Yaşam Öyküsü

Ebdullah Îsmaîl Ehmed, diğer adlarıyla Ebdullah Mela Îsmaîl, Mela Ewlay Hacî Smaîl ve Mela Mator olarak da tanınan şahıs, 1927 yılında Erbil şehrinde dünyaya gelmiştir, 1950 yılında demiryolları idaresinde memurdu, 1954 yılında Erbil şehrinde Demiryolu İşçileri Sendikası ve İnşaat Sendikası'nı kurmuştur, 1974 yılında Irak hükümetinin Erbil şehrini kontrol etmesi amacıyla kurulan bir gücün koruması olarak bu şehirde görevlendirilmiştir, 1974-1988 yılları arasında Devlet Bakanı (Irak) olarak görev yapmıştır, 12 Şubat 1977 tarihinde cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle vekaleten Ulaştırma Bakanı olarak atanmıştır, 7 Mayıs 1977 tarihinde cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle vekaleten Sulama Bakanı olarak atanmıştır, 1977 yılında adı Marksist-Leninist Komite'nin Şehid Helo Sûrî Kan Örgütü'nün terör listesinde yer almıştır, 1981 yılında Mali devlet başkanı tarafından kendisine subay madalyası verilmiştir, 1989 yılında Irak hükümeti tarafından emekli edilmiştir, 22 Nisan 2000 Cumartesi günü Erbil şehrinde hayata gözlerini yummuştur, Kürtçe ve Arapça dillerini iyi derecede bilmekteydi.

Çalışma Hayatı

1949 yılında Kürdistan Demokrat Partisi saflarına katılır, 1950 yılında Kürdistan Demokrat Partisi bünyesinde kadro olarak görev yapar, 1954 yılında Kürdistan Demokrat Partisi – Irak'ın Erbil ilçe komitesi üyesi olarak atanır, 1954 yılında Irak Krallığı yetkilileri tarafından kısa bir süreliğine hapsedilir, 1955 yılında Kürdistan Demokrat Partisi – Irak'ın Erbil ilçe komitesi sorumlusu olarak atanır, 1956 yılında Kürdistan Demokrat Partisi – Irak'ın Musul örgütlerinin denetimini üstlenmiştir, 15 Ekim 1956 tarihinde Irak Komünist Partisi temsilcisi ile birlikte Mısır büyükelçiliğini ziyaret etmiş ve Birleşik Krallık, Fransa Cumhuriyeti ve İsrail'in Mısır Cumhuriyeti'ne karşı düzenlediği üçlü saldırıya karşı Erbil halkının protesto gösterilerini kaydetmiştir.

1956 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi – Irak'ın birinci şube komitesinin ikinci sorumlu kadrosunda yer almıştır, 1956 yılında Kürtçülük çalışmaları nedeniyle Kerkük hapishanesinde tutuklanmış ve işkence görmüştür, kendisi için 200 dinar kefalet istenmesine rağmen 1958 yılının başına kadar hapiste kalmıştır, 1959 yılında Kürdistan Demokrat Partisi – Irak'ın üçüncü şube komitesi sorumlusu yardımcısı olarak atanmıştır, 1959 yılında Bağdat'taki Dördüncü Kongre Hazırlık Komitesi üyesi olmuştur, 1959 yılında, Erbil ilinin Sidekan bölgesindeki Şêx Reşîd Lulan isyanı sırasında, Erbil'deki Kürdistan Demokrat Partisi – Irak gönüllülerinin bir kısmının komutanlığını üstlenmiş ve çatışmalara katılmıştır, 30 Haziran 1959 tarihinde, Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi'nin Bağdat'taki ikinci konferansının, ihraç kararını avukat Hemze Ebdullah Omer'in (1915-1998) kanadına iletmiştir.

1959 yılında dördüncü kongrede kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi – Irak'ın dördüncü kongre Merkez Komitesi üyeliğine seçilmiştir, 1 Mayıs 1959 tarihinde, Dünya İşçi Bayramı'nda Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi Temsilciliği adına Erbil'de halka hitaben bir konuşma yapmıştır, 1959 yılında, Kerkük'teki gerginlik döneminde, İngiliz konsolosluğu ve onların Türkiye'deki taraftarlarının desteğiyle, Kürdistan Demokrat Partisi – Irak'ın üçüncü şube komitesi sorumlusu olarak Kerkük'teki her türlü çatışmaya karşı durmuştur, 08.12.1960 Cumartesi günü, açık çalışma dönemi için Kürdistan Demokrat Partisi kurucu komite üyesi olmuştur, 1960 yılında Germiyan bölgesinin bir kısmı için Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) beşinci kongre konferans komitesi üyesi olmuştur, 1960 yılında kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) beşinci kongre Merkez Komitesi üyeliğine seçilmiştir, 1960 Kasım ayında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Devrim Örgütleri Komitesi üyesi ve Behdînan sorumlusu olmuştur, 1961 yılında, Irak Başbakanı Ferîq Rukin Ebdulkerîm Qasim'a (1914-1963) karşı yapılan devrim ile birlikte Musul ilindeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) örgütlerinin denetimi için görevlendirilmiştir, 1961 yılında Peşmerge Güçleri saflarına katılır ve Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Siyasi Bürosu tarafından KDP'nin Musul ilinin Behdînan bölgesi için ilk komutanı olarak gönderilmiş ve Peşmerge güçlerini üç kanada ayırmıştır, 20 Ağustos 1961 tarihinde, Şemsedîn Muftî adıyla da tanınan avukat Şemsedîn Mihemed Osman'ın (1933-2012) yardımıyla, bir grup Peşmerge ile birlikte Erbil'e bağlı Espîndare köyündeki çete karargahına saldırı düzenlemiş ve birçok silah ve mühimmat ele geçirmişlerdir, 1 Kasım 1961 tarihinde Erbil ilinin Balîsan bölgesinde Irak ordusunun kara kuvvetlerine yönelik saldırının komutanlığını yapmıştır, 1961 yılında Ewdalan toplantısına katılmış ve savunma ve devrimden yana tavır alarak Erbil ovasında Tugay Komutanı olarak atanmıştır, 1 Ocak 1962 tarihinde, Kürdistan Demokrat Partisi Siyasi Bürosu tarafından Erbil birinci şube gücünün komutanı olarak atanmıştır, 18 ile 23 Aralık 1961 tarihleri arasında Ewdalan köyünde (Süleymaniye) Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Merkez Komitesi toplantısına katılmış ve devamına olumlu oy vermiştir Eylül Devrimi da, 1962 yılının Mayıs ayında Süleymaniye vilayetindeki Balîsan Dağı'nda Irak ordusuna karşı yapılan savaşa katıldı, 1963 yılında Kürdistan Demokrat Partisi liderliği tarafından Peşmergelere yardım dağıtmak ve Peşmerge güçlerini örgütlemek amacıyla Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) ikinci şubesine gönderildi, 1964 yılında Mawat'taki büyük toplantıya katıldı ve Başkan Mustafa Barzani'ye karşı konuştu, 1964 yılında 6. kongrede Siyasi Büro kanadını desteklediği için Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) saflarından ihraç edildi, 1964 yılında arkadaşları İran Şahlığı'ndaki Hemedan'a sığındığında o, Erbil'de saklanıyordu, 1966 yılının Ağustos ayının 28'sinde Tîmar'da (Germyan) İbrahim Ahmed-Celal Talabani grubunun ilk toplantısına katıldı, 1967 yılının Mart ayının 22'unda Kerkük vilayetinin Kelar köyünde İbrahim Ahmed ve Celal Talabani grubu içerisinde merkez komite üyesi olarak seçildi, 1967 yılının Aralık ayının 14'inde Erbil Cumhuriyet Hastanesi yakınlarında Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) peşmergelerinden oluşan bir grubun pusu kurup ateş açması sonucu saldırıya uğradı ancak kurtuldu, 1970 yılının Aralık ayının 27'ünde, grubun feshedilmesi ve Kürdistan Demokrat Partisi'ne (KDP) katılımının onaylanması kararının alındığı İbrahim Ahmed - Celal Talabani grubunun son toplantısında KDP saflarına katılmadı, 1970 yılında 11 Mart anlaşmasından sonra Kelar'da İbrahim Ahmed-Celal Talabani grubu güçlerinin silahlandırılmasını denetliyordu.

Eserlerinden bazıları:

  1. Siyasi Hayatımın Anıları - Cilt 1 – 1990.

Kaynak:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti Arşivi.

  2. Chris Kuchra, Kürt Ulusal Hareketi, çeviri: Ebrahim Younesi, ikinci baskı, (Tahran, Nigah Yayınları, 1998), s. 376.

  3. Şuwan Mohammed Emîn Taha Xoşnaw, 1958 ve 1963 yılları arasında Erbil, siyasi durum üzerine bir araştırma, (Erbil - Rojhelat Matbaası - 2012), s. 89-90, 94-95, 100, 160, 173, 176, 203, , 258 , 262 , 268 , 277.

  4. Şuwan Mohammed Emîn Taha Xoşnaw, 1963-1970 yılları arasında Erbil, siyasi durum üzerine tarihi bir araştırma, (Erbil - Selahaddin Üniversitesi Matbaası - 2016), s. 32-33, 37, 250-251.

  5. Ebdulfetah Elî El-Butanî, Kürt Tarihi ve Çağdaş Irak Üzerine Araştırmalar ve İncelemeler, (Erbil – Spîrêz Yayınları - Hacî Haşim Matbaası - 2007), s. 382.

  6. Tofîq Mela Sedîq, Parti Günleri, Peşmergelik ve Ayrılış Anıları, 2. Baskı, (Erbil, Şehab Matbaası, 1996), s. 27, 104.

  7. Ehmed Dilzar, Hayatımın Günlerine Dair Anılar, (Erbil – Kültür ve Gençlik Bakanlığı – Şahab Matbaası ​​– 2019), s. 221.

  8. Biwar Nûredîn, Kürtler ve Kürdistan Bibliyografyası ve Kürtçe kitaplardaki dizin, cilt 2, (Tahran Matbaası, 2016), s. 132.

  9. Talib Moryasî, Gerçeği Arayış, Cilt 1, (Erbil, 2004), s. 116, 132.

  10. Hebîb Mihemed Kerîm, Irak Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi (Ana Duraklar) 1946-1993, (Duhok, Xebat Matbaası, 1998), s. 61, 68, 91.

  11. Xurşîd Şêre, Mücadele ve Kan, Peşmergelik Mücadelesi Yıllarından Anılar, üçüncü baskı, (Erbil - Hacî Haşim Matbaası - 2015), s. 120.

  12. Mesûd Barzanî, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Üçüncü Cilt, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002), s. 144.

Nûrî Şawîs, anılarımdan, (Yer Yok - Kürdistan Demokrat Halk Partisi Yayınları - 1985), s. 82.