کژو عبدالله ملا، پیشمرگه و همراه بارزانی به اتحاد شوروی، در سال ١٩٣١ در روستای ماله سوار از توابع بخش مریگهسور در استان اربیل متولد شده است. در سال ١٩٨٥ آواره کشور ایران شده و در سال ١٩٩٣ پس از قیام مردم کردستان عراق بازگشته و در پیرمام ساکن شده است.
کارنامه مبارزاتیدر ٢٢ ماه مه ١٩٤٧ ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد شوروی همراهی کرده و در نبرد گلی کتول (قطور) و نبرد پل ماکو شرکت کرده و پس از سختی و مشقت بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز بین ایران و اتحاد شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرده است.
پس از رسیدن به اتحاد شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همرزمانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک اردوگاه روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، نگهداری شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی میشدند و از لحاظ خوراک، پوشاک و تردد مانند اسرای جنگی با آنها رفتار شده است. سپس بنا به تصمیم دولت شوروی بین مناطق آقدام، لاچین، آیولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به اردوگاهی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شده و در تاریخ ٢٣ همان ماه لباس نظامی به آنها داده شد و به سرپرستی افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت تمرین نظامی انجام میدادند. همزمان روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همرزمانشان که سواد داشتند، دروس آموزش زبان کردی به آنها تدریس میشده است.
پس از رفتار بد جعفر باقروف با همرزمان بارزانی، تصمیم گرفته میشود که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به تمرینات نظامی ادامه میدهند.
مارس ١٩٤٩ به همراه همرزمانش به صورت دستهها و گروهها با قطار در میان روستاهای اشتراکی اتحاد شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوزها (زمینهایی که مردم به صورت اجارهای از دولت میگرفتند و سپس سهم دولت را میپرداختند) کار میکردند.
پس از تلاش بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامهای به دست استالین میرسد که در آن بارزانی از مشکلات همرزمان خود سخن میگوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیتهای برای بررسی وضعیت همرزمان بارزانی را صادر میکند و در نهایت تصمیم کمیته این میشود که همه آنها در شهر وریویسکی گرد هم آیند، به همین دلیل کژو عبدالله ملا در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی میرود.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس میشود، کژو عبدالله ملا در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همرزمانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشته است.
منابع:١- حامید گوهری، مدال بارزانی بالاترین جایزه تقدیر، جلد اول، (اربیل- چاپخانه حاجی هاشم- ٢٠١٥ز).
٢- حمید گردی، چکیده تاریخنامه، چاپ اول، (اربیل- مؤسسه چاپ و نشر آراس- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ٢٠٠٤ز).
٣- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل- چاپخانه روژههلات- ٢٠١٣ز).
٤- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ٢٠٠٢ز).
٥- عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان بین ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه وزارت فرهنگ- ٢٠٠١ز).
٦- عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل- انتشارات آکادمی کردی- چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥ز).
٧- کاروان محمد مجید، بارزانیها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه- چاپخانه پهیوند- ٢٠١١ز).
٨- در یادداشتهای فرمانده شهید حهسو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز همراه بارزانی رفتن بارزانیها به اتحاد شوروی، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه روشنبیری- ١٩٩٧ز).
٩- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثورة ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد- دار الرشید للنشر- ١٩٧٩م).
١٠- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیخواهی کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک- چاپخانه خهبات- ١٩٩٨ز).
١١- نجفقلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانههای ارس، مترجم: شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام- یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان- ١٩٩٦ز).
١٢- آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.


