وزارت دفاع عراق در بهار ١٩٦٦ طرح یک حمله گسترده به کردستان را ریخته بود که قصد داشت در ١٥ آوریل آن را اجرا کند، همانطور که سال قبل در مناطق مختلف کردستان عملیات تهاجمی گسترده‌ای انجام داده و بر چندین مکان مسلط شده بودند، اما نیروی پیشمرگه در زاخو به فرماندهی عیسا سوار و رمضان عیسا به فکر یک عملیات پارتیزانی افتادند، برای اینکه نیروهای دولتی چنین تصور نکنند که پیشمرگه توانایی مقابله با هجوم‌ها را ندارد، بلکه نه تنها در وضعیت دفاعی قرار ندارند، بلکه می‌توانند عملیات پارتیزانی نیز در عمق نیروهای دولتی انجام دهند، برای این منظور طرح حمله‌ای را در محدوده شهر زاخو، در بانی ملی نێرگز که مکان مهمی برای تردد نظامی بود، ریختند.
برای انجام این حماسه نزدیک به ٤٠٠ پیشمرگه خود را با سلاح و تجهیزات جنگی آماده کردند، در ماه مارس ١٩٦٦ شروع به حرکت برای طی کردن مسافتی دور و دراز و نزدیک شدن به هدف کردند، در مسیرشان که جاده عمومی بین زاخو و حسن‌آوا را قطع می‌کرد، شبانه از میان دژهای ارتش عراق گذشتند تا به نزدیکی مکانی رسیدند که می‌خواستند عملیات را در آن انجام دهند، وقتی روز شد پیشمرگه‌ها در مکانی مخفی تا عصر پنهان شدند، سپس خود را به مقرها و دژهای نظامی دولت در ملی نێرگزێ نزدیک کردند.
نیروی پیشمرگه با طرحی منسجم شروع به آماده‌سازی برای حمله به پادگان ارتش کردند، توپ‌های خود را به سمت پادگان مستقر کردند و اول غروب درگیری آغاز شد، شروع حمله با توپ ١٢٠ میلی‌متری بود که تمام دژهای نظامی را همراه با پادگان توپباران کردند، پس از توپباران، نیروی پیشمرگه حمله به پایگاه، دژها و سنگرهای ارتش عراق را آغاز کرد، به نظر می‌رسد نیروهای ارتش عراق مقاومت ضعیفی نشان دادند به همین دلیل سنگر به سنگر به دست پیشمرگه افتاد تا به طور کامل بر پادگان مسلط شدند.
در آن عملیات پارتیزانی، پادگان یک گروهان از ارتش عراق با تمام تجهیزاتش به دست پیشمرگه افتاد همراه با دو فوج از نیروهای مسلح مزدور (جاش عرب) که به طور کامل از بین رفتند، خسارات جانی و مادی نیروهای دولتی به حدی زیاد بود که در زیر به آن اشاره شده است:
١- تسلط کامل بر پادگان ملی نێرگزێ.
٢- از بین رفتن یک گروهان نظامی و دو فوج جاش عرب.
٣- کشته شدن نزدیک به ١٠٠ سرباز و جاش عرب.
٤- اسیر شدن ٨٦ سرباز و جاش که به مناطق آزادشده منتقل شدند.
دستاوردها:
١- تصرف ٧٠ قبضه سلاح گوناگون.
٢- تصرف مهمات فراوان و تجهیزات نظامی.
آنچه شایان ذکر است در این حماسه، نیروهای پیشمرگه تنها یک مجروح داشتند.
پس از پایان درگیری و انجام موفقیت‌آمیز عملیات پارتیزانی، نیروی پیشمرگه بدون هیچ تلفاتی به پایگاه‌ها و مقرهای خود بازگشتند، اگرچه دولت در چندین نقطه با نیروهای بسیار برایشان کمین گذاشته بود به این قصد که انتقام بگیرند، اما پیشمرگه‌ها آمادگی کامل داشتند و تسلط خوبی بر تمام منطقه داشتند که خبرها به آنها می‌رسید، مسیر بازگشت خود را تغییر می‌دادند و از راه دیگری عبور می‌کردند.
حماسه نێرگز موفقیتی بی‌نظیر برای پیشمرگه بود و در عین حال دستاوردی بزرگ برای انقلاب در برابر ارتش دولت بود، از سوی دیگر نقشی تأثیرگذار در بالا بردن روحیه پیشمرگه داشت، همچنین دولت برایش روشن شد که نیروی پیشمرگه هر زمان قصد داشته باشد دستش به همه جا در نزدیک و دور برای انجام عملیات پیشمرگانه می‌رسد.
شایان ذکر است این پیروزی و سایر پیروزی‌های پیشمرگه بر ارتش عراق در مناطق مختلف، باعث شد دولت به این تن دهد که به خواسته‌های کرد گوش فرا دهد و دور دیگری از مذاکرات را آغاز کند.
منابع:١- آری کریم، چند صفحه زنده از انقلاب سپتامبر، چاپخانه خبات، دهوک ١٩٩٩.
٢- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، جلد سوم، بخش اول، انقلاب سپتامبر ١٩٦١-١٩٧٥، چاپ: اول ٢٠٠٤.
٣- هاوکار کریم حمه شریف: انقلاب سپتامبر، چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین، چاپ اول، اربیل، ٢٠١٢.
٤- ابراهیم جلال، کردستان جنوبی و انقلاب سپتامبر، ساخت و فروپاشی ١٩٦١- ١٩٧٥، چاپ چهارم، ٢٠٢١.