Biyografi

Hasan Ahmed Naz, 1900 yılında Erbil'in Mergesor ilçesine bağlı Mezne nahiyesinin Şitne köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve Meryem Ub adlı eşinden 1942 doğumlu Sıddık adında bir oğlu vardı. Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra 1958 yılında Ukrayna'nın Kırım adasından olan Hadice ile hayatını birleştirdi. Ailesi, Abdullah adındaki oğluyla birlikte 1967 yılında Sovyetler Birliği'ne dönerek Özbekistan Cumhuriyeti'ne yerleşti. 1972 yılında Mergesor'da vefat etti.

Mücadele Hayatı

İkinci Barzan Devrimi'nin başarısızlığından sonra, 11 Ekim 1945 tarihinde, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 31 Mart 1946 tarihinde Barzan güçleri bünyesinde cumhuriyeti savunmuş ve Sekiz cephesindeki savaşlara katılmıştır.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve  Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a geri dönüşünden sonra, 19 Nisan 1947 tarihinde (Hakkari ve Barazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgelerine dönen Peşmergeler arasındaydı.

Dönüşlerinin ardından, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne doğru gitme konusunda serbest bırakır. Orada tüm yoldaşları yola devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar. 23 Mayıs 1947 tarihinde, General Mustafa Barzani'ye eşlik ederek Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Kotur Vadisi ve Maku Köprüsü savaşlarına katılmış ve büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler tarafına geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün tutulmuşlar, askerler tarafından korunmuşlar ve yemek, kıyafet ve hareket özgürlüğü açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Eylah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve 23 Aralık ayında kendilerine askeri üniforma verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, günün dört saati okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından kendilerine Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.

Cafer Bagirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinin ardından, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilir ve orada askeri eğitime devam ederler.

Mart 1949 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolektif köylere dağıtılmış ve Kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği topraklar) çalışmışlardır.

Büyük çabalar ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaşır ve bu mektupta Barzani yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlatır. Stalin hemen Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komisyon kurulması kararını verir. Komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanmaları yönünde olur; bu nedenle adı geçen kişi Kasım 1951 tarihinde Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gider.

Irak'ta 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (a) bendi ve 11 maddenin uygulanmasıyla, 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Adı geçen kişi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Güney Irak'ın Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döner, bir süre Şaklava'da ikamet eder, 1964 yılında Eylül Devrimi'ne katılır, bölük komutanı olur ve savaşlarda yer alır.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi

  2. Hamid Gerdi, Puxtey Mijunane (Tarih Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  3. Sefer Yusuf Mirhan, Ölümsüz Barzani'nin Bir Yoldaşının Ailesi ve Oğlu 47 Yıllık Ayrılık ve Sürgün Hayatından Sonra Kürdistan'a Dönüyor, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokratik Partisi Organı, Sayı 3271, Erbil, 8 Eylül 2009.
  4. Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
  5. Şevket Şeyh Yezdin, Peşmerge'nin Altın Jübilesi, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996).
  6. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt İki, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013).
  7. Abdulrahman Mela Habib Ebubekir, 1931 - 1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
  8. Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürt Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
  9. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
  10. Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Dar-al Raşid Yayınları - 1979).
  11. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).