Biyografi

Süleyman Hal Al, 1913 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Piran nahiyesinin Berderî köyünde doğmuştur. 21 Haziran 1932 tarihinde ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne göç etmiştir. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Beybun Cuc Avdel idi. Hem Kürtçe hem de Rusça dillerini biliyordu. 6 Ekim 1988 tarihinde Doğu Kürdistan'ın Zêwe yerleşkesinde hayatını kaybetmiş ve orada defnedilmiştir.

Mücadele Hayatı

Süleyman Hal Al, 1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmıştır. 12 Ekim 1943 tarihinde Xêrezok polis karakolunun ele geçirilmesine, 10 Kasım 1943 tarihinde Meznê polis karakolunun ele geçirilmesine ve 8 Ağustos 1945 tarihinde Mergesor polis karakolunun ele geçirilmesine katılmıştır. 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin emriyle tüm menkul ve gayrimenkul varlıklarına el konulmuştur. 

İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra 11 Ekim 1945 tarihinde Doğu Kürdistan'a geçmiştir, ancak ailesi Güney Kürdistan'da kalmıştır. 31 Mart 1946 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokrat Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzani güçlerinde peşmerge olmuş ve Kürdistan Demokrat Cumhuriyeti'nin Sakız cephesindeki savaşlarına katılmıştır.

19 Nisan 1947 tarihinde Xwakurk yolu ve Berazger ovası üzerinden Kuzey Kürdistan topraklarından Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne doğru gitme kararı almışlardır. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani 'ye Sovyetler Birliği'ne doğru yolculuğunda eşlik etmiş, Qetur Geçidi savaşı ve Maku köprüsü savaşlarına katılmış, büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırı olan Aras Nehri üzerinden Sovyetler tarafına geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili, açık bir alanda kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuşlar, yiyecek, giyim ve hareket serbestisi açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve 23 aynı ay içinde kendilerine askeri kıyafetler verilerek, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.

Cafer Bagirov'un Barzani'nin yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir. 

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz çiftliklerinde (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği araziler) çalışmışlardır. 

General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan ve büyük bir çabadan sonra, nihayet Stalin'e ulaşan bir mektupta Barzani yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatmış ve o da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komisyon kurulması kararı almıştır. Komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanmaları yönünde olmuştur, bu yüzden adı geçen kişi 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.

Irak'ta 14 Temmuz 1958 devriminden sonra ve General Mustafa Barzani'nin dönüşü üzerine, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (a) bendi ve 11 maddenin uygulanması ile 1959 yılında 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır. 

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuştur. Adı geçen kişi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Güney Irak'tan Kürdistan'a dönmüştür.  

1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 1975 yılında Eylül Devrimi 'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran Krallığı'na geçmiştir. 1982 yılında Zêwe yerleşkesinin bombalanması sırasında yaralanmıştır. 

 

Kaynakça:

 

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi

  2. Hamid Gerdi, Puxteî Mêjûname (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).

  3. Şaban Ali Şaban, Hendêk Zanîyarî Sîyasî u Mêjûyî (Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler), Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).

  4. Salih Yusuf Sufi, Kronolojîa Kurdistanê u Cîhanê (Kürdistan ve Dünya Kronolojisi), Birinci Baskı, İkinci ve Üçüncü Cilt (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).

  5. Ömer Faruki, Serdar-ı Dana (Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadeleleri), İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).

  6. Karwan Muhammed Mecid, Barzanîyekan le Mehabadewe bo Sovêt (Barzaniler Mahabad'dan Sovyetlere), Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).

  7. Şehit Komutan Hasso Mirhan Jajoki'nin anılarında, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişinde Barzani ile birlikte 62 gün, Birinci Baskı (Erbil - Roşinbiri Matbaası - 1997).

  8. Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Dar El-Raşid Yayıncılık - 1979).

  9. Mesud Barzani, Barzanî u Bizutnewey Rizgarixwazî Kurd (Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi) 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).

  10. Necef Kuli Pessiyan, Le Mehabadî Xwênawîyewe heta Lîwarekanî Aras (Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına), Çeviren: Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi'nin Altın Jübilesi - 1996).