پس از قیام خلق‌های ایران در سال ١٩٧٩، حکومت سلطنتی در ایران فروپاشید و جمهوری اسلامی جایگزین آن شد و رهبری حزب دموکرات کردستان موفق شد روابط خوبی با مقامات جدید ایران برقرار کند. یکی از غم‌انگیزترین و تأثیرگذارترین رویدادها در اوایل سال ١٩٧٩، درگذشت رهبر مصطفی بارزانی در اول مارس ١٩٧٩ و بازگرداندن پیکر ایشان به شهر اشنویه در شرق کردستان در ٤ مارس همان سال بود.
اوضاع تحولات منطقه‌ای به طور عام و درگذشت رهبر مصطفی بارزانی که بر تشکیلات پارتی اثر گذاشته بود، برگزاری کنگره حزب را ایجاب می‌کرد. در این راستا، رهبری موقت حزب دموکرات کردستان در اوایل ژوئیه ١٩٧٩، نشست گسترده‌ای را در روستای شاوانه در شمال شهر اشنویه در شرق کردستان ترتیب داد. این نشست مصوبات متعددی داشت که مهم‌ترین آنها انتخاب مسعود بارزانی به عنوان رئیس موقت حزب دموکرات کردستان تا زمان برگزاری کنگره نهم و تشکیل کمیته مقدماتی کنگره بود.
برگزاری کنگرهپس از توصیه‌های نشست شاوانه، کمیته مقدماتی کنگره آمادگی‌های خود را آغاز کرد. علاوه بر این کمیته، چند کمیته مقدماتی دیگر نیز توسط شاخه‌ها تشکیل شد که از اعضای خود آنها تشکیل شده بودند. آمادگی‌ها ظرف مدت سه ماه به پایان رسید و اعضا از طریق انتخابات به کنگره راه یافتند. کنگره نهم حزب دموکرات کردستان با شعار (کردستان یا فنا - حکومت دموکراتیک ائتلافی مترقی در عراق و خودمختاری واقعی برای کردستان) در بازه زمانی ١٠ تا ١٤ نوامبر ١٩٧٩ برگزار شد. در این کنگره ٣٢٥ نماینده حضور داشتند؛ کنگره در ابتدا در روستای دربند آغاز شد و سپس به اردوگاه پناهندگان زیوه در غرب ارومیه در شرق کردستان منتقل شد. کنگره کار خود را با قرائت گزارش رئیس مسعود بارزانی آغاز کرد و به دنبال آن پیام‌های حزب کمونیست عراق و چند حزب دیگر که در کنگره حضور داشتند، قرائت شد.
در ابتدای کنگره، برخی از اعضای رهبری موقت حزب دموکرات کردستان به رهبری سامی عبدالرحمن پس از آنکه برخی از خواسته‌هایشان برآورده نشد، از کنگره کناره‌گیری کردند. از جمله این خواسته‌ها، عدم به رای گذاشتن اعضای رهبری موقت و عضویت مستقیم آنها در کمیته مرکزی بود، اما این پیشنهاد از سوی کنگره رد شد و این امر منجر به انشعاب برخی از اعضای رهبری موقت از حزب شد که بعدها حزب دموکرات ملت کردستان را تشکیل دادند.
کناره‌گیری برخی از اعضای رهبری موقت منجر به تعطیلی کنگره نشد، بلکه اعضای کنگره به کار خود ادامه دادند. در جریان آن، پرزیدنت مسعود بارزانی با اجماع آرا به عنوان رئیس حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. پس از آن، اعضای کنگره کمیته مرکزی جدید حزب را انتخاب کردند که متشکل از افراد زیر بود:
١- علی عبدالله
٣- نوری شاویس
٤- فاضل میرانی
٥- فلک‌الدین کاکایی
٦- رشید عارف
١٠- دکتر روز نوری شاویس
١١- عبدالله پرواری
١٢- ملازم علی
١٣- ملازم یونس روزبیانی
١٤- ملازم هاجر سندی
١٥- حمید پرواری
١٦- دکتر محمد صالح جمعه
١٧- آزاد پرواری
١٨- نجم‌الدین یوسفی
١٩- هوشیار زیباری
٢٠- د. محمد سعید دوسکی
اعضای علی‌البدل در کمیته مرکزی:
١- فرانسو حریری
٢- حمید افندی
٣- نادر هورامی
٤- آزاد قرداغی
٥- دکتر کمال کرکوکی
کنگره به کمیته مرکزی این اختیار را داد تا کمیته‌ای تحقیقی برای پیگیری شکایات تشکیل دهد و دبیر حزب را تعیین کند و همچنین اعضای دفتر سیاسی و کمیته مرکزی را به جای کسانی که حزب را ترک کرده بودند، انتخاب کند.
پس از پایان کنگره، اولین نشست عادی کمیته مرکزی تحت نظارت پرزیدنت مسعود بارزانی در اردوگاه زیوه برگزار شد که سه روز به طول انجامید و طی آن دفتر سیاسی حزب تشکیل شد که عبارت بودند از: علی عبدالله به عنوان دبیر، ادریس بارزانی، فاضل میرانی، فلک‌الدین کاکایی، دکتر محمد صالح جمعه، پرزیدنت عبدالله پرواری و نوری شاویس به عنوان عضو.
یکی از تصمیمات کنگره، اخراج اعضای سابق کمیته مرکزی بود که حزب را ترک کرده بودند، به استثنای صالح یوسفی که با موافقت رهبر مصطفی بارزانی به عراق بازگشته بود.
منابع• محمد ملا قادر، سجل النضال (سجل مبارزه)، تاریخچه کوتاهی از پارتی و بارزانی جاویدان، چاپ سوم، (اربیل – چاپخانه آراس، ٢٠١٢).
• تاریخ حزب دموکرات کردستان، کنگره و کنفرانس (برنامه و آیین‌نامه داخلی)، هیئت موسوعه حزب دموکرات کردستان، جلد اول، (اربیل - چاپخانه روکسانا - ٢٠٢١).
• صلاح الخرسان، التیارات السیاسیة فی کردستان العراق (جریان‌های سیاسی در کردستان عراق)، خوانشی در پرونده‌های جنبش‌ها و احزاب کردی در عراق ١٩٤٦-٢٠٠١، (بیروت – چاپخانه البلاغ – ٢٠٠١م).
• حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان ـ عراق (در ایستگاه‌های اصلی) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوک ـ چاپخانه خبات ـ ١٩٩٨م).
• محسن دزه‌ای، ایستگاه‌های زندگی من، جلد سوم و پایانی (اربیل – چاپخانه موکریانی - ٢٠١٥).
• روزنامه کیهان، شماره ١٠٧٥١، تهران، ١٦ تیرماه ١٣٥٨ هـ.ش ـ ٧ ژوئیه ١٩٧٩م.
• روزنامه بامداد، شماره ٥٣، تهران، ١٧ تیرماه ١٣٥٨ هـ.ش ـ ٨ ژوئیه ١٩٧٩م.
• گزارش سیاسی، نظامی و تشکیلاتی رئیس حزب دموکرات کردستان رفیق مسعود بارزانی به کنگره نهم حزب ما، حزب دموکرات کردستان برگزار شده در بازه (٤-١١ نوامبر ١٩٧٩).
• اعضای کمیته مرکزی و دفتر سیاسی در کنگره نهم ١٩٧٩، روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ٧٩٤، اربیل، دوشنبه، ١٢ اوت ١٩٩٦م.