Durum ve Sebepler

1979 yılında, İran halklarının ayaklanmasından sonra bu ülkede monarşi rejimi yıkıldı ve yerine İslam Cumhuriyeti geldi. Kürdistan Demokrat Partisi liderliği, İran'ın yeni yönetimi ile iyi ilişkiler kurmayı başardı. En etkili olaylardan bir diğeri ise Başkan Mustafa Barzani nin 1979 yılının başında vefatı ve ardından cenazesinin aynı yılın Mart ayının 4'inde Doğu Kürdistan'ın Şino şehrine getirilmesiydi.

Bölgesel değişimlerin genel olarak yarattığı durum ve Başkan  Mustafa Barzani nin vefatının parti teşkilatları üzerinde yarattığı etkiler, parti kongresinin yapılmasını gerekli kıldı. Bu amaçla, Kürdistan Demokrat Partisi Geçici Liderliği, 1979 yılı Temmuz ayının başında Doğu Kürdistan'ın Şino ilçesine bağlı Şawane köyünde geniş bir toplantı düzenledi. Toplantıda, en önemlisi Mesud Barzani 'nin 9. Kongre yapılana kadar Kürdistan Demokrat Partisi Geçici Başkanı olarak seçilmesi, 1979 yılında kongrenin yapılması konusunda acele edilmesi ve kongre hazırlık komitesinin oluşturulması olan birçok önemli karar alındı.

Kongrenin Yapılması

Şawane toplantısında görevlendirilmelerinin ardından kongre hazırlık komitesi çalışmalara başladı. Bu komitenin yanı sıra, şubeler tarafından da kendi üyelerinden oluşan başka hazırlık komiteleri kuruldu. Üç ay içerisinde hazırlıklar tamamlandı ve kongre delegeleri seçimle kongreye katıldı. Kürdistan Demokrat Partisi 9. Kongresi, (Kürdistan ya da Ölüm – Irak'ta İlerici Demokratik Koalisyon Hükümeti ve Kürdistan için Gerçek Özerklik) sloganıyla, 10 ile 14 Kasım 1979 tarihleri arasında, 325 temsilcinin katılımıyla, önce Derbend köyünde ve ardından Doğu Kürdistan'ın Urmiye şehrinin batısında bulunan Güney Kürdistanlı mültecilerin Ziwe kampında gerçekleştirildi. Kongre, Başkan Mesud Barzani 'nin raporunun okunmasıyla başladı, ardından Irak Komünist Partisi'nin ve kongreye katılan diğer bazı tarafların konuşmaları okundu.

Kongrenin en başında, Kürdistan Demokrat Partisi Geçici Liderliği'nin bazı üyeleri, Sami Abdurrahman'ın gözetiminde, bazı taleplerinin yerine getirilmemesi üzerine kongreden çekildiler. Taleplerden biri, geçici liderlik üyelerinin isimlerinin oylamaya sunulmaması ve doğrudan Merkez Komite üyesi olmaya devam etmeleriydi, ancak bu öneri kongre tarafından reddedildi ve bu durum geçici liderliğin bazı üyelerinin ayrılmasına yol açtı. Bunlar daha sonra Kürdistan Halk Demokrat Partisi'ni kurdular.

Bazı geçici liderlik üyelerinin kongreyi terk etmesi kongrenin sekteye uğramasına neden olmadı ve kongre çalışmaları üyeler tarafından devam ettirildi. Başkan Mesud Barzani oy birliği ile Kürdistan Demokrat Partisi başkanı seçildi. Ardından kongre üyeleri tarafından partinin yeni Merkez Komitesi üyeleri belirlendi; bunlar şunlardır:  

  1.  Ali Abdullah
  2.  İdris Barzani
  3.  Nuri Şawes
  4.  Fazıl Mirani
  5.  Felekedin Kakayi
  6.  Reşid Arif Etroşi
  7.  Muhammed Mela Kadir
  8.  Hurşid Selim Şire
  9.  Dr. Cercis Hasan
  10. Dr. Roj Nuri Şawes
  11. Reis Abdullah Berwari
  12.  Mülazım Ali
  13. Yunus Rojbeyani
  14. Mülazım Hecer Sindi 
  15. Hamid Berwari
  16. Dr. Muhammed Salih Cuma
  17. Azad Berwari
  18. Necmeddin Yusufi
  19. Hoşyar Zebari
  20. Dr.Muhammed Said Doski
  21.  Dr. Said Barzani

Merkez Komite yedek üyeleri ise şunlardı:

  1. Franso Heriri
  2. Hamid Efendi
  3. Nadir Hewrami
  4. Azad Keradagi
  5.  Dr. Kemal Kerküki

Kongre, Merkez Komite'ye şikayetleri takip etmek ve sekreterin ile partiyi terk eden siyasi büro ve merkez komite üyelerinin konumunu belirlemek için bir araştırma komitesi kurma yetkisi verdi.

Kongre bittikten sonra, Merkez Komite'nin ilk olağan toplantısı Başkan Mesud Barzani 'nin gözetiminde üç gün süren Ziwe mülteci kampında yapıldı ve parti siyasi bürosu oluşturuldu; bunlar şunlardı: Ali Abdullah – Sekreter, İdris Barzani، Fazıl Mirani، Felekedin Kakayi, Dr. Muhammed Salih Cuma، Reis Abdullah Berwari ve Nuri Şawes.   

Kongrenin kararlarından biri, partiden ayrılmış olan eski merkez komitesi üyelerinin partiden ihraç edilmesiydi; sadece Salih Yusufi hariç, ki o da Başkan Mustafa Barzani 'nin onayıyla Irak'a geri dönmüştü.

Kaynaklar:
  1.  Muhammed Mela Kadir, Xebatname, Kurte Dîroka Partî û Barzanî Nemir (Parti ve Ölümsüz Barzani'nin Kısa Tarihi), üçüncü baskı, (Erbil - Aras Matbaası - 2012).
  2.  Dîroka Partiya Demokrat a Kurdistanê, Kongre û Konferans (Program û Peyrewê Navxoyî) (Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi, Kongre ve Konferanslar (Program ve İç Tüzük)), Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Heyeti, birinci cilt, (Erbil - Roxana Matbaası - 2021).
  3.  Salah el-Harsan, el-Tayyarat el-Siyasiyye fi Kürdistan el-Irak, Kira'a fi Melaffat el-Harakat ve el-Ahzab el-Kürdiyye fi el-Irak 1946-2001, (Beyrut – el-Belağ Matbaası – 2001M).
  4.  Habib Muhammed Kerim, Tarih el-Hizb el-Dimukrati el-Kürdistani - el-Irak (fi Mahattat Re'isiyye) 1946 - 1993, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998M).
  5.  Muhsin Dizeyi, Wêstgekanî Jîyanim (Hayatımın Durakları), üçüncü ve son bölüm, (Erbil - Mukriyani Matbaası - 2015).
  6.  Keyhan gazetesi, sayı 10751, Tahran, 16 Tir 1358 H.Ş. - 7 Temmuz 1979 M.
  7.  Bamdad gazetesi, sayı 53, Tahran, 17 Tir 1358 H.Ş. - 8 Temmuz 1979 M.
  8.  Parti Başkanı yoldaş Mesud Barzani'nin Partimiz Kürdistan Demokrat Partisi'nin 9. Kongresi'ne sunduğu siyasi, askeri ve örgütsel rapor, (4-11 Kasım 1979) tarihleri arasında toplanmıştır.
  9.  A'da el-Lecne el-Merkeziyye ve el-Mekteb el-Siyasi fi el-Mu'temer el-Tasi 1979, Ceridet Xebat, lisan-ı hal el-Hizb el-Dimukrati el-Kürdistani, sayı 794, Erbil, Pazartesi, 12 Ağustos 1996 M.