Biyografi

Avni Yusuf Ahmet Kasım, Avni Gazi olarak tanınır, 1908 yılında Erbil şehrinde doğmuştur. Başlangıçta babasından ve Şehbaz Efendi Haydari'den dini eğitimine başlamıştır. 1921 yılında Erbil'de ilköğretimini tamamlamış, öğrenim görmek amacıyla Bağdat şehrine gitmiştir. 1934 yılında Bağdat şehrinde ortaöğretim ve lise eğitimini tamamlamış, 1934 yılında Bağdat Hukuk Fakültesi'ne kabul edilmiştir. 1939 yılında Bağdat Hukuk Fakültesi'nden hukuk lisans derecesini almıştır. 1940 yılında Irak Avukatlar Sendikası üyesi olmuş ve başlangıçta Süleymaniye'de, daha sonra Erbil'de avukatlık mesleğine başlamıştır. 1942 yılında Musul vilayetine bağlı Zaho ilçesinde hakimlik yapmıştır. 1942 yılında hakim olarak Musul'a tayin edilmiştir. 1943 yılında Irak'ın güneyindeki Basra şehrine tayin edilmiş ancak işine başlamadan önce Erbil şehrinde tutuklanmış ve Musul cezaevine sevk edilerek üç yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. (1944-1945) yılları arasında Bağdat'ta basılan Kürtçe Galawêj dergisinde makale çevirileri yayımlanmıştır. 1946 yılında avukatlık yapmıştır.

(1974-1975) yılları arasında İran Şahlığı'na sürgün edilmiştir. 1975 yılında Güney Kürdistan'a geri dönmüştür. 1988 yılının Temmuz ayının 15. gününde Bağdat'taki İbn el-Baytar Hastanesi'nde vefat etmiş ve Erbil Belediyesi mezarlığına defnedilmiştir. 1994 yılının Temmuz ayının ortalarında Erbil Belediye Meclisi, Erbil şehrindeki cadde ve meydanlardan birine "Avni Yusuf" adının verilmesi kararını onaylamıştır. Kürtçe, Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerini bilmekteydi.

Mücadele Hayatı

1939 yılında Bağdat şehrindeki öğrencilerin Irak Krallığı ve Birleşik Krallık yetkililerine karşı düzenledikleri protestolara katılmıştır. Kürdistan Hêvî (Umut) Partisi'nin faaliyetlerinin başlangıcında üye olmuştur. 1940 yılında Irak Avukatlar Sendikası üyeliğine kabul edilmiştir. 1941 yılının ortalarında, Raşid Ali (1893-1965) olarak bilinen Raşid Geylani hareketine verdiği destek ve Erbil şehrindeki gösterilere katılımı nedeniyle Birleşik Krallık yetkililerinin talebi üzerine Irak Krallığı makamları tarafından hapsedilmiştir. 1942 yılında Kürtçülük faaliyetleri nedeniyle Süleymaniye valisi tarafından bu şehirden sürgün edilmiştir.

1942 yılında Doktor arkadaşı Cafer Muhammed Kerim Doktor Cafer Feyli olarak bilinen kişiyle birlikte Hêvî (Umut) Kürdistan Partisi'nin Musul şubesini kurmuşlardır. 1942 yılında Doktor Cafer Muhammed Kerim ile birlikte Kürtçülük faaliyetleri nedeniyle Irak'ın güneyindeki Amara cezaevinde hapsedilmiştir. 1945 yılının Eylül ayının 29. gününde İkinci Barzan Devrimi'ne (1943-1945) verdiği destekten ötürü Irak Krallığı makamları tarafından hapsedilmiştir. 1946 yılında Irak'ın güneyindeki Amara cezaevinden tahliye edilmiştir. 1946 yılında kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi'nin Kürdistan Demokrat Partisi Birinci Kongresi Merkez Komitesi üyeliğine seçilmiştir. 1946 yılında Erbil vilayetindeki Kürdistan Demokrat Partisi sorumlularından biri olmuştur. 1947 yılı Nevruz bayramı kutlamaları için Erbil Valisi'nden aldığı resmi izin, kendi adı ve talebiyle olmuştur; Irak Krallığı Başbakanı Nuri Said tarafından engellenmeye çalışılsa da, yapılan görüşmeler ve büyük çabalar sonucunda onun onayını almıştır. 1947 yılının Haziran ayının 20. gününde şehit Hayrullah Abdülkerim  (1912-1947) (Hayrullah Gürcizade olarak bilinir) cenaze törenine Erbil şehrinde katılmıştır. 1948 yılında Erbil şehri Nevruz kutlamaları için Irak Krallığı yetkililerinden resmi izin almıştır. 1948 yılında Erbil vilayetini temsilen Bağdat şehrinde Portsmouth Antlaşması karşıtı protestolara katılmıştır.

1948 yılında iktidar adamları tarafından evine ateş açılmış, daha sonra bu sorunu çözmek için Abbas Mamend Ağa Serkepkan ve Seyyid Ahmet Seyyid Taha Nehri ona destek vermişlerdir. 1948 yılının baharında Erbil şehrinde iktidar karşıtı protestolara liderlik etmiş ve "Barzanilerin serbest bırakılması" sloganını taşımıştır. 1948 yılının Mayıs ayının 24. gününde Kürtçülük faaliyetleri nedeniyle Irak Krallığı yetkilileri tarafından hapsedilmiş ve 1948 yılının Temmuz ayının 20. gününde mahkemeye çıkarılmıştır. 1949 yılının sonunda, Irak Komünist Partisi liderlik üyesi Yehuda İbrahim Sıddık'ın Suç Araştırmaları Müdürlüğü'ndeki ifadelerinde bir Kürdistan Demokrat Partisi lideri olarak ismi bir mücadeleci olarak ortaya çıkmıştır. 1949 yılında örfi mahkemede bir buçuk yıl hapis cezasına çarptırılmış ve bir süre hapis yatmıştır.

 1958 yılının Temmuz ayında Şeyh Ahmet Şeyh Muhammed Şeyh Abdüsselam (1892-1969) (Şeyh Ahmet Barzani olarak bilinir) ile birlikte Erbil vilayetine bağlı Şaklava ilçesine yaptığı ziyarette ona eşlik etmiştir. 1958 yılının Kasım ayının 22. gününde cumhuriyet kararnamesiyle hukuk mahkemesine hakim olarak atanmıştır. 1958 yılında Kerkük Temyiz Mahkemesi Başkanı olmuştur. 1958 yılının Eylül ayının 14. gününde Abdülkerim Kasım (1914-1963) kabinesinde İskan Bakanı olarak atanmıştır. 1958 yılının Temmuz ayının 27. gününde Kürt heyeti ile birlikte, Irak krallık rejimini deviren Irak ordusunu kutlamak amacıyla Savunma Bakanlığı'nı ziyaret etmiştir. 1959 yılının Temmuz ayının 1. gününde lider Mustafa Barzani ile birlikte Bağdat şehrindeki Birleşik Kürdistan Demokrat Partisi genel merkezini ziyaret etmiştir. Bu ziyaret, avukat kanadının tasfiye edilmesinden bir gün sonra gerçekleşmiştir. Hamza Abdullah Ömer (1915-1998) Birleşik Kürdistan Demokrat Partisi saflarında yer almıştır. 16 ile 1959 Temmuz 17 günleri arasında Bağdat şehrindeki Irak Barışseverler Hareketi İkinci Kongresi'nin temsilcisiydi.

1959 yılında kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi Irak dördüncü kongresi seçilmiştir, 1959 yılında Kerkük Temyiz Mahkemesi başkan yardımcısı olmuştur, 1962 yılı Mayıs ayında Irak Komünist Partisi ve Irak Ulusal Partisi tarafından hazırlanan (Kürdistan için Barış) bildirisini imzalamıştır, 1963 yılında Peşmerge güçlerine katılmış ve bir süre Süleymaniye ilinin özgürleştirilmiş bölgelerinde hizmet vermiştir, 1964 yılında temsilci Kürdistan Demokrat Partisi altıncı kongresi Süleymaniye iline bağlı Kaladize ilçesinde doğmuştur, 1966 yılının ortalarında Merkez Komitesi tarafından Kürdistan Demokrat Partisi üyesi olarak yedinci kongre hazırlık komitesine seçilmiştir, 1966 yılında Kürdistan Demokrat Partisi yedinci kongresi Erbil iline bağlı Gelałe nahiyesinde aday olmuş ancak seçilememiştir, 1969 yılında Eylül Devrimi uzaklaşmış ve avukat Salih Haydar Asım (1922–2001) ve halk arasında bilinen adıyla Salih Haydari ve Hamid Osman Ebubekir (1927–1993) ile birlikte Rizgari Partisi'ni kurmuşlardır, ancak 1970 yılı 11 Mart anlaşmasından sonra bu partiyi feshetmişlerdir, 1974 yılında Kürdistan Demokrat Partisi ve Baas Partisi arasındaki durumun gerginleşmesi üzerine Peşmerge güçlerine katılmıştır.

Kaynaklar:

  1. Şwan Muhammedemin Taha Hoşnav, Erbil (1958–1963) yılları arasında, siyasi durum üzerine bir inceleme, (Erbil – Rojhilat Matbaası – 2012), s. 78, 83, 91, 108, 158, 186, 234.

  2. Şwan Muhammedemin Taha Hoşnav, 1963–1970 yılları arasında Erbil, siyasi durum üzerine tarihi bir inceleme, (Erbil – Selahaddin Üniversitesi Matbaası – 2016), s. 51, 57, 69, 303.

  3. Kerim Şareza, Mahatât min Hayat Avni Yusuf (1908–1988), Zagros Dergisi, Kültür Bakanlığı – Kürdistan Bölgesi, Kültür Bakanlığı Matbaası, Sayı 13, Erbil, 27 Aralık 1998, s. 30.

  4. Tevfik Mela Sıdık, Parti ve Peşmergelik Günleri Anılarım ve Sürgünüm, ikinci baskı, (Erbil – Şehab Matbaası – 1996), s. 61, 62.

  5. Cemil Hüseyin El-Ceburi, Kibar Sâset el-Irak fi el-Asr el-Cumhurî 1958–2003, birinci cilt, (Kahire – El-Mekteb el-Arabî li el-Meârif – 2018), s. 225–226.

  6. Hazırlayan: Mela Bahtiyar, Arif Süleyman, Min Denkeve bo Gulegenmekan, birinci cilt, ikinci baskı, (Erbil – Hawser Matbaası – 2007), s. 41, 45–46, 48.

  7. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.

  8. Şoreş Ahmed Germiyani, Kürt Büyüklerinden Bir Seçki, (Süleymaniye – Çwarçira Basım ve Yayın Evi – 2013), s. 234. 

  9. Tarık Canbaz, Erbil Livası'nda Hiwa Partisi, (Erbil – Yasaparêzi Dergisi – 2005), s. 37, 39, 86, 120.

  10. Ali Abdullah, Kürdistan Demokrat Partisi -Irak Üçüncü Kongresi'ne Kadar, (Yersiz – Eylül 1968), s. 63. 

  11. Avni Yusuf'un Meydanı ve Sokağı, Kürdistani Nwe Gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin yayın organı, sayı 734, üçüncü yıl, Erbil, Pazartesi, 18 Temmuz 1994, s. 5.

  12. Cumhuriyet Kararnamesi No: 501, Irak Resmi Gazetesi, Irak İrşad Bakanlığı, sayı 102, birinci yıl, Bağdat, Devlet Matbaası, Çarşamba, 31 Aralık 1958, s. 3.

  13. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, birinci cilt, ikinci baskı, (Beyrut – Kawa Kürt Kültürü – 1997), s. 217.