Muhammed Hasan, bilinen adıyla (Mela Muhammed Hasan Vaji), 1911 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Piran nahiyesinin Vaji köyünde doğmuştur. Evliydi ve 1945 yılında İran'a göç etmiştir. Kürtçe ve Rusça bilmekteydi. 1961 yılında şehit olmuştur.
Mücadele Tarihi1943 yılında İkinci Barzan Devrimi'ne katılmış, Şanader ve Hırzoki kışlalarındaki çatışmalarda yer almıştır. Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nde Barzani güçlerinin savaşçılarından biriydi ve İran ordusunun cumhuriyete yönelik saldırılarına karşı yürütülen savaşlara katılmıştır.
22 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği yolculuğunda eşlik etmiş, Kotur bölgesi savaşı ve Maku köprüsü savaşında yer almıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırını oluşturan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin "Nahçıvan" şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş, yemek, kıyafet ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri üniforma verilmiş, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim görmüşlerdir. Aynı zamanda günde dört saat boyunca okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından kendilerine Kürtçe dil dersleri verilmiştir.
Cafer Bagirov'un Barzani yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti "Taşkent" yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada da askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmış ve kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği araziler) çalışmışlardır.
General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği çok sayıda mektuptan ve büyük çabalardan sonra, nihayet Stalin'in eline Barzani'nin yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlatan bir mektup ulaşmış, Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması talimatını vermiş ve komitenin nihai kararı hepsinin Vrivski şehrinde toplanması yönünde olmuştur. Bu nedenle Muhammed Hasan, 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitmiştir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulduğunda, Muhammed Hasan 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi'nin peşmerge güçlerine katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 12 Aralık 1961 tarihinde Badinan bölgesinde şehit düşmüş ve cenazesi Xorkê mezarlığında toprağa verilmiştir.
Kaynaklar:1- Hamid Gevheri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, birinci cilt, (Erbil- Hacı Haşim Matbaası- 2015).
2- Hamid Gerdi, Tarihçe Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2004).
3- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, üçüncü baskı, (Erbil- Rojhelat Matbaası- 2013).
4- Ömer Faruki, Serdar Dana, Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi, ikinci baskı, (Erbil- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2002).
5- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, 1931- 1991 Arasında Barzan Aşireti, birinci baskı, (Erbil- Kültür Bakanlığı Matbaası- 2001).
6- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil- Kürdistan Akademisi Yayınları- Hacı Haşim Matbaası- 2015).
7- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, birinci baskı, (Süleymaniye- Peywend Matbaası- 2011).
8- Şehit komutan Haso Mirxan Jajoki'nin notlarından, Barzani ile 62 Gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı, (Erbil- Roşinbiri Matbaası- 1997).
9- Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat- Dar El-Reşid Yayınları- 1979).
10- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok- Xebat Matbaası- 1998).
11- Necef Kulu Pessiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi- 1996).
12- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti Arşivi.