در سال ١٩٧٩، پس از قیام مردم ایران، رژیم پادشاهی در آن کشور سقوط کرد و جمهوری اسلامی جایگزین آن شد، رهبری حزب دموکرات کردستان توانست رابطه خوبی با قدرت جدید ایران برقرار کند، از دیگر رویدادهای بسیار تأثیرگذار، درگذشت رئیس مصطفی بارزانی در اوایل سال ١٩٧٩ و سپس بازگرداندن پیکر وی به شهر اشنویه در کردستان ایران در ٤ مارس همان سال بود.
آن وضعیتی که تغییرات منطقه‌ای به‌طور کلی و درگذشت رئیس مصطفی بارزانی بر تشکیلات حزب تحمیل کرده بود، نیاز به برگزاری کنگره حزب را ایجاب می‌کرد، به همین منظور رهبری موقت حزب دموکرات کردستان، در اوایل ماه ژوئیه سال ١٩٧٩، در روستای شاوانه از توابع شهر اشنویه در کردستان ایران، نشست گسترده‌ای را سازماندهی کرد، در آن نشست، چند تصمیم مهم گرفته شد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت بود از انتخاب مسعود بارزانی به‌عنوان رئیس موقت حزب دموکرات کردستان، تا زمان برگزاری نهمین کنگره، تسریع در برگزاری کنگره در سال ١٩٧٩ و تشکیل کمیته‌ای برای آمادگی کنگره.
برگزاری کنگرهپس از مأمور شدن در نشست شاوانه، کمیته آمادگی کنگره کار خود را آغاز کرد، علاوه بر این کمیته، از سوی شاخه‌ها نیز چندین کمیته آمادگی دیگر تشکیل شد که از اعضای خودشان تشکیل شده بودند. در مدت سه ماه آماده‌سازی‌ها به پایان رسید و اعضای کنگره با انتخاب برای کنگره راه یافتند، نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان، با شعار (کردستان یا فنا – حکومت دموکراتیک ائتلافی پیشرو در عراق و خودمختاری واقعی برای کردستان) در روزهای ١٠ تا ١٤ نوامبر ١٩٧٩، با حضور ٣٢٥ نماینده، ابتدا در روستای دربند و سپس در اردوگاه پناهندگان زیوه در کردستان عراق در غرب شهر ارومیه، در کردستان ایران برگزار شد، کنگره با قرائت گزارشی از رئیس مسعود بارزانی آغاز شد، سپس سخنرانی حزب کمونیست عراق و چند طرف دیگر حاضر در کنگره قرائت شد.
همان ابتدای کنگره، بخشی از اعضای رهبری موقت حزب دموکرات کردستان به سرپرستی سامی عبدالرحمان، پس از آنکه چند درخواستشان برآورده نشد، از کنگره کناره‌گیری کردند. یکی از درخواست‌ها این بود که نام اعضای رهبری موقت به رأی‌گیری گذاشته نشود و مستقیماً دوباره به عضویت کمیته مرکزی درآیند، اما این پیشنهاد توسط کنگره رد شد و منجر به جدایی بخشی از اعضای رهبری موقت شد، آنان بعدها حزب خلق دموکرات کردستان را تأسیس کردند.
ترک کنگره توسط بخشی از اعضای رهبری موقت باعث توقف آن نشد و توسط اعضا به کارهای کنگره ادامه داده شد، رئیس مسعود بارزانی با اکثریت آرا به‌عنوان رئیس حزب دموکرات کردستان انتخاب شد، سپس از سوی اعضای کنگره کمیته مرکزی جدید حزب تعیین شدند که عبارت بودند از:
- علی عبدالله
- ادریس بارزانی
- نوری شاویس
- فاضل میرانی
- فلک‌الدین کاکه‌ای
- رشید عارف اتروشی
- محمد ملا قادر
- خورشید سلیم شیره
- دکتر جرجیس حسن
- دکتر روژ نوری شاویس
- رئیس عبدالله برواری
- ملازم علی
- یونس روژبیانی
- ملازم هجر سندی
- حمید برواری
- دکتر محمد صالح جمعه
- آزاد برواری
- نجم‌الدین یوسفی
- هوشیار زیباری
- دکتر محمد سعید دوسکی
- دکتر سعید بارزانی
اعضای علی‌البدل کمیته مرکزی نیز عبارت بودند از:
کنگره، اختیار را به کمیته مرکزی داد تا کمیته تحقیق تشکیل دهد برای پیگیری گله‌مندی‌ها و تعیین جایگاه دبیر و آن اعضای دفتر سیاسی و کمیته مرکزی که حزب را ترک کرده بودند.
پس از پایان کنگره، اولین نشست عادی کمیته مرکزی به سرپرستی رئیس مسعود بارزانی در اردوگاه پناهندگان زیوه برگزار شد که سه روز به طول انجامید و دفتر سیاسی حزب تشکیل شد، که عبارت بودند از علی عبدالله – دبیر، ادریس بارزانی، فاضل میرانی، فلک‌الدین کاکه‌ای، دکتر محمد صالح جمعه، رئیس عبدالله برواری و نوری شاوهیس.
یکی از تصمیمات کنگره اخراج اعضای کمیته مرکزی پیشین از حزب بود، کسانی که حزب را ترک کرده بودند، به جز صالح یوسفی که با موافقت رهبر مصطفی بارزانی به عراق بازگشته بود.
منابع:- محمد ملا قادر، خبات‌نامه، تاریخچه کوتاه پارتی و بارزانی جاویدان، چاپ سوم، (اربیل- چاپخانه آراس- ٢٠١٢).
- تاریخ حزب دموکرات کردستان، کنگره و کنفرانس (برنامه و اساسنامه)، هیئت دایرةالمعارف حزب دموکرات کردستان، جلد اول، (اربیل- چاپخانه روکسانا- ٢٠٢١).
- صلاح الخرسان، التیارات السیاسیة في كردستان العراق، قراءة في ملفات الحركات و الأحزاب الكردیة في العراق ١٩٤٦-٢٠٠١، (بیروت – مطبعة البلاغ – ٢٠٠١م).
- حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ ١٩٩٨م).
- محسن دزه‌ای، ایستگاه‌های زندگی‌ام، بخش سوم و پایانی، (اربیل - چاپخانه مکوریانی - ٢٠١٥).
- روزنامه کیهان، شماره ١٠٧٥١، تهران، ١٦ تیرماه ١٣٥٨ ھ .ش ـ ٧ ژوئیه ١٩٧٩م.
- روزنامه بامداد، شماره ٥٣، تهران، ١٧ تیرماه ١٣٥٨ھ . ش ـ ٨ ژوئیه ١٩٧٩م.
- گزارش سیاسی و نظامی و تشکیلاتی رهبر پارتی، رفیق مسعود بارزانی برای نهمین کنگره حزبمان، حزب دموکرات کردستان که در بازه (٤-١١ نوامبر١٩٧٩) برگزار شد.
- أعضاء اللجنة المركزیة والمكتب السیاسي في المؤتمر التاسع ١٩٧٩، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، العدد ٧٩٤، أربیل، الأثنین، ١٢ اوت ١٩٩٦م.