێککەوتنی جەزائیر لە ساڵی 1975 و دۆزی کەرکووک. بەشی چوارەم پێکهێنان و ئامانجەکانی پارتی دیموكراتی كوردستان بە سەرۆکایەتی مەلا مستەفا بارزانی تاوتوێ دەکات. لە چەند تەوەرێک پێکهاتووە لەوانە پارتی دیموكراتی كوردستان و شۆڕشی تەمموزی 1958 و بەستنی کۆنگرەی چوارمی و چالاکییە ئاشکراکانی پارتی، و دابەشبوونی پارتی و بەستنی کۆنگرەی شەشەم و حەوتەم، کودەتای 17ی تەمموزی 1968، و پارتی دیموكراتی كوردستان، و بەستنی کۆنگرەی هەشتەم، و پارتی دیموکرات و یاسای ئۆتۆنۆمی، پەیوەندی پارتی دیموكراتی كوردستان بە پارتییەکان نیشتمانییەکان. هەڵوێستی بەعس بەرامبەر شۆڕشی ئەیلوول 1961، پەیوەندی پارتی دیموكراتی كوردستان بە پارتییەکان نەتەوەییەکان، هەڵوێستی پارتی نیشتمانی لە دۆزی کورد. بەشی پێنجەم پەیوەندییەکانی دەرەوە و کورد تاوتوێ دەکات، لەوانە پەیوەندییەکان لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە وەک ئێران، تورکیا، میسر، یەکێتی سۆڤیەت، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بەریتانیا، ئیسرائیل و کێشەی کورد و گەشەسەندنی نەتەوەی عەرەب و بیری نەتەوەیی عەرەبی و کێشەی کورد و هەڵوێستی کورد بەرامبەر هەوڵەکانی عەرەب کە هەوڵی یەکێتی عەرەبی دەدەن.