Hesen Ehmed, 1926 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Gorretu nahiyesinin Jajuk köyünde dünyaya gelmiş, Sovyetler Birliği'nde okumuş, 1958 yılında enstitünün ziraat bölümünden mezun olmuştur. Kürtçe, Arapça ve Rusça dillerini bilmekteydi. 1995 yılında Neğede şehrinde (Batı Azerbaycan Eyaleti) vefat etmiştir.
Mücadele Tarihiİkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra, 1945 yılının Ekim ayının 11'inde Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçtiler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 1946 yılının Mart ayının 31'ünde Barzan gücü çerçevesinde cumhuriyeti savunmuştur.
Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılışı ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşü sonrasında, Doğu Kürdistan'da Neğede Savaşı ve Şino Savaşı'na katılmış, ayrıca 1947 yılının Nisan ayının 19'inde (Xakurke ve Bezargê ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasında yer almıştır.
Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılının Mayıs ayının 6'sinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onlara kalma ya da Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbestlik tanımıştır. Orada tüm yoldaşları mücadeleye devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 1947 yılının Mayıs ayının 23'unda General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Qutur halkı savaşında ve Mako köprüsü savaşında yer almıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 18'inde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler tarafına geçmişlerdir.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19'ünde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili üstü açık bir toplama kampına yerleştirilmişler ve bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuşlardır; yiyecek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılının Aralık ayının 10'inde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23'sinde kendilerine askeri üniformalar verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenim dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29'inde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında, yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri topraklar) çalışmışlardır.
Büyük bir çabanın ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektubun ardından, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaşır ve bu mektupta Barzani kendi yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatır. O da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komisyon kurulması talimatını verir ve nihai olarak komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur; bu nedenle adı geçen şahıs 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.
Irak'ta 1958 yılının 14 Temmuz devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılının Şubat ayının 25'ünde, onuncu maddenin (a) bendi ile üçüncü ve yedinci maddeler uyarınca ve 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, (11) maddesinin uygulanmasıyla kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur ve kendisi, 1959 yılının Nisan ayının 16'ında yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır. Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelmiş, 1981 yılında Gulan Devrimi'ne serpel rütbesiyle katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 1995 yılında Neğede şehrinde vefat etmiştir.
Kaynaklar:- Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi.
- Hamid Gerdî, Puxteya Dîrokname, 1. Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Şaban Ali Şaban, Hendek Zanyarî Siyasî û Dîrokî, 3. Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
- Salih Yusuf Sufi, Kronolojiya Kurdistanê û Cîhanê, 1. Baskı, 2. Cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
- Salih Yusuf Sufi, Kronolojiya Kurdistanê û Cîhanê, 1. Baskı, 3. Cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
- Abdulrahman Mela Habib Ebu Bekir, Eşîreta Barzan li Navbera 1931- 1991, 1. Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
- Karwan Muhammed Mecid, Barzaniyan li Mahabadêwe bo Sovyet, 1. Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
- Şehit Komutan Heso Mirxan Jajoki'nin anılarından, Barzani ile 62 Gün ve Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişi, 1. Baskı, (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
- Leith Abdülmuhsin Cevad El-Zubeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Dar el-Raşid li el-Neşr - 1979).
- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
- Necef Quli Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, 1. Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokratik Partisi Altın Jübilesi - 1996).