Hikûmeta Îraqê dema ku şer li dijî Şoreşa Eylûlê ya 1974an ragihand, êrîşeke berfireh li dijî Kurdistanê da destpêkirin. Ji ber ku navenda serkirdayetiya şoreşê li devera Balekayetiyê bû, artêşa Îraqê êrîşên xwe li wir kom kirin, lê herêmên din ên di bin kontrola şoreşê de jî paşguh nekirin. Berevajî vê, her aliyekî şoreşê di bin kampanya leşkerî ya artêşa Îraqê de bû. Lêbelê, Pêşmerge bi tundî bersiv dida, ji ber ku karwanên artêşa Îraqê li Dihokê dema ku ber bi rojava ve diçûn Alokayê, bi berdewamî ji aliyê Hêzên Pêşmerge ve dihatin topbarankirin. Dema ku li herêmê çalakiyên leşkerî zêde bûn, komeke taybet a Pêşmergeyan bi hawanek (120mm) ku li şikefta Smte di erkê de bûn, berpirsyariya topbarankirina karwanê wesayîtên artêşa Îraqê girtin ser xwe.

Di destpêka meha Cotmeha 1974an de, nêzîkî 10 wesayîtên leşkerî û wesayîtên zirxî pêşwaziya endamekî serkirdayetiya Partiya Be's bi navê Ebdulfetah Yasin dikirin, ku ber bi baregehên Hêza 18an a Dabeşa 1an a artêşê ve diçû. Pêşmergeyan ew bi hawanên xwe kirin hedef û topbaran kirin. Gulleyeke hawanê li wesayîteke zirxî ket û hemû leşkerên tê de hatin kuştin. Lêbelê, Ebdulfetah sax mabû. Piştî vegera xwe ya Mûsilê, serokê Be's hemû yekîneyên leşkerî û çeteyan (caş) li ser sînor kom kirin û êrîşî Hêzên Pêşmerge kirin da ku kontrola Çiyayê Reş, Şikefta Tahsa û Şikefta Smte bi dest bixin. 

Yekîneyên artêşa Îraqê yên di êrîşa li ser herêmên di bin kontrola şoreşê de, Hêza 18an, Hêza 5an, Dabeşa 2an, topavêj û çeteyên eşîrên Koçer, Doskî, Surchî, Zebarî û Harkî dihewandin. Di encamê de, şerekî dirêj ê yanzdeh rojan qewimî. Fujên Elî Elî û Mîranî wekî hêzên piştgiriyê gihîştin qada şer. Artêşa Îraqê pêşî êrîşî Çiyayê Reş kir, ku ji aliyê Fujê 1an a Hêzên Dihokê ve di bin fermandariya Ne'man Samed de dihat parastin. Dûre, artêşa Îraqê bi topbarankirina tund a pozîsyonên Pêşmerge û daristanê dest bi êrîşê kir, paşê peyade û çeteyan êrîşî Çiyayê Reş kirin. Di encama topbarana giran de, ku di roja yekem de bû sedema pênc şehîdan û nêzîkî 40 birîndaran. Çiyayê Reş ji aliyê artêşê ve hat girtin.

Dûre hêzên Dihokê çar çekên giran, hawanek 120 mm û hawanek 82 mm bi kar anîn da ku artêşê li Kevirê Biskê, Şikefta Tahsa û Şikefta Samte ya li hemberî Çiyayê Reş topbaran bikin, da ku rê li ber artêşa Îraqê bigirin ku pozîsyoneke xurt ava neke û xalên xwe yên leşkerî ewle neke. Fermandarê hêzê, Ebdulrezaq Garmavî, bi xwe şahidê topbaranê bû. Hefteyek şûnde, wan plana êrîşeke berevajî danî. Wan hêzek ji 40 Pêşmergeyan ji bo êrîşê kom kirin, ku piraniya wan ji dabeşa endezyariyê ya hêza Dihokê bûn û ji aliyê Qadir Alekinî ve dihatin birêvebirin. Bi planeke leşkerî ya hûrgilî, wan bi şev meşiyan û li binê Çiyayê Reş di daristaneke çir de xwe veşartin. Wan hemû alavên xwe yên leşkerî û xwarina xwe bi xwe re biribûn.

Stratejiya êrîşa Pêşmerge wiha bû: Di şefeqê de roja din, dema ku topbaran rawestiya, Pêşmerge dê ji nişka ve êrîşî baregehên leşkerî bikira. Kampanya wekî ku dihat hêvîkirin pêk hat. Her wiha ferman hat dayîn ku Fujê 1an êrîşî çiyayê rojavayê Çiyayê Reş bike eger 40 Pêşmerge derbasî pozîsyonên xwe bibin. Şer piştî ku êrîşên ji her du aliyan dest pê kirin, saetekê dom kir. Hêzên Pêşmerge di nav wê saetê de kontrola tevahiya çiya bi dest xistin û ziyaneke mezin gihandin leşkerên artêşa Îraqê û çeteyan. 21 leşker hatin kuştin, gelekên din birîndar bûn û yên din reviyan. Wekî din, şeş leşker dîl hatin girtin û şandin bo serkirdayetiya li Balekayetiyê.

Destkeftiyên Pêşmerge di vî şerî de 14 Kalaşnîkov, yek RPG, hejmareke mezin ji guleyan û nêzîkî 10,000 mayîn ketin destê Pêşmerge. Wekî din, hejmareke girîng ji guleyên hawanê yên 60mm, 82mm û 120mm, cil û berg û alavên leşkerî hatin desteserkirin. Şeş Pêşmerge di şerê girtina Çiyayê Reş de şehîd bûn û bîstên din jî birîndar bûn. Girîng e were zanîn ku artêşa Îraqê piştî vê êrîşê heta hilweşîna şoreşa 1975an, ti êrîşeke din li ser Hêzên Pêşmerge li parêzgeha Dihokê pêk neanî.

Çavkanî:

  1. Mesûd Barzanî: Barzanî û bizûtnewey rizgarîxwazî Kurd, bergî sêyem, beşî duwem, Şoreşa Eylûlê 1961-1975، çapî yekem – Hewlêr, 2004.

  2. Senger Îbrahîm Xoşnaw: Rûdawê serbaziyekanî şorşî Eylûl 1970-1975، çapî yekem, çapxaney Danîşfer, Hewlêr, 2022.

  3. Hojîn Mesûd Sernî: Şoreşa Îlonê li devera Behdînan 1061- 1975، çapî yekem, 2018.

  4. Îbrahîm Celal: Başûrî Kurdistan û şorşî Eylûl binyadnan û heltekandin 1961-1975، çapî çwarem, 2021