Babekir Mihemed Zubeyr ku bi (Babekir Mihemed) tê naskirin, Pêşmerge û hevsengerê Barzanî bû bo Yekîtiya Sovyetê. Di sala 1920an de li gundê Hesnê ji dayik bûye, di Şoreşa duyema Barzan de têkoşiyaye, yek ji Pêşmergeyên Komara Kurdistanê li Mehabadê bûye, beşdarî Şoreşa Eylûlê û Şoreşa Gulanê bûye. Ew di nava refên Pêşmerge de xwediyê mansibê (Serpel - fermandarê feselekê) bû, di sala 2003an de koça dawî kir.

Jînenîgarî

Di sala Babekir Mihemed Zubeyr 1920 li gundê Hesnê yê ser bi qezaya Mêrgesor a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Li Yekîtiya Sovyetê xwendiye û bawernameya peymangehê di beşa çandiniyê de wergirtiye. Li Yekîtiya Sovyetê bi Şukriye Yûsif re zewiciye û kurê wan Zubeyr Babekir di sala 1959an de û keça wan Hediya hatine dinê. Hevjîna wî ji neteweya Tatar a nîvgirava Qirimê ya Komara Ukraynayê bû. Hevjîna wî Şukriye Yûsif û zarokên wê di sala 1963an de ji aliyê rejîma Be's ve bi tohmeta hevaltiya hevjînê xwe Mistefa Barzanî û Pêşmergebûna wî hatin girtin û avêtin zindanê. Piştî ji zindanê hatin berdan, li taxa Îskan û paşê li taxa Sîdawê di bin çavdêriya malî de man, piştre vegeriyan Yekîtiya Sovyetê.

Piştî vegera xwe ji Yekîtiya Sovyetê, Babekir Mihemed di sala 1959an de wekî şêwirmendê çandiniyê li Daîreya Çandiniyê ya Hewlêrê hat tayînkirin, paşê ji ber beşdariya xwe di Şoreşa Eylûlê ji karê xwe qut bû, lê di sala 1971ê de piştî Peymana 11ê Adarê careke din vegeriya ser karê xwe. Di sala 1975an de bo Daîreya Çandiniyê ya Barzan wekî şêwirmendê çandiniyê hat veguhestin. Ew bi sê zimanan (Kurdî, Rûsî û Farsî) dizanibû. Di sala 1998an de bi malbata xwe re vegeriya Başûrê Kurdistanê, di sala 2003an de koça dawî kir û li gundê Hesnê hat veşartin.

Rûpelên têkoşînê

Babekir Mihemed berî ku di sala 1943an de tevlî şoreşê bibe, serbazek di nava refên Artêşa Iraqê de bû. Wekî piraniya gelê Kurd ku xizmeta serbazî di Artêşa Iraqê de red dikirin, ji serbaziyê reviya û tevlî refên Şoreşa duyema Barzan bû. Li ser vê yekê, di 19ê Tebaxa 1945an de bi biryara Dadgeha Serbazî ya Iraqê ya awarte, hemû milkên wî yên hatinê û nehatinê hatin desteserkirin.

Di 11ê Çiriya Pêşîn a 1945an de, piştî şikestina Şoreşa duyema Barzan, bi hevaltiya Mistefa Barzanî û hevalên xwe derbasî Rojhilatê Kurdistanê bû. Piştî damezrandina Komara Kurdistanê ya Demokratîk li Mehabadê di 31ê Adara 1946an de, di çarçoveya hêza Barzan de parêzvanî li Komarê kir. Birayekî wî bi navê Zubeyr Mihemed hebû ku di sala 1945an de li Komara Kurdistanê ya Demokratîk koça dawî kiribû. 

Piştî hilweşîna Komara Kurdistanê li Mehabadê û vegera Barzanî ji Rojhilatê Kurdistanê bo Başûrê Kurdistanê, ew beşdarî şerên Neqede û Şino yên li Rojhilatê Kurdistanê bû. Ew di nava hevalên Pêşmerge de bû ku di 19/4/1947an de bi rêya (Xwakurk û Deşta Berazgirê) derbasî axa Bakurê Kurdistanê û ji wir jî bo herêmên Şîrwan û Mezûrî vegeriya.

Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 15/5/1947an de li gundê Arkûşê civînek bi hevalên xwe re saz kir û ew li ser mayîn an çûna bo Yekîtiya Sovyetê azad hiştin. Li wir hemû hevalên wî biryar dan ku berdewam bikin û berê xwe bidin Yekîtiya Sovyetê. Di 23ê Gulana 1947an de bi General Mistefa Barzanî re çû Yekîtiya Sovyetê. Beşdarî şerên Qetor û Pira Makû bû. Piştî westandineke mezin û zehmetiyên zêde, di 18ê Hezîrana 1947an de derbasî çemê Aras bû, ku li ser sînorê di navbera Îran û Yekîtiya Sovyetê de ye.

Piştî gihîştina wan bo Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên xwe li bajarê Nexçivanê yê Komara Azerbaycanê bo heyama çil rojan di kampeke vekirî ya bi têlên dirî dorpêçkirî de hatin girtin û ji aliyê serbazan ve hatin parastin. Ji aliyê xwarin, cil û berg û hatûçûnê ve wekî dîlên şer bi wan re hat kirin. Bi biryara hikûmeta Sovyetê piştre li herêmên Axdam, Lacîn, Eyûlax û Kelbecer ên Komara Azerbaycanê hatin belavkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de bo kampeke li ser Deryaya Xezerê li paytexta Komara Azerbaycanê Bakû hatin veguhestin. Di 23ê heman mehê de cilên serbazî wergirtin û rojane heşt saetan di bin çavdêriya efserên Komara Azerbaycanê de perwerdeya serbazî didîtin. Di heman demê de, rojane çar saetan ji aliyê hin hevalên xwe yên xwendewar ve dersên fêrbûna zimanê Kurdî werdigirtin.

Piştî reftarên xerab ên Cefer Baqirov li hember hevalên wî, Barzanî biryar da ku koma xwe ya serbazî di 29ê Tebaxa 1948an de ji Azerbaycanê bo kampa Cercûk a nêzîkî paytexta Ozbekistanê Taşkentê veguhezîne, li wir perwerdeya xwe ya serbazî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi awayê komî bi trênê li ser gundên hevkariyê yên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û di zeviyên Kolxozan de (erdê ku xelkê ji hikûmetê kirê dikir û piştre para hikûmetê jê didan) kar kirin.

Piştî hewldanên mezin û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êş û azarên hevalên xwe dikir. Wî tavilê biryar da ku komîsyonek bo lêkolîna rewşa hevalên Barzanî were avakirin. Biryara komîsyonê di dawiyê de ew bû ku ew li bajarê Fêrêvskî kom bibin, lewra di Çiriya Paşîn a 1951ê de berê xwe da bajarê Fêrêvskî yê Sovyetê.

Di 25ê Sibata 1959an de, li gorî madeyên (3) û (7) û xala (a) ya madeya (10) û kar bi madeya (11) li gorî yasaya hejmar (19) a sererastkirî ya sala 1959an, lêborîna giştî wî û hevalên wî girt.

Tevî damezrandina Komara Iraqê di sala 1958an de bi serokatiya Ebdulkerîm Qasim, lê ji ber mijûlbûna wî bi xwendinê, di 16ê Nîsana 1959an de bi hevalên xwe re bi keştiya Krozya bi rêya bendera Besrayê ya li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Di sala 1962an de beşdarî Şoreşa Eylûlê bû û tê de mansibê (Serpel - fermandarê feselekê) wergirt û di hemû şeran de beşdar bû. Di sala 1975an de piştî şikestina Şoreşa Eylûlê wekî penaber berê xwe da Îranê û li (Neqede) ya Rojhilatê Kurdistanê bi cih bû.

Di sala 1979an de beşdarî Şoreşa Gulanê û şerên Lolan û Elotan bû. Di sala 1992an de teqawît bû û di sala 1998an de bi malbata xwe re vegeriya Başûrê Kurdistanê.

Çavkanî:
  1. Hemîd Gerdî, Puxteyê Mêjûname, çapa yekem, (Hewlêr - Dezgeha Çap û Belavkirinê ya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdeyê - 2004).
  2. Heyder Farûq El-Samirraî, Ziya Cefer û rola wî ya siyasî û aborî li Iraqê, (Londûn – Dar El-Hîkme - 2016).
  3. Di bîranînên fermandarê şehîd Hesoyê Mîrxan Jajokî de, 62 roj li gel Barzanî, çûna Barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Rewşenbîrî - 1997).
  4. Mesûd Barzanî, Barzanî û bizûtneweyî rizgarîxwazî Kurd 1931 - 1958, (Dihok - Çapxaneya Xebat - 1998).
  5. Nivîsa biryara Komîsyona Lêborîna Giştî ya vegerandina rûmetê bo şehîdên Şoreşa Barzan, Kovara Rizgarî, hejmar 2, 3, Çapxaneya Rabite, Bexda, 1ê Nîsana 1959an.
  6. Arşîva Desteya Ensîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê.

.