Hüseyin Süleyman Melo, Hüseyin Bazi olarak tanınır, 1927 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Barzan nahiyesinin Bazi köyünde doğmuştur, Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve ziraat diploması almıştır, Kürtçe, Arapça ve Rusça dillerini bilmekteydi, 31 Temmuz 1983 tarihinde Barzanilerin Enfal operasyonunda Irak hükümeti tarafından Kuştepe yerleşkesinde kaybedilmiştir.
Mücadele Tarihi1943 yılında ikinci Barzan devriminin saflarına katıldı ve savaşlarda yer aldı, 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konuldu. İkinci Barzan devriminin yenilgisinden sonra aynı yıl 11 Ekim'de Doğu Kürdistan'a geçti.
31 Mart 1946 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzani kuvvetlerinde peşmergelik hizmeti yaptı, 29 Nisan 1946 tarihinde Sakız savaşı ile Kuru, Hasan Kala, Sindes Ovası, Gilas ve Mergever savaşlarına katıldı, 19 Nisan 1947 tarihinde (Hakkâri ve Barazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.
Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapar ve kalma ya da Sovyetler Birliği'ne doğru gitme konusunda onları serbest bırakır, orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar, 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani 'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiştir ve Kutur halkı savaşı ile Maku köprüsü savaşlarına katılmış, büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras nehrinde Sovyetler'e geçmiştir.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutuldular ve bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular; yiyecek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler ve aynı ayın 23 tarihinde askeri kıyafetler verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günlük sekiz saat askeri eğitim verildi. Aynı zamanda günlük dört saat boyunca okuryazar olan bazı yoldaşları tarafından onlara Kürtçe dil eğitimi dersleri verildi.
Cafer Bakırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.
1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri araziler) çalıştılar.
Büyük çabalardan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaşır ve bu mektupta Barzani kendi yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatır ve o da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu incelemek üzere bir komite kurulmasına karar verir ve sonunda komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur, bu nedenle adı geçen kişi 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.
Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (A) fıkrası ve 11 sayılı maddenin uygulanması ile 1959 yılında 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur, adı geçen kişi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Gruzya gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı yoluyla Kürdistan'a geri dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmıştır ve peşmerge olmuştur, 1970 yılında Akre'nin tepesi ve Pirs savaşlarına katılmıştır, 1975 yılında Eylül devriminin yenilgisinden sonra Irak hükümeti tarafından Irak'ın güneyine sürgün edilmiştir.
Kaynaklar:- Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi.
- Kürdistan Bölgesi Hükümeti, Planlama Bakanlığı, Kürdistan Bölgesi vilayetlerinin idari birimleri, aile sayıları ve nüfus, Erbil, 2009.
- Hamid Gerdi, Tarih Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı matbaası - 2004).
- Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki siyasi ve ekonomik rolü, (Londra – Darülhikme - 2016).
- Rikar Mizuri, Rus kadınları, sürgün, Enfal ve soykırım, birinci baskı, (Erbil – Minare matbaası - 2010).
- Rikar Mizuri, Barzanilerin trajedi hikayeleri, birinci baskı, (Erbil - Hacı Haşim matbaası - 2013).
- Ömer Faruki, Serdar Dana: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin yaşamı ve mücadeleleri, ikinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı matbaası - 2002).
- Ömer Hamza Salih, Baas rejiminin Barzanilere karşı soykırımı ve suçları 1975-1991, tanıkların dilinden ve belgelerden, birinci baskı, (Erbil - Rojhilat matbaası - 2017).
- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend matbaası - 2011).
- Şehit komutan Haso Mirhan Jajoki'nin hatıratında, Barzani ile birlikte 62 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Roşinbiri matbaası - 1997).
- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt özgürlük hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat matbaası - 1998).