Biyografi

Abdulcelil Abdulreza Ali, bilinen adıyla Celil Feyli, Bahoz ve Samir, 1942 yılında Bağdat şehrinde doğdu, Bağdat şehrinin tanınmış bir ailesindendi, babası Bağdat şehrinde ticaretle uğraşıyordu ve hayırsever bir kişilik olarak tanınıyordu, Muhasebe enstitüsü mezunudur, 1975 yılında Eylül Devrimi yenilgisinden sonra mülteci olarak İran ülkesine yöneldi ve bu ülkede yerleşti, 1976 yılında İran'ın Kazvin şehrinde eğitim kurumunda memur olarak atandı, 1984 yılında Lübnan'ın Beyrut Üniversitesi'nde ticaret ve ekonomi bölümünde lisans derecesini aldı. Kürtçe, Arapça, Farsça, Almanca ve İngilizce dillerini bilmektedir.

Mücadele Geçmişi

Celil Feyli 1955 yılında Irak Komünist Partisi'ne bağlı Irak Öğrenci Birliği saflarına katıldı, 1957 yılında Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi saflarına katıldı, 1958 yılında Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi'nin yayın organı olan Xebat gazetesinde Bağdat şehrinde çalıştı, 1959 yılında Kürdistan Demokrat Partisi - Irak'ın 5. şube komitesine bağlı Bağdat bölge komitesi üyesiydi, 1959 yılında Bağdat şehrinde Xebat bürosu sorumlusu oldu, (1956, 1960, 1962, 1963, 1968) yıllarında parti faaliyetleri nedeniyle tutuklandı, 1963 yılında Hille hapishanesinde tutuklandı ve işkence gördü, 1964 yılı Şubat ayının 24'inde Bağdat merkez hapishanesinden serbest bırakıldı, 1965 yılının sonunda Peşmerge güçlerine katıldı ve Kürdistan'ın Sesi radyosunun resmi olmayan Arapça (Celfe) spikerliğini yaptı, 1967 yılında Kürdistan Demokrat Partisi3. şube komitesine bağlı Kerkük bölge komitesi sorumlusu yapıldı, 1968 yılında Kerkük şehrinde tutuklandı ve işkence gördü, 1968 yılında, (1938-2017) yılları arasında bilinen adıyla Şeyh İsmail Mela Aziz olarak tanınan İsmail Aziz Mustafa'nın sorumluluğu döneminde Kürdistan Demokrat Partisi 2. şube komitesi yöneticisiydi, 1968 yılında 2. şube komitesine bağlı Balek bölge komitesi sorumlusu yapıldı.

1968 yılının sonunda 2. şube komitesinin dokuzuncu kadro yöneticisiydi, 1968 yılında Eylül Devrimi Irak Kürdistanı Devrim Komuta Konseyi Yürütme Bürosu'na (المكتب التنفيذي) bağlı yüksek mahkeme üyesiydi, 1970 yılında Kürdistan Demokrat Partisi5. şube komitesine bağlı Hanekin bölge komitesi sorumlusu yapıldı, 1970 yılında Kürdistan Demokrat Partisi 8. kongresinin delegesiydi, 1971 yılında Hanekin kasabasında Baas partisi yetkilileri tarafından kendisine ateş açıldı, 1971 yılında 4. şube komitesine bağlı Çwarta bölge komitesi sorumlusu olarak atandı, (1972-_1974) yıllarında Kürdistan Demokrat Partisi4. şube komitesine bağlı Kaladize bölge komitesi sorumlusu yapıldı, 1979 yılında Zagros Mazlumlar Partisi'nin (Hizb-i Mustazafîn Zagros) kurucularından oldu, 1982 yılında Feyli Kürt Müslümanlar Hareketi'nin (Haraket el-Muslimin el-Kurd el-Feyliyin) kurucusu oldu, 1991 yılı Temmuz ayının 5'unda Londra'daki Irak muhalefeti kongresinin temsilcisiydi, 1992 yılında Kürdistan Ulusal Meclisi için Birlik listesinden aday oldu, 1993 yılında Kürdistan Demokrat Partisi ile birleşmek amacıyla kongrede Feyli Kürt Müslümanlar Hareketi'ni feshetme kararı aldı, 1993 yılında kongre temsilcileri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik ( Kürdistan Demokrat Partisi11. Kongresi) Merkez Komitesi üyeliğine seçildi.

 1993 yılında Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik 11. Ranya şube komitesi sorumlusu yapıldı, 1994 yılında Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik 10. Soran şube komitesi sorumlusu yapıldı, 1996 yılının Ocak ayından 1996 yılının Aralık ayına kadar ikinci kez 11. Ranya şube komitesinin üçüncü sorumlusu olarak atandı, 1996 yılının sonunda Kürdistan Yurtseverler Birliği tarafından suikast girişiminde bulunuldu ancak girişim başarılı olmadı, 1997 yılı Mart ayının 19'unda Kürdistan Ulusal Meclisi önünde yemin etti ve Bölge Bakanı (3. Kabine) oldu, 1997 yılı Temmuz ayının 26'inde Erbil şehrinde ve Başkan Mesud Barzani gözetiminde gerçekleştirilen birinci kongrede Erbil'deki Feyli Kürtler Derneği başkanı seçildi, 1999 yılında Kürdistan Demokrat Partisi12. kongresinde Merkez Komitesi üyeliği için aday oldu ancak seçilemedi, 1999 yılı Aralık ayının 20'ünde Kürdistan Ulusal Meclisi önünde yemin etti ve Bölge Bakanı (4. Kabine) oldu, 2000 yılı Ekim ayının 1'sında Kürdistan Bölgesi Bakanlar Kurulu Başkanı, Kürdistan Ulusal Meclisi'nden kendisini Bölge Bakanlığı görevinden almasını talep etti, 2005 yılında Irak Ulusal Meclisi için 130 Kürdistan İttifakı listesinin adayıydı, 2005 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Merkezi Denetim ve Gözetim Kurulu üyeliğine atandı, 2005 yılında Bağdat 5. şube komitesinin yayın organı olan Arapça El-Fidraliye dergisinin başyazarıydı, 2010 yılında Kürdistan Demokrat Partisi 13. kongresinin delegesiydi. 

Eserlerinden: 

  1. El-İslam vel-Kavmiye - 2010.

  2. Muciz Tarih Şa'bina el-Kurdi ve Şerihatina. 

  3. El-Hivar mea Saddam ila Eyna?

  4. El-Lur (el-Kurd) el-Feyliyun fil-Madi vel-Hadır - 1999.

Kaynaklar:

  1. 12. Kürdistan Demokrat Partisi kongresinde seçilemeyen katılımcıların isim listesi, 2018 Kasım 7, s. 1.

  2. Zikriyat Eyyam Mecide yerviha tiba kadim lil-suhuf el-kurdiyye, Zagros dergisi, Kültür Bakanlığı - Kürdistan Bölgesi, Kültür Bakanlığı matbaası, sayı 11, Erbil, 1998 Ekim 27, s. 32.

  3. İhtitam el-Mute'mer el-Evvel lil-Kurd el-Feyliyin fi Erbil, Xebat gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı, sayı 835, Erbil, Cuma, 1 Ağustos 1997, s. 2.

  4. Kongre, partimizin merkez komitesi seçim sonuçlarını açıklıyor, Brayeti gazetesi, yayın organı Kürdistan Demokrat Partisi Yekgirtu, sayı 1729, Erbil, Cuma, 27 Ağustos 1993, s. 1.

  5. Berhem Ali ve Rêbwar Muhammed ..., Dördüncü kabine ve Kürdistan'ın geleceği için daha parlak bir ufuk, Brayeti gazetesi, yayın organı Kürdistan Demokrat Partisi, sayı 2995, Erbil, Salı, 21 Aralık 1999, ss. 5, 7.

  6. Abdülcelil Feyli, El-Lur (El-Kurd) El-Feyliyyun fi el-mazi ve el-hazır, (Erbil – Matbaat Vezarat et-Tarbiyah – 1999), ss. 1, 6, 131, 160.

  7. Irak Ulusal Meclisi için Kürdistan İttifakı listesi, Berêw Helbijardin gazetesi, Yüksek Seçim Medya Komitesi, sayı 5, Erbil, Roşinbiri matbaası, 22 Ocak 2005, s. 2.

  8. Muhammed Said et-Tureyhi, Eş-Şia el-Ekrad madihim ve hazırıhim, (Şam – Dar Neynava li ed-Dirasat ve en-Naşr ve et-Tevzi – 2013), s. 612.

  9. Kasım Lazım el-Abdullah el-Caf, Lemahat muhtasara an tarih kada Bedra, (Bağdat – Dar es-Sekafa ve en-Naşr el-Kürdiyya – 2014), s. 157.

  10. Es-Sada el-Vuzara fi et-teşkil el-cedid li-hukumat Kürdistan, Gulan el-Arabi dergisi, Gulan Kültür ve Medya Kurumu, sayı 43, Erbil, 31 Aralık 1999, s. 25.

  11. El-Cemiyyat el-Feyliyye hel tetevahhad, Humrin gazetesi, Feyli Kürtler Derneği Kültür Merkezi, sayı sıfır, Erbil, 14 Mart 1994, s. 7.

  12. Kararan lil-berlaman havle menh es-sika li et-teşkil el-cedid li-hukumat Kürdistan, Gulan el-Arabi dergisi, Gulan Kültür ve Medya Kurumu, sayı 43, Erbil, 31 Aralık 1999, ss. 20, 25.

  13. İbrahim Ferhemendniya, Nesl-kışi-ye Kurdha ez didgah-e hukuk-e beynelmilel, (Merivan – İntişarat-e Evin – 1396 H.Ş), ss. 24 – 27.

  14. Bakanlar Kurulu'nun dördüncü kabinesinin yapısı, Ala dergisi, Siyaset ve Hukuk Fakültesi öğrencilerinden bir grup, sayı 1 ve 2, Erbil, Kasım ve Aralık 1999, s. 5.

  15. Süleyman Mustafa Hasan, Kurd u yekem ezmun, (Erbil – Karo matbaası – 2017), s. 280.

  16. Mam Sefer gözbebeğini ziyaret ediyor, Brayeti gazetesi, yayın organı Kürdistan Demokrat Partisi, sayı 1585, Erbil, Salı, 2 Mart 1993, s. 8.

  17. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Kurulu arşivi.

  18. Kürdistan Parlamentosu için Kürdistan Ortak Listesi'nin 111 adayının adı, Aşti gazetesi, sayı 19, birinci yıl, Tahran, Cumartesi, 3 Rêbendan 1383 K.H, s. 5.

  19. Aso Abdullah Darayi, Sımay-e şehid-e nemir Abdullah-e Darayi le şorriş-e Eylul-e mezinda, (Erbil – 3 no'lu şube Kürdistan Demokrat Partisi – Kültür Bakanlığı matbaası – 1997), s. 99.

  20. İhtitam el-mü'temer el-evvel lil-Kürd el-Feyliyyin fi Erbil, Xebat gazetesi, Birleşik Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı, sayı 835, Erbil, Cuma, 1 Ağustos 1997, s. 2.

  21. Bekir Berzincayi, Kesayetiyye navdarêkani Kurd, on ikinci cilt, (Beyrut – Lübnan Basım, Yayın, Çeviri ve Dağıtım Kültür Merkezi – 2012), s. 128.

  22. Berhem Ali ve Rêbwar Muhammed ..., Dördüncü kabine ve Kürdistan'ın geleceği için daha parlak bir ufuk, Brayeti gazetesi, yayın organı Kürdistan Demokrat Partisi, sayı 2995, Erbil, Salı, 21 Aralık 1999, ss. 5, 7.

  23. Irak yeni olaylara mı gebe?, İttilaat gazetesi, sayı 13559, Tahran, Pazar, 10 Mordad 1350 H.Ş, s. 17.

  24. Muhammed Hacı Mahmud, Roj jmirê pêşmergeyek 1976 – 1996, dördüncü cilt, (Süleymaniye – Dilan matbaası – 2009), s. 699.

  25. Kürdistan Demokrat Partisi, Siyasi Büro, Erbil İl Yönetim Konseyi ve 10 no'lu şube, sayı 154, 16/2017, s. 1.

  26. Peyam-ı Eylül, Celil Feyli kendi yaşamını, mücadelesini ve siyasi serüvenlerini anlatıyor, Peyam-ı Eylül dergisi, Büyük Eylül Devrimi Öğretmenleri Derneği, sayı 30, Erbil, Ağustos ve Eylül 2013, ss. 10 – 17.

  27. Celal Talabani ve Kosret, patlama ve terör girişimlerinde doğrudan yer alıyorlar, Gulan dergisi, Gulan Kurumu, sayı 103, Erbil, 11 Ocak 1997, s. 16.

  28. Habib Muhammed Kerim, Tarih el-hizb ed-dimukrati el-kürdistani – el-Irak (fi mahattat reisiya) 1946 – 1993, (Duhok – Xebat matbaası – 1998), s. 184. 

  29. Hasan Latif ez-Zübeydi, Mevsuat el-ahzab el-irakiyye, (Beyrut – Müesseset el-Arif lil-matbuat – 2007), s. 519.

  30. Xelef Xefur, Defri zêrrin, birinci cilt, (Kerkük – Kerkük Kültür ve Sosyal Derneği – Karo matbaası – 2011), ss. 21 – 22.

  31. Selahaddin Rastgeldi, Şerr-e le-bir-kıraweke, çeviren: Kawa Emin, (Erbil – Aras Basım ve Yayın Kurumu – 2004), ss. 121 – 122. 

  32. Şêrko Bêkes, Nûsîn be awî xołemeş, (Süleymaniye – Gelawej Basım ve Yayın Merkezi, Karo matbaası – 2013), s. 158,

  33. Abdülcelil Feyli, El-Lur (El-Kurd) El-Feyliyyun fi el-mazi ve el-hazır, (Erbil – Matbaat Vezarat et-Tarbiyah – 1999), ss. 131 – 132, 162.

  34. Abdülcelil Feyli, Muşkilet el-Kürd el-Feyliyyin ve tarih nüşuiha, Xebat gazetesi, Birleşik Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı, sayı 694, Çarşamba, 29 Eylül 1993, s. 3.

  35. Ali Kemal Berzi, Kesayetiyye navdarani Kurd le sedey bistem, birinci cilt, (Erbil – Berzi Projesi – Zanko matbaası – 1999), ss. 175 – 176.

  36. Ömer Osman, Jiyani Kurdêk, birinci cilt, (Erbil – Hacı Haşim matbaası – 2005), ss. 111, 285.

  37. İkinci şube, Lıqi du le nîw sedey têkoşanda, (Erbil – Aras matbaası – 2010), s. 39.

  38. El-Fidraliyya dergisi, sayı sıfır, birinci yıl, Bağdat, Mayıs 2005, s. 1.

  39. Muhammed Ali İsmail, Bîreweriyyekanım heftay sal temen u ziyatir le nîw sedey xebat, (Yeri belirtilmemiş – 2019), ss. 81, 372.

  40. Mesud el-Hund, El-Mevsuat et-tarihiyya el-coğrafiyya, on ikinci cilt, üçüncü baskı, (Beyrut – Eş-Şirket el-alemiyya lil-mevsuat – 2005), 151.

  41. Mela Faruk Şivani, Hemû Kurd, birinci cilt, (Erbil – Roşinbiri matbaası – 1997), s. 95.

  42. Irak Kürdistan Bölgesi, Irak Kürdistan Ulusal Meclisi, Irak Kürdistan Ulusal Meclisi tutanakları – 1992, on dördüncü cilt, (Erbil – Eğitim Bakanlığı matbaası – 1998), s. 70. 

  43. Irak Kürdistan Bölgesi, Irak Kürdistan Ulusal Meclisi, Irak Kürdistan Ulusal Meclisi tutanakları – 1999, yirmi ikinci cilt, (Erbil – Eğitim Bakanlığı matbaası – 1999), ss. 686, 690. 

  44. Irak Kürdistan Bölgesi, Irak Kürdistan Ulusal Meclisi, Irak Kürdistan Ulusal Meclisi'nin 2000 yılı tutanakları, yirmi dördüncü cilt, (Erbil – Eğitim Bakanlığı matbaası – 2001), s. 161. 

  45. Feyli Kürtlerin birinci kongresi yapıldı, Gulan dergisi, Gulan Kurumu, sayı 131, Erbil, Kültür Bakanlığı matbaası, 26 Temmuz 1997, s. 8.