Biyografi

Salih Rüşdi Tahir, Yargıç Salih Rüşdi olarak bilinir, 1926 yılında Duhok kentinde doğmuştur. Amidi Müftü ailesindendir. İlköğrenimini Amedi ilçesinde, orta ve lise öğrenimini ise Süleymaniye kentinde tamamlamıştır. 1951 yılında Bağdat'ta Hukuk Fakültesi'ni bitirmiştir. 1957 yılında Musul vilayetine bağlı Amedi mahkemesinde yargıç olarak atanmıştır. 1957 yılında Erbil vilayeti sınırları içerisindeki Şaklava'da yargıçlık yapmıştır. 1958 yılının Kasım ayının 24'unda, bir cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve Irak Egemenlik Konseyi'nin imzasıyla Irak sivil mahkemelerinde yargıç yardımcısı olarak atanmıştır.

(1963-1964) yılları arasında Irak emniyeti tarafından tutuklanmış ve ağır işkencelere maruz bırakılmıştır. 1964 yılında serbest bırakıldıktan sonra Irak Cumhuriyeti'ni terk ederek Lübnan Cumhuriyeti'ne yerleşmiş ve orada öğretmenlik yapmıştır. (1965-1990) yılları arasında Suudi Arabistan Krallığı'nda yaşamış ve başkent Riyad'da bankacılık sektöründe çalışmıştır. (1990-1999) yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşamıştır. 1999 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Kansas eyaletinde hayatını kaybetmiş ve orada defnedilmiştir. Kürtçe, Arapça ve İngilizce dillerine vakıftı.

Mücadele Hayatı

Salih Rüşdi Tahir, Yargıç Salih Rüşdi olarak bilinir, 1944 yılında Kürdistan Diriliş Cemiyeti'nin (J.K) Süleymaniye'deki ilk faaliyetleri sırasında onlara katılmış ve aktif üyelerinden biri olmuştur. 1945 yılında, Süleymaniye Lisesi heyetinin Bağdat'taki Yüksek Öğretmen Okulu, Kürt Başarı Kulübü ve Irak Kraliyet Sarayı'nda Kürtçe şarkılar söylemek ve halk oyunları sergilemek amacıyla gerçekleştirdiği ziyarette heyet üyesi olmuştur. 1945 yılında Kürdistan Diriliş Cemiyeti (J.K) üyesi olmuştur. 1946 yılında Musul kentinde Kürdistan Demokrat Partisi sıralarına katılmıştır. 1947 yılının 19 Haziran ayında, şehit dört subay olan İzzet Abdulaziz Abdullatif (1912- 1947) nam-ı diğer İzzet Kettani, Mustafa Mustafa Mustafa (1912- 1947) nam-ı diğer Mustafa Hoşnav, Hayrullah Abdülkerim Abdullah (1912- 1947) nam-ı diğer Hayrullah Gurcizade ve Muhammed Mahmut Muhammed (1922- 1947) nam-ı diğer Muhammed Kudsi'nin cenazelerini teslim alma heyetinin bir üyesi olmuş ve İzzet Abdulaziz'in cenaze kafilesiyle birlikte, Amedi ilçesi yakınlarındaki Kulasıncı köyünde bulunan Şehit İzzet Abdulaziz'in son istirahatgahına gitmiştir.

1948 yılında Irak Genel Öğrenci Birliği'nin Şiran Kongresi'nin temsilcisi olmuştur. 1948 yılının 21 Ocak ayında, Bağdat kentinde Portsmouth Antlaşması karşıtı gösterilere aktif bir şekilde katılmıştır. 1948 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Musul şube komitesinin sorumlusu olmuştur. 1950 yılında konferans temsilcileri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyeliğine (Bağdat Birinci Konferansı) seçilmiştir. 1951 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin İkinci Kongresi'ni boykot etmiştir. 1953 yılının yaz aylarında, Kürt davasındaki faaliyetlerinden dolayı Irak Krallığı yetkilileri tarafından Bağdat yakınlarındaki Reşid Askeri Kampı'ndaki hapishanede tutuklanmıştır. 1957 yılında Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi 1. Şube Komitesi liderliğinde bulunmuştur. 1957 yılında Hoşnaveti bölgesinde Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi örgütlenmesini güçlendirme çalışmalarına başlamıştır.

 1958 yılının 14 Temmuz darbesinden sonra, sahadaki siyasi güçler için Irak Demokratik Ulusal Cephesi'ni talep edenler arasında yer almıştır. 1958 yılının Ağustos ayında, Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi heyetiyle birlikte, Irak'ın güneyindeki Basra hapishanesinden yeni tahliye edilen ve trenle Musul kentine ulaşan Şeyh Ahmet Şeyh Muhammed Şeyh Abdüsselam (1892- 1969) nam-ı diğer Şeyh Ahmet Barzani'yi karşılamaya gitmiş ve Musul'daki Kürtlerin moralini yükseltmek için Arapça ve Kürtçe dillerinde Başkan Mustafa Barzani (1903- 1979) için sloganlar atmıştır ki bu, o dönemde bu şehir için önemli ve cesurca bir adımdı, zira bu şehrin halkı üzerinde Arap fanatizmi hakimdi.

 1959 yılının 10 Ocak ayında Şaklava Memurlar Kulübü başkanlığına seçilmiştir. 1959 yılının 21 Mart ayında Şaklava ilçesindeki Nevruz kutlamalarını yönetmiş ve Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi adına halka bir konuşma yapmıştır. 1959 yılının 19 Haziran ayında, Şaklava ilçesinde Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi temsilcisi olarak, dört şehit subay olan İzzet Abdulaziz Abdullatif (1912- 1947) nam-ı diğer İzzet Kettani, Mustafa Mustafa Mustafa (1912- 1947) Mustafa Hoşnav, Hayrullah Abdülkerim Abdullah (1912- 1947) nam-ı diğer Hayrullah Gurcizade ve Muhammed Mahmut Muhammed (1922- 1947) nam-ı diğer Muhammed Kudsi'yi anma törenini yönetmiştir. 1959 yılının 30 Haziran ayında, Bağdat İkinci Konferansı'nda solculuk gerekçesiyle liderlik üyeliğinden uzaklaştırılmıştır. 1959 yılında Dördüncü Kongre temsilcileri tarafından solculuk gerekçesiyle  Kürdistan Demokrat Partisi - Irak saflarından ihraç edilmiştir. 1960 yılında Diyala vilayetine bağlı Beled ilçesinde yargıç olarak görev yapmıştır. 1963 yılının 8 Şubat darbesinden sonra, Arap Baas Partisi'nin emriyle ve Ulusal Muhafız milislerinin (Al-Haras al-Qawmi) eliyle (1963- 1964) yılları arasında tutuklanmış ve ağır işkence görmüştür. 

Eserlerinden bazıları: 

  1. قصص وأساطیر من الأدب الكوردي (Kürt Edebiyatından Hikayeler ve Efsaneler) - 1967.

  2. الثورة الكوردیة (Kürt Devrimi).

  3. شرح قانون الاصلاح الزراعي (Tarım Reformu Yasasının Açıklaması).

  4. العلاقات الزراعیة في قانون الأصلاح الزراعي (Tarım Reformu Yasasında Tarımsal İlişkiler) - 1960.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Kurulu Arşivi

  2. Mehdi Muhammed Kadir, Irak Kürdistanı'nın Siyasi Gelişmeleri 1945 - 1958, (Süleymaniye - Kürdistan Stratejik Araştırmalar Merkezi - 2005), s. 66, 128.

  3. Mustafa Neriman, Kürt Yazar ve Edebiyatçılar Sözlüğü, (Bağdat - Kültür ve Gençlik Genel Sekreterliği - Esad Basımevi - 1986), s. 69.

  4. Cemal Baban, Süleymaniye Şare Geşawakam (Parlayan Şehrim Süleymaniye), birinci ve ikinci cilt, ikinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayım Kurumu - Aras Matbaası - 2012), s. 418 - 319.

  5. Mam Celal, İbrahim Ahmed, Kürt davasının yeni bir döneminin dahi ve bilge lideri, Xak Dergisi, sayı 58, beşinci yıl, Süleymaniye, Diler Ofset Matbaası, 10 Nisan 2002, s. 6 - 7.

  6. Mam Celal, Öğrenci Kongresi yılı, beşinci bölüm, Xak Dergisi, sayı 14, ikinci yıl, Süleymaniye, Diler Ofset Matbaası, 10 Ağustos 1998, s. 8.

  7. Mam Celal, Mücadele nereden geldi ve nasıl Partinin organı oldu? Ve nasıl yürütülüyordu?, Xak Dergisi, sayı 55, beşinci yıl, Süleymaniye, Diler Ofset Matbaası, 10 Ocak 2002, s. 5.

  8. Şaklava Kulübü seçimleri, Hetaw Dergisi, sayı 148, yıl 5, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cumartesi, 31 Ocak 1959, s. 24.

  9. İzzeddin Mustafa Resul, Hatıralarımdan bir bölüm, birinci cilt, (Süleymaniye - Serdem Basım ve Yayım Kurumu - Hamdi Kurumu Matbaası - 2006), s. 178.

  10. Şaklava'da Newroz bayramı, Hetaw Dergisi, sayı 153, yıl 5, Erbil, Kürdistan Matbaası, Çarşamba, 15 Nisan 1959, s. 17.

  11. Ferhad Avni, 36 mektup ve divanımdaki birkaç şahsiyet, (Erbil - Selahaddin Üniversitesi Matbaası - 2019), s. 313.

  12. Salih Rüşdi, Ulusal Demokratik Cephe, Şafak Dergisi, sayı 9, cilt 1, Kerkük, Kerkük Matbaası, Ekim 1958, s. 5.

  13. Cemal Baban, Süleymaniyeli öğrencilerin Bağdat şehrine gezisi, Süleymaniye Dergisi, Süleymaniye Belediyesi, sayı 51, ikinci dönem, Süleymaniye, Diler Matbaası, Ekim 2004, s. 11 - 12.

  14. Habib Muhammed Kerim, Kürdistan Demokrat Partisi tarihi - Irak (temel duraklarda) 1946 - 1993, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998), s. 42, 60 - 61.

  15. Abdülfettah Ali el-Butani, Badinan bölgesi 1925 - 1970 siyasi olaylar ve gelişmeler üzerine bir çalışma, ikinci kısım, (Erbil - Kürt Akademisi - 2017), s. 457.

  16. Abdülfettah Ali el-Butani, Badinan bölgesi 1925 - 1970 siyasi olaylar ve gelişmeler üzerine bir çalışma, birinci kısım, (Erbil - Kürt Akademisi - 2017), s. 312.

  17. Latif Berzenci, On dokuz Haziran, Hetaw Dergisi, sayı 157, yıl 6, Erbil, Kürdistan Matbaası, Salı, 30 Haziran 1959, s. 19 - 20.

  18. Mam Celal, erdemli özelliklere, insani vasıflara, nadir sıfatlara ve yüce bir ahlaka sahip bir mücahit, el-İttihad gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin merkezi gazetesi, sayı 384, sekizinci yıl, Süleymaniye, Cuma, 5 Ağustos 2000, s. 3.

  19. Mam Celal, İbrahim Ahmed, Kürt davasının yeni bir döneminin dahi ve bilge lideri, Xak Dergisi, sayı 58, beşinci yıl, Süleymaniye, Diler Ofset Matbaası, 10 Nisan 2002, s. 6.

  20. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi sayı 502, Irak Resmi Gazetesi, Irak İrşad Bakanlığı, sayı 102, birinci yıl, Bağdat, Çarşamba, 31 Ocak 1958, s. 3.

  21. Musaddık Tovi, Ronahi Dergisi, (Erbil - Jîn Kürt Belgesel ve Gazetecilik Mirasını Canlandırma Merkezi, Rojhilat Matbaası - 2014), s. 130 - 131.