Ömer Ağa Dolemeri 1927 yılında Mergesor ilçesine bağlı Lılo köyünde doğmuş, çocukluğunda çobanlık yapmıştır. General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra, orada Taşkent Üniversitesi Tarım Bölümü'nden diploma almış, Sovyetler Birliği'nden dönüşünden sonra 1959 yılında Erbil Tarım Müdürlüğü'nde göreve başlamıştır.
Mücadele Tarihi1943 yılında başlayan ve 1945 yılına kadar devam eden ikinci Barzan Devrimi'nin ardından Ömer Ağa Dolemeri, ikinci Barzan Devrimi saflarına katılmış ve Meydan Morik savaşında yer almıştır. Devrime katılımı nedeniyle 1945 yılının Ağustos ayının 19 günü, askeri mahkemenin emriyle tüm menkul ve gayrimenkul varlıklarına el konulmuştur.
1945 yılının Ekim ayının 11 günü ve ikinci Barzan Devrimi'nin başarısızlığından sonra, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla beraber Doğu Kürdistan'a geçmiş, Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, 1946 yılının Mart ayının 31 günü Barzan güçleri çerçevesinde cumhuriyeti savunmuştur.
Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra Doğu Kürdistan'daki Şino ve Heleci ovası savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 1947 yılının Nisan ayının 19 günü Hıvork ve Bazargır ovası üzerinden Kuzey Kürdistan topraklarından Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen Peşmergelerden biri olmuştur.
Dönüşlerinden sonra General Mustafa Barzani 1947 yılının Mayıs ayının 15 günü Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 1947 yılının Mayıs ayının 23 günü General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Geliye Gıtur ve Maku Köprüsü savaşlarına katılmış ve büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 18 günü, İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler'e varmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 18 günü tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün tutulmuşlar, bir grup asker tarafından korunmuşlar ve yiyecek, giyecek ve hareket etme açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılının Aralık ayının 10 günü Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 günü onlara askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29 günü Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçuk yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz tarlalarında (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri topraklar) çalışmışlardır.
Büyük bir çabadan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'e ulaşan bir mektupta Barzani yoldaşlarının yaşadığı acıları dile getirmiş, o da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu incelemek üzere bir komite kurulması kararını vermiştir. Sonunda komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olmuştur, bu nedenle adı geçen kişi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.
Irak'taki 1958 Temmuz 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılının Şubat ayının 25 günü, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (a) fıkrasına göre ve 11. maddenin uygulanmasıyla, 1959 yılında çıkarılan 19 sayılı değişikliğe dayanan yasaya istinaden, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuştur; adı geçen kişi 1959 yılının Nisan ayının 16 günü yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a dönmüştür.
Eylül Devrimi başlamadan önce resmi görevini bırakmış ve Başkan Mustafa Barzani'nin yanına dönmüştür. 1961 yılında Zaviye, Akre Tepesi ve Pırs halk savaşlarına katılmış, Başkan Mustafa Barzani ile birlikte Sangeser, Ranya ve Dilman bölgelerine giden öncü kuvvetlerden biri olmuştur. 1963 yılında Irak hükümeti saldırıp Barzan bölgesini işgal etmek istediğinde, General Barzani ile birlikte bölgeye dönmüş; General, Ömer Ağa komutasındaki bir Peşmerge gücünü Şuş ve Şermen bölgesine göndermiş, sonuç olarak o güç ve diğer bölüklerin güçleri düşmana saldırmış ve 1963 yılının Haziran ayının 26 günü düşmanı geri püskürtmüşlerdir; ancak düşman toplarının bölgeyi bombalamasından sonra Ömer Ağa yaralanmıştır. Savaşın geçici olarak durmasından sonra Başkan Mustafa Barzani ile birlikte Dilman'a dönmüştür. 1974 yılında Penjwin savaşına katılmış, dönüşünde Balek gücünün topçu birliğine gitmiştir.
Devrimin başarısızlığından ve Barzani'nin İran ülkesine gitmesinden sonra, General Mustafa Barzani 'nin korumalığını yapan Ömer Ağa da onunla birlikte İran'a gitmiştir. Gulan Devrimi'nin başlamasından sonra devrime katılmış, 1979 yılında Başkan Mesud Barzani ile birlikte Raşan'a gitmiş ve 1991 yılının Mart ayındaki ayaklanmaya kadar mücadelesine devam etmiş ve orada da önemli bir rol oynamıştır. 1993 yılının Ağustos ayının 16 günü Kürdistan Demokrat Partisi'nin on birinci kongresinde ikinci Barzan Devrimi, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti, Eylül ve Gulan devrimlerindeki mücadelesi ve direnişinden dolayı Başkan Mesud Barzani tarafından kendisine Barzani Madalyası verilmiştir. 1995 yılının Temmuz ayının 10 günü Ziyaret köyünde şehit düşmüştür.
Kaynaklar:1- Hamid Cevheri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Nişanı, birinci cilt, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015M).
2- Hamid Gerdi, Tarihnamenin Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004)
3- Haydar Faruk el-Samarraî, Ziya Cafer ve Onun Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darü'l Hikme - 2016).
4- Şehit Komutan Haso Mirxan Jajoki'nin anılarından, Barzani ile 62 gün ve Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Roşenbiri Matbaası - 1997M).
5- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
6- Barzan Devrimi şehitlerinin itibarlarının iadesine ilişkin genel af komitesi kararının metni, Rizgari dergisi, sayı 2,3, er-Rabıta Matbaası, Bağdat, 1 Nisan 1959.
7- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti arşivi.