روستای دربند بر سر راه همیلتون بین چومان و حاج عمران واقع شده است، در آن دوران حکومت عراق پادگانی را در آن مکان مستقر کرده بود، به‌طور کلی حکومت فقط جاده‌های اصلی را در اختیار داشت و برای محافظت و تأمین امنیت جاده‌های تردد، در آن‌ها سنگر و پادگان ایجاد کرده بود. طبیعتاً در آن روزگار اکثر مناطق دیگر بالکایتی تحت کنترل نیروی پیشمرگه بود، روستاهای اطراف چومان مانند: سکره‌ن، خوشکان، بندایزان، ئینه و موژدینان، گونده‌ژور، ناوه‌نده، دره روست و بسیاری جاهای دیگر. در آن دوره مقر نیروی پیشمرگه منطقه بالکای پارت دموکرات کردستان در روستای سکره‌ن بود که ١٥ – ٢٠ کیلومتر از مرکز شهر چومان فاصله داشت.
همانطور که در اشاره علی اوستا حمد از پیشمرگه‌های انقلاب گولان آمده است، در اواخر بهار ١٩٨٣ خبری به نیروی پیشمرگه رسید که حکومت نیروی زیادی را به بالکایتی آورده و در پادگان دربند مستقر کرده است. البته این بی دلیل نبود بلکه گمان می‌رفت که نقشه‌ای در سر داشته باشند، مانند پاکسازی منطقه و مکان‌هایی که به عنوان مناطق آزاد شده شناخته می‌شدند و تحت کنترل نیروی پیشمرگه بودند. پس از بررسی خبر توسط مسئولین پیشمرگه، تصمیم گرفته شد که نیرویی تشکیل شود و به پادگان حمله شود، برای انجام عملیات و نشان دادن قدرت و توان پیشمرگه و ایجاد آشوب در پادگان.
برای اجرای این تصمیم نیرویی متشکل از بیش از بیست پیشمرگه به فرماندهی نجم‌الدین گورونی مسئول منطقه، در یکی از شبهای اواخر بهار ١٩٨٣ خود را به نزدیکی پادگان رساندند. پس از اینکه کاملاً در محلی که برایشان تعیین شده بود مستقر شدند، زمان آن فرا رسید که دست به کار اجرای نقشه عملیات شوند. در ابتدا با سلاح‌های سبک شروع به تیراندازی به سمت پادگان کردند، نبرد به مدت نیم ساعت ادامه داشت، در طول آن نیم ساعت آشوب و ناامنی زیادی در داخل پادگان ایجاد کردند. طبیعتاً هدف اصلی از این عملیات این بود که پیامی به ارتش عراق بفرستند که پیشمرگه در منطقه بالکایتی حضور دارد و فعالیت‌هایش ادامه دارد و در هر جایی که لازم باشد به آن‌ها ضربه می‌زنند. علاوه بر آن ترس و وحشت را در صفوف آن‌ها ایجاد کنند به این معنی که هیچ راهی در برابر فعالیتهای پیشمرگه بسته نمی‌شود و هر کاری که هدفش باشد آن را انجام می‌دهد.
پس از آنکه نیروی پیشمرگه آنچه را برایش برنامه ریزی کرده بود انجام داد، ماندنشان فایده‌ای جز ضرر نداشت، چرا که ارتش عراق مانند عادت همیشگی‌شان پس از هر نبرد یا هر عملیات چریکی، تمام منطقه را زیر آتش می‌گرفت، بنابراین تصمیم گرفته شد که محل را ترک کنند. اما ارتش عراق در واکنش‌های معمول خود شروع به توپ‌باران منطقه کرد و با سلاح دوشکا محل حمله پیشمرگه را به آتش کشید. در نتیجه آن واکنش پادگان، تنها یک پیشمرگه مجروح شد، بقیه همه به سلامت خارج شدند و به مقر خود در روستای سکره‌ن بازگشتند. روز بعد پادگان حکومت تعدادی از اهالی منطقه را فراخواند و از آن‌ها بازجویی کرد که آن‌ها چه کسانی هستند و از کجا آمده‌اند، اهالی منطقه نیز به آن‌ها اعلام کردند که ما ارتباطی با آن نیرو نداریم و آن‌ها را نمی‌شناسیم.
منبع:١- مصاحبه با علی اوستا حمد خلکانی، پیشمرگه انقلاب گولان، شرکت‌کننده در نبرد، ساکن سوران، محله چمی ریزان، ٤ ماه مه ٢٠٢٦.