میران میرخان مسیح در سال ١٩٢٥ در روستای سروکانی -ناحیه پیران- شهرستان مێرگه‌سور - استان اربیل به دنیا آمد. متاهل بود، در سال ١٩٧٤ پس از بازگشت از حاج عمران در دشت برازگر در میان برف دچار خفگی شده و درگذشت.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٤٣ و پس از بازگشت ملا مصطفی بارزانی از سلیمانیه به منطقه بارزان و برپایی انقلاب دوم بارزان (١٩٤٣- ١٩٤٥), به صفوف لشکر انقلابی پیوست و در جنگ‌های تصرف پاسگاه‌های پلیس منطقه بارزان شرکت کرد. در سال ١٩٤٥ و پس از شکست انقلاب, همگام با جنگجویان و خانواده‌های بارزانی به کردستان شرقی (ایران) آواره شد و پس از تاسیس جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد در اوایل سال ١٩٤٦, در نیروی بارزان به پیشمرگه جمهوری تبدیل شد و پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان در ماه دسامبر سال ١٩٤٦, همگام با لشکر انقلابی بارزان به فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی پس از چندین جنگ و نبرد علیه ارتش شاهنشاهی ایران، از طریق منطقه نازدارداغ در نقطه سه‌مرزی ایران-عراق-ترکیه به کردستان جنوبی بازگشت و در صفوف لشکر در منطقه ایل مزوری مستقر شد.
در ٢٢ ماه مه ١٩٤٧ ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرد و در جنگ گلی کوتول (قطور) و جنگ پل ماکو شرکت نمود و پس از سختی و خستگی بسیار، در ١٨ ماه ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز میان ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ماه ژوئن ١٩٤٧ همراه با تمامی همرزمان در شهر "نخجوان" جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در مجتمعی سرباز که با سیم خاردار محصور شده بود نگهداری شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر خوراک، پوشاک و تردد همچون اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس بر اساس تصمیم دولت شوروی بر مناطق آق‌دام، لاچین، آیولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ ماه دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه لباس نظامی دریافت کردند و تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در همان حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همرزمانشان که سواد داشتند، دروس یادگیری زبان کردی به آن‌ها آموزش داده می‌شد.
پس از رفتار بد جعفر باقروف با همرزمان بارزانی، تصمیم گرفته شد کمپ نظامی در ٢٩ ماه اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی "تاشکند" پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩ همراه با همرزمان به صورت دسته و گروه با قطار بر روی روستاهای تعاونی اتحاد جماهیر شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند.
پس از تلاشی بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی برای استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین می‌رسد که در آن بارزانی از مصائب همرزمان خود می‌گوید و او نیز بی‌درنگ دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همرزمان بارزانی را صادر می‌کند و سرانجام تصمیم کمیته بر آن می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریوسکی جمع شوند، از این رو میران میرخان مسیح در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریوسکی در شوروی می‌رود.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبد الکریم قاسم تاسیس می‌شود، میران میرخان مسیح در ١٦ ماه آوریل ١٩٥٩ همراه با همرزمانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.
در سال ١٩٦١ به نیروی پیشمرگه انقلاب ایلول پیوست و پیشمرگه شد و در جنگ‌های آن شرکت کرد.
منابع:١- حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین نشان قدردانی، جلد اول، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥م).
٢- حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل - موسسه چاپ و نشر آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤م).
٣- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهلات - ٢٠١٣م).
٤- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢م).
٥- عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان در میان ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١م).
٦- عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کردی - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥م).
٧- کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه پەیوەند - ٢٠١١م).
٨- از یادداشت‌های فرمانده شهید حه‌سو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز همراه با بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه روشنبری - ١٩٩٧م).
٩- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثوره ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد- دار الرشید للنشر- ١٩٧٩م).
١٠- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهایی‌بخش کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خبات - ١٩٩٨م).
١١- نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه: شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ١٩٩٦م).
١٢- آرشیو هیئت دایره‌المعارف حزب دموکرات کردستان.