خسرو توفیق فتح‌الله، مشهور به نبز، اقتصاددان و سیاستمدار، در سال ١٩٤٨ مسئول تشکیلات حزب کمونیست عراق بوده، در سال ١٩٥٥ عضو رهبری حزب کمونیست عراق در شهر سلیمانیه بوده، در سال ١٩٥٦ در دومین اتحاد، عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات متحد کردستان شده است، در سال ١٩٥٩ به دلیل چپ‌روی در کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان - عراق توسط نمایندگان کنگره از صفوف حزب اخراج شده است.

زندگینامه

خسرو توفیق فتح‌الله در سال ١٩٣٠ در شهر سلیمانیه متولد شده است، برادر مهندس دارا توفیق فتح‌الله (١٩٣٢-١٩٨٠) از اعضای کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان است، در سال ١٩٤٨ دانش‌آموز دانشسرای عالی معلمان بغداد بوده، اما به دلیل اشتغال به فعالیت سیاسی تحصیلاتش را به پایان نرسانده است، در سال ١٩٤٩ در دانشکده بازرگانی بغداد پذیرفته شده و مدرک کارشناسی اقتصاد و بازرگانی را دریافت کرده است، در سال‌های (١٩٦٠-١٩٦٢) مدیر حسابداری وزارت برنامه‌ریزی جمهوری عراق بوده، در سال ١٩٦١ به دلیل فعالیت سیاسی توسط مقامات جمهوری عراق زندانی شده، در سال ١٩٧٠ مدیرکل برنامه‌ریزی و پیگیری در وزارت امور شمال در دولت عراق بوده، در سال ١٩٧١ مدیرکل اداره انحصار دخانیات جمهوری عراق در شهر بغداد بوده، روز چهارشنبه ١١ اوت ٢٠٠٤ در شهر بغداد درگذشته و در آنجا به خاک سپرده شده است. به هر دو زبان کردی و عربی مسلط بوده است.

کارنامه‌

خسرو توفیق فتح‌الله در سال ١٩٥٦ به همراه گروهی از اعضای حزب کمونیست عراق به صفوف حزب دموکرات متحد کردستان پیوسته است، در سال ١٩٥٦ در دومین اتحاد، عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات متحد کردستان شده است، در سال‌های (١٩٥٧-١٩٥٨) مسئول کمیته شاخه یک حزب دموکرات متحد کردستان بوده، در سال ١٩٥٧ در سومین اتحاد، دوباره عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات متحد کردستان شده و در سال ١٩٥٩ صاحب‌امتیاز روزنامه کردی‌زبان برایتی (برادری) شده است.

در ٨ مارس ١٩٥٩ و در جریان شورش سرهنگ عبدالوهاب شواف (١٩١٦-١٩٥٩) علیه سرتیپ ستاد عبدالکریم قاسم (١٩١٤-١٩٦٣)، فرماندهی تظاهرات شهرک‌های زاخو و دهوک را بر عهده داشته و نیروهای مسلحی از هواداران حزب دموکرات متحد کردستان را فرماندهی کرده و به سوی شهر موصل حمله کرده است.

در ٣٠ ژوئن ١٩٥٩ و در دومین کنفرانس بغداد، به دلیل چپ‌روی در سطح رهبری تعلیق می‌شود تا کنگره چهارم و همان سال به دلیل چپ‌روی در کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان- عراق، توسط نمایندگان کنگره از صفوف حزب اخراج شده است.

پس از زندانی شدن، در سال ١٩٦٣ و بنا به درخواست دارا توفیق (١٩٣٢-١٩٨٠) برادرش از رئیس ملا مصطفی بارزانی  (١٩٠٣-١٩٧٩)، درخواست آزادی وی به عبدالرحمن محمد عارف (١٩٢١-١٩٦٦) نخست‌وزیر جمهوری عراق داده شده و آزاد شده است.

در سال ١٩٧٤ به صفوف انقلاب ایلول پیوسته و به عنوان معاون دبیرخانه کل مالی منصوب شده است، در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول آواره شده، اما خیلی زود به جنوب کردستان بازگشته و به کار آزاد در شهر بغداد مشغول بوده است.

در روز چهارشنبه ١١ اوت ٢٠٠٤ در شهر بغداد درگذشته و در آنجا به خاک سپرده شده است، به هر دو زبان کردی و عربی مسلط بوده است.

منابع:
  1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان  
  2. کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران ـ موسسه انتشارات نگاه ـ ١٣٧٧ه‍.ش).
  3. مهدی محمد قادر، پیشامدهای سیاسی کردستان عراق ١٩٤٥ ـ ١٩٥٨، (سلیمانیه ـ مرکز پژوهش‌های استراتژیک کردستان ـ ٢٠٠٥م).
  4. جرجیس فتح‌الله المحامی، العراق فی عهد قاسم آراء وخواطر ١٩٥٨-١٩٨٨، الجزء الثانی، (السوید ـ دار نبز للطباعة والنشر ـ ١٩٨٩م).
  5. حبیب محمد کریم، تأریخ الحزب الدیمقراطی الکوردستانی ـ العراق (فی محطات رئیسیة) ١٩٤٦-١٩٩٣، (دهوک ـ مطبعة خبات ـ ١٩٩٨م).
  6. الرفیق علی سنجاری یتحدث عن ذکریاته وخواطره فی الحرکة التحریریة الکردیة خلال ٣٠ عاماً من النضال، جریده الشعلة، لسان حال الأتحاد الدیمقراطی الکردستانی ـ العراق، العدد ٥، أواسط شباط ١٩٨٤م.
  7. شهید دارا توفیق، روزنامه کوردستانی نوی، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٧٨٤٧، سال بیست و هشتم، سلیمانیه، پنجشنبه، ٢٥ آوریل ٢٠١٩م.
  8. عبدالفتاح علی البوتانی، منطقة بادینان ١٩٢٥-١٩٧٠ دراسة فی الوقائع والتطورات السیاسیة، الجزء الأول، (أربیل ـ الاکادیمیة الکوردیة ـ ٢٠١٧م).
  9. فرهاد عونی، کیف آلت الأوضاع الی استئناف القتال فی کوردستان ربیع عام ١٩٧٤؟، مجلة گولان العربی، مؤسسة گولان الأعلامیة، العدد ٢٨، أربیل، ٢٥ ایلول ١٩٩٨م.
  10. فرهاد عونی، فی صفحة اخری من ثورة ایلول الکبری، مجلة گولان العربی، العدد ٢٨، أربیل، مطبعة وزارة الثقافة، ٢٢ ایلول ١٩٩٨م.
  11. فرهاد عونی، "مردی صاحب عقیده و دارای ارزش‌های والای ملی و انسان‌دوستانه خسرو توفیق که مردم آنطور که باید او را نشناخته‌اند"، مجله K21، شماره ٧، اربیل، ٢٠١٠م.
  12. فواد صدیق، گردلوولی سیاست (طوفان سیاست)، (اربیل ـ وزارت فرهنگ ـ اداره‌کل چاپ و نشر ـ چاپخانه روشنبیری ـ ٢٠٠٦م).
  13. مصطفی صالح کریم، مراجیع الأبطال ... وطلیعة الشهداء، صحیفة الاتحاد، الصحیفة المرکزیة للاتحاد الوطنی الکردستانی، العدد ٣٢٣، السنة الثامنة، السلیمانیة، الجمعة، ١٨ حزیران ١٩٩٩م.