1974 yılında Kürdistan'a karşı savaşı dayatan Irak hükümeti, devrim bölgelerine yönelik saldırılarını tüm askeri yeteneklerini kullanarak, yüz binlerce askerden oluşan büyük bir orduyu, yüzlerce yeni tankı, her türlü hava silahını ve hava kuvvetlerini bu kez devrimi kesin olarak sona erdirmek için kullanarak başlattı.
Elbette her devrim ve ayaklanmada yüksek dağlar, direnişin ve devrimin korunmasının yeri olmuş, Peşmerge her zaman buna bel bağlamıştır. Irak ordusu da aynı şekilde, alt ovaları askeri nüfuz altına alabilmek için önce Kevereş, Makok ve Karox gibi dağlarda konuşlanmış Peşmerge savunma hatlarını kırmak suretiyle yüksekliklerin kontrolünü ele geçirmek istedi. Irak rejimi, kış gelmeden stratejik yerleri ele geçirmek için devrim bölgelerine yönelik saldırılarını Ağustos ve Eylül aylarında artırmayı planlamıştı.
Irak ordusu, Peşmerge mevzilerine yönelik saldırılarından dolayı ağır kayıplar vermiş olsa da büyük hava kuvvetlerinin, Sovyetler Birliği askeri uzmanlarının ve paralı askerlerin (Caş) desteğiyle saldırılarına devam etti. Ordu, Kevereş Dağı'nda ilerleyip sağ kıyıyı kontrolü altına alabildiğinde, 1 Piyade Gücü ve 12 Zırhlı Gücü, 3 Tank Taburu'nun desteğiyle, sağ tarafta Asos Dağı'nın başlangıcına ve sol tarafta Ranya-Kaladize yolunun içinden geçtiği Kevereş Dağı'nın başlangıcına doğru Sengeser vadisine yönelik ilerleyişini başlattı.
Kaladize şehrini işgal etmek için yoldan geçen Irak ordusunun o büyük gücüne karşı, Kawa gücünden bir tabur ve Asos taburu, orduyu Kaladize'ye ulaşmaktan alıkoyabilecekleri tek yer olan Sengeser vadisinde mevzi aldılar. Bu da tank ve insan karşıtı mayınların döşenmesi, yolların tahrip edilmesi ve yollara büyük taşların konulmasıyla yapıldı. Irak ordusu saldırı planından vazgeçmedi, çatışma yaşandığında Peşmerge savunmadaydı ve çatışmalar yaklaşık 10 gün sürdü. Irak ordusu ağır kayıplar vermiş olsa da Kaladize'ye ulaşmakta kararlıydı. Ayrıca Peşmerge Güçleri arasında da şehitler ve yaralılar vardı. Sonuç olarak, Irak ordusu 1974 yılının 19 Ağustos'unda Kaladize şehrine girip şehri ele geçirmeyi başardı.
Peşmerge'nin, Irak ordusunun Kaladize'yi işgal etmesiyle durmadığı, aksine askeri faaliyetlerine devam ettiği açıktır. 3 Eylül'de, Ranya-Kaladize yolu üzerinde bulunan Tuwe Soran'daki bir Irak ordusu üssüne saldırdılar. Saldırı, askeri üssün top atışına tutulmasıyla başladı, ardından askeri üsse saldırıldı ve askerlere büyük zarar verildi. Üssü ele geçirmelerine ramak kalmıştı ancak Peşmerge komutanı İzeddin Kara Muhammed'in şehit düşmesi nedeniyle askeri üssü ele geçirmekten vazgeçildi ve Peşmerge Güçleri geri çekildi.
Kaynak:- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, cilt III, Bölüm II, Eylül Devrimi 1961-1975, Birinci Baskı – Erbil, 2004.
- Senger İbrahim Hoşnav, Askeri Olaylar Eylül Devrimi 1970-1975, 1. Baskı, Erbil, 2022.
- Karwan Cevher Muhammed, İdris Barzani 1944-1987 Kürt Özgürlük Hareketindeki Yaşamı ve Siyasi ve Askeri Rolü, Hêvî matbaası, Erbil, 2019.
- Mülazım Hıdır Abdullah Debbağ, Anılarım ve Büyük Eylül Devrimi Topçusu, Rewşenbirî Matbaası, 3. baskı, Erbil – 2020.
- İbrahim Celal, Güney Kürdistan ve Eylül Devrimi, İnşa ve Yıkım, 1961-1975, Dördüncü Baskı, 2021.